Кіріспе

Трисур қаласында жыл сайын өткізілетін фестиваль. Үнді фестивалі.

Трисур Пурам (малаялам тілінде: തൃശ്ശൂര്‍ പൂരം) – Үндістанның Керала штатындағы Трисур қаласында жыл сайын өткізілетін индуисттік храм фестивалі. Бұл фестиваль жыл сайын Малаялам күнтізбесіндегі Медам айындағы Пурам күні, Пурам жұлдызымен бірге ай көтерілгенде, Трисур қаласындағы Вадаккунатан (Шива) храмында тойланады. Бұл – Үндістандағы ең ірі және ең танымал Пурам фестивалі. Трисур Пурам Азиядағы ең ірі фестивальдердің бірі болып саналады, оған 1 миллионнан астам адам қатысады.

Тарих

Триссур пурам (തൃശ്ശൂര് പൂരം) Кочин махаражасы Сактан Тампуранның (1790–1805) ойлап тапқан нәрсесі болды. Триссур пурам басталар алдында, Кераладағы ең ірі храм фестивалі – Араттупужада өткізілетін бір күндік Араттупужа пурам фестивалі еді. Триссур қаласы мен оның төңірегіндегі храмдар оған тұрақты түрде қатысып тұрды. 1796 жылы аяусыз жаңбырдың салдарынан Триссур топтарының храмдары (Парамеккаву, Тирувамбади, Чемпуккаву, Карамуку, Лалур, Айянтол, Чаккулатукаву, Нейталакаву және Канимангалам храмдары) Араттупужа пурамына кешігіп келді және пурам шеруіне қатысуға рұқсат берілмеді. Мұндай қарапайымдыққа ұшырап, ашуланған тыйым салынған храмдар тобы Сактан Тампуранға шағымданды. Ол бұл тыйымға наразылық білдіріп, сол жылы мамыр айындағы пурам күні Триссур пурам деп аталатын жаппай фестиваль ұйымдастыруға шешім қабылдады. Ол храмдарды өздерінің қасиетті бейнелерімен бірге Триссур қаласына шақырып, Вадакуннатан храмының бас құдайы Вадакуннатанға (Шиваға) құрмет көрсетуге шақырды.

Қатысушылар

Сактан Тампуран ғибадатханаларды "Парамеккаву жағы" және "Тхирувамбади жағы" деп екі топқа бөліп ұйымдастырды. Бұл топтарды Триссур Сварадж алаңындағы Парамеккаву Багавати ғибадатханасы және Шоранур жолындағы Тирувамбади Шри Кришна ғибадатханасы басқарады.

Туды көтеру

Порум ресми түрде ту көтеру рәсімінен (കൊടിയേറ്റം) басталады. Ту көтеру рәсімі (Кодиетттам) Трисур Пурамнан жеті күн бұрын өтеді. Трисур Пурамға қатысатын барлық храмдар осы рәсімге қатысады, және фестивальдің басталуын жариялау үшін шағын фейерверктер көрсетіледі.

Пура Виламбарам

Поура Виламбарам – бұл «Неитилаккавиламма» сыны бар Триссур Пурамды өткізетін Вадакуннатан ғибадатханасының оңтүстік кіреберіс қақпасын піл итеріп ашатын салты.

Фейерверк көрсету (бірінші тур)

Пуррамда ту көтерілгеннен кейін төртінші күні "Сампл Ведикетту" деп аталатын пиротехникалық шоудың бірінші кезеңі өтеді. Бұл Тхирувамбади және Парамеккаву Девасвомдары ұсынатын бір сағаттық тамаша. Атыс-өрнектер "Сварадж раунд" алаңында кешкі сағат 19:15-те басталады. Көрмеде әдетте жаңашыл үлгілер мен түрлі отшашулар көрсетіледі. Көптеген дау-дамайларға қарамастан, 2017 жылы Трисур пурамды өткізуге рұқсат берілді.

Капаризонның көрінісі

Алтын пілдің жамылғысы (Неттипаттам), пілдің безендірулері (Чамайам), таусық қауырсындарынан жасалған әшекейлі желдеткіш (Аалаваттом), патшалық желдеткіш (Венчамаром), қасиетті қоңыраулар мен сәнді шатырлар Тирувамбади және Парамеккаву Деваусомдары жеке-жеке жаңадан дайындайды. Парамеккаву Девасвомы мұны Триссур қаласындағы Аграсалада көрсетеді, ал Тирувамбади Девасвомы Поорамға дейін төртінші және бесінші күндері Триссур қаласындағы Чиркөө Миссиясы Қоғамының орта мектебінде жамылғыларды көрсетеді. 2014 және 2015 жылдары ол Шорнур жолындағы Куштубхам залында қойылды.

Негізгі қайыршы

Порум таңертең Канимангалам састхаву ежунеллиппу уақытында басталады, содан кейін басқа алты ғибадатхананың ежунеллиппуы өтеді. Триссур Порумының маңызды оқиғаларының бірі – "Мадатил вараву", ол 40-қа дейін мүшесі бар тимила, мадалам, труба, цимбал және эдака сияқты аспаптармен панчавадхям концерті. Сағат 2-де Вадаккумнатан ғибадатханасының ішіндегі Иланджитара мелам – порумның басты көрінісі, ол барабан, трубалар, сыбызғы және цимбалдан тұрады. Порумда нетипаттаммен (әшекейлі алтын бас киіммен) безендірілген 50-ден астам пілдің әдемі жинағы, сондай-ақ таңғажайып Колам, сәнді қоңыраулар мен әшекейлер бар. Порумның соңында, Иланджитара меламнан кейін, Парамеккаву және Тирувамбади топтары ғибадатханаға батыс қақпадан кіріп, оңтүстік қақпадан шығып, алыс жерлерде бетпе-бет орналасады. Екі топ меламның қатысуымен, пілдердің үстіндегі түрлі-түсті және әсем жасалған қолшатырларды – құдаматтомды бәсекелесе алмастырады, ол порумның ең қызықты көрінісі. Кейін барлық порумдар Вадаккунатан ғибадатханасының батыс гопурасы жанындағы Нилападутарада аяқталады. 2024 жылғы порум 19 сәуірде өтеді. Бұл, негізінен индуисттік дәстүр болғанымен, порумның ерекшелігі – оның дінге бейтараптығы. Барлық діни қауымдар белсенді түрде қатысып, мерекеде маңызды рөл атқарады. Пандалдардың көп бөлігін мұсылман қауымы жасаса, құдаматтомға арналған қолшатырларды шіркеулер мен олардың мүшелері ұсынады. Аймақтағы әртүрлі діни топтар арасындағы осы тарихи қалыптасқан гармониялық қарым-қатынас – керальдықтардың мақтанышы.

Фейерверк көрсету (негізгі тур)

Триссур Порамның негізгі отшашулары (vedikettu / വെടിക്കെട്ട്) бүкіл елде кеңінен танымал. Осы керемет отшашу көрсетілімі Триссур қаласының орталығында, Тхеккинкаду Майданында өтеді. Тирувамбади және Пармекаву осы шараның басты қатысушылары. Негізгі отшашулар жетінші күні таңертең басталады. Көптеген Порам жанкүйерлері отшашуды жақсырақ көру үшін түні бойы ояқ болады. Адамдар осы тамаша пиротехникалық шоуды көру үшін алыс-жақын жерлерден келеді. Триссур Порамда төрт негізгі отшашу көрсетілімі бар: Порамға бір күн бұрынғы 'үлгілік отшашу', Порам кешінде Оңтүстікке қарай түсуден кейін екі жағынан аспанды жарқырататын түрлі-түсті ұшқыштар (амиту), таңертеңгі сағаттарда Порам мерекесінің шыңына жеткен ең әсерлі шара және құдайлар бір-бірімен қоштасқаннан кейін ертеңгі түскі уақытта болатын соңғы отшашу, ол Порамның аяқталуын білдіреді.

Қош-саулық рәсім

Пораамның жетінші күні – соңғы күн. Ол "Пакал пурам" (പകല് പൂരം) деп те аталады. Триссур халқы үшін пораам – тек мереке ғана емес, сонымен қатар қонақжайлылық көрсету уақыты. "Үппахарам Чолли Пириал" (ഉപചാരം ചൊല്ലി പിരിയല്‍) (қоштасу рәсімі) – Сварадж алаңында өткізілетін соңғы шара. Пораам мерекесінің аяқталуын белгілеу үшін Тирувамбади Шри Кришна храмы мен Парамеккаву Багавати храмының сүмдіктері Сварадж алаңынан тиісті храмдарға қайтарылды. Мереке "Пакал Ведиккетту" деп аталатын әсем фейерверкпен аяқталады.

Мәдениеттің әсері

Триссур пурам индустардың мерекесі болғанымен, Керала қоғамының әртүрлі топтары оған қатысады. Фестивальдің бірнеше нұсқалары Кераланың өзінде де, штаттың сыртында да өткізіледі. Триссур пурамы Азиядағы ең ірі жиынның бірі саналады. Бұл фестивальдің сұлулығы мен дәстүрлері туристерді қызықтырады, сондықтан ол Үндістанның туризм картасында маңызды орынға ие. Триссур қаласында теміржол және автобус қатынасы өте жақсы, бұл көптеген шетелдік туристерді осы тойға тартады. Бұл "Құдайлардың жиналысы" (ദേവ സംഗമം) деп есептеледі. Оскар жүлдесінің иегері Ресул Пукутти және оның командасы 36 сағаттық мерекелік шаралардың дыбысын жазып алып, "Дыбыстың тарихы" атты фильм жасады.