Кіріспе
Канадалық жазушы, сыншы, редактор, қоғамдық зиялы және университет профессоры Арита ван Херк – канадалық жазушы, сыншы, редактор, қоғамдық зиялы және университет профессоры. Оның туындылары көбінесе феминистік тақырыптарды қамтиды, сонымен қатар Батыс Канада мәдениетін бейнелейді және талдайды.
Aritha van Herk, , is a Canadian writer, critic, editor, public intellectual, and university professor. Her work often includes feminist themes, and depicts and analyzes the culture of western Canada.
Ерте өмір және білім
Ол 1954 жылы 26 мамырда Альберта штатының Ветаскивин қаласында (Эдмонтон маңында) дүниеге келді және балалық шағын Альберта штатының Эдберг ауылында өткізді. Оның ата-анасы мен үлкен туыстары оған туғанға дейін Нидерландыдан Канадаға көшіп келген, олар Екінші дүниежүзілік соғыста нацистік оккупацияны бастан өткерген. Ван Херк Эдмонтон қаласындағы Альберта университетінде Канада әдебиеті мен шығармашылық жазу мамандығы бойынша оқыды, 1976 жылы бакалаврлік дипломмен (Honours B.A.) және 1978 жылы магистрлік дипломмен (M.A.) бітірді.
Мансап
1983 жылдан бері ван Херк Калгари университетінде оқытумен айналысып келеді. Ол шығармашылық жазу (проза), канадалық әдебиет (көркем әдебиет), ағылшын тіліндегі заманауи әлемдік көркем әдебиет және әйелдердің көркем шығармалары пәндерін оқытады. 2011 жылы ол Калгари университеті студенттік одағының өнер факультетіндегі үздік оқытушы сыйлығын жеңіп алды. Сол жылы ол Альберта жазушылар гильдиясының «Алтын қалам» – өмірлік жетістіктері үшін сыйлығымен және Альбертаның Еңбегі үшін орденімен марапатталды. 2013 жылы Манитоба университетінің Сент-Джон колледжінен құрметті канондық құқық докторы дәрежесін алды. 2016 жылы ван Херк Калгари университетінде өмір бойына есте қаларлық лекция оқыды және университеттің 50 жылдығына арналған қысқаша кітап жазды. 2018 жылы ол Атабаска университетінен құрметті әдебиет докторы атағын алды.
Романдар
Ван Херктің жазушылық мансабы 1978 жылы магистрлік диссертациясын жариялаумен басталды. «Джудит» романы, ауылдық және қалалық Канада кеңістіктеріндегі әйел басты кейіпкердің өмірін зерттейтін туынды, МакКлелленд пен Стюарттан «Жаңадан шыққан жазушыға арналған сыйлық» (C$50,000) алғашқы иегері атанды. Бұл сыйлық кітапқа Солтүстік Америка мен Еуропа бойынша халықаралық тарату құқығын берді. 2018 жылы «Джудит» романы Хизер Дэвис тарапынан сахналық қойылымға бейімделді. «Джудит: Қора шаруасының қызының естеліктері» атты пьесаның тұңғыш көрсетілісі 2018 жылдың 27 маусымында Онтарио штатының Блайт қаласындағы Блайт фестивалінде өтті. Ван Херк екінші романы «The Tent Peg» (1981) романында әйелдердің өмірі мен Канаданың жабайы табиғаты мәселелерін талқылады. Романның сюжетінде әйел басты кейіпкер солтүстік геологиялық экспедициясындағы аспаз болып жұмыс істеу үшін ер адам болып киінеді. Ван Херк үшінші романы «No Fixed Address: An Amorous Journey» (1986) арқылы әдебиеттік канондарға сын бағасын берді. Бұл пикареска жанрының пародиасы, онда іш киім сатушы Арахне Мантея өзінің көне Мерседес Бенцінде Канада далаларын шарлайды. Губернатор-генерал сыйлығына үміткер болған роман Альберта жазушылар гильдиясының көркем әдебиет сыйлығын жеңіп алды. «No Fixed Address» романы сияқты, Ван Херктің төртінші романы «Restlessness» (1998) де дәстүрден тыс баяндау стилінде жазылған және тағы бір әйел кейіпкердің оқиғасын қамтиды. Бұл кері Шеразада әңгімесінде, көшпелі Доркас өзінің өмірін оны өлтіруге жалдаған адамға айтады.
Сын
Ван Херк көркем әдебиет пен сынды үйлестіретін, көбінесе Канаданың батысы мен алыс солтүстігінде өрбитін көптеген шығармалар жариялады. 1990 жылы ол «Еллесмирден алыс жерлер» туындысымен жаңа жанр – «географиялық ойыншылдық» (geografictione) қағидасын енгізді. Саяхат және повесть ұғымдарын талдайтын саяхаттық баяндама ретінде «Еллесмирден алыс жерлер» өзінің ішінде Толстойдың «Анна Каренина» сияқты көркем әдебиеттегі саяхаттарға қатысты мәселелерді көтеріп, саралайды. Ван Херк 1990 жылы Мариан Энгельдің «Аю» романының «Жаңа канадалық кітапхана» басылымына соңғы сөзді, ал 2000 жылы Роберт Кроечтің «Арбалы жігіт» романының Альберта университеті баспасынан шыққан басылымына кіріспе жазды. Ван Херк екі эссе жинағы мен көркем сын жинағын да жариялады: «Көрінетін сияда (крипто үйкелістері)» (1991) және «Тоңған тіл» (1992). Екі туынды да көркем әдебиет, естеліктер, поэзия және сын элементтерін біріктіреді.
Шығармашылық емес
Ван Херктің соңғы еңбектері Альберта тарихына арналған, оның ішінде «Мавериктер: Альбертаның түзетілмейтін тарихы» (2001) кітабы Грант МакЭван авторлық сыйлығының иегері атанды. «Мавериктер» кітабымен бір аттас тұрақты көрме ұйымдастырылды. Көрме 2007 жылы Калгари қаласындағы Гленбоу мұражайында ашылды, «Альбертаның мақтанышы» номинациясы бойынша Альберта туризм сыйлығына ұсынылып, сондай-ақ Калгари қаласының «Жылдың ақ шапаны» сыйлығын жеңіп алды. «Audacious and Adamant: the Story of Maverick Alberta» (2007) кітабы «Мавериктер» көрмесімен бірге жарық көрді.
Сын
Көрінетін сияда: Крипто үйкелістері. Эдмонтон: NeWest, 1991 жыл. Мұздаған тіл: Таңдамалы сын және фиктокритика. Мундельструп, Дания: Dangeroo, 1992 жыл.
Шығармашылық емес
Маверик: Альбертаның түзетілмейтін тарихы. Торонто: Пингвин, 2001 жыл. "Қайратты және Адамтантты: Маверик Альбертаның тарихы". Торонто: KeyPorter, 2007 жыл. Бұл орында Калгари: 2004-2011 жылдар. Суреттер: Джордж Вебер, сөздері: Арита ван Херк. Калгари: Фронтенак үйі, 2011 жыл. Далалық готика. Суреттер: Джордж Вебер, сөздері: Арита ван Херк. Виктория: Рокки Маунтин Букс, 2012 жыл. "Қайраттылық дәуірі: Калгаридің өз университетіндегі 50 жылдық амбиция мен оқиғалар". Калгари: Калгари университетінің баспасы, 2016 жыл.
Жазылған кітаптар
Батыс Канадасынан тағы да әңгімелер. Торонто: Макмиллан, 1980 жыл. (Руби Вибемен бірге)
Фикция батысы. Эдмонтон: NeWest, 1983 жыл. (Леа Флэйтер және Руби Вибемен бірге)
Альберта қайта байланысты. Эдмонтон: NeWest, 1990 жыл. Шекарасыз Альберта. Эдмонтон: NeWest, 1993 жыл. Батысқа қарай. Coteau, NeWest және Turnstone, 1996 жыл. (Уэйн Тефс және Джеффри Урселлмен бірге)
Тәуелсіздік құру: Канада және әлемдік бейбітшілік, 1945-2005 жылдар. Гронинген, Нидерланды: Barkhuis, 2005 жыл. (Конни Стинман Маркуссемен бірге)
Кэрол Шилдс: Шақыру және Эхо. Гронинген: Barkuis Publishing, 2009 жыл. (Конни Стинман Маркуссемен бірге)
Канадалық постмодернизм: Заманауи канадалық көркем әдебиетті зерттеу. Оксфорд: Oxford UP, 2012 жыл. (Линда Хатчонмен бірге)
Тұрмыстық кеңістік оқулығы. Торонто: U of Toronto P, 2012 жыл. (Киара Бриганти және Кэти Мезеимен бірге)
Кэрол Шилдс әлемі. Отава: U of Ottawa P, 2014 жыл. (Дэвид Стейнспен бірге)
West of Fiction. Edmonton: NeWest, 1983. (with Leah Flater & Ruby Wiebe)
Alberta Re/Bound. Edmonton: NeWest, 1990. Boundless Alberta. Edmonton: NeWest, 1993. Due West. Coteau, NeWest and Turnstone, 1996. (with Wayne Tefs and Geoffrey Ursell)
Building Liberty: Canada and World Peace, 1945 2005. Groningen, the Netherlands: Barkhuis, 2005. (with Conny Steenman Marcusse)
Carol Shields: Evocation and Echo. Groningen: Barkuis Publishing, 2009. (with Conny Steenman Marcusse)
The Canadian Postmodern: A Study of Contemporary Canadian Fiction. Oxford: Oxford UP, 2012. (with Linda Hutcheon)
The Domestic Space Reader. Toronto: U of Toronto P, 2012. (with Chiara Briganti and Kathy Mezei)
The Worlds of Carol Shields. Otaawa: U of Ottawa P, 2014. (with David Staines)