Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын физиологы (1850–1935)
English physiologist (1850–1935)
Сэр Эдвард Альберт Шарпи Шафер FRS FRSE FRCP (2 маусым 1850 – 29 наурыз 1935) – британдық физиолог. Ол эндокринологияның негізін қалаушылардың бірі саналады: 1894 жылы Джордж Оливермен бірге адреналиннің бар екенін ашып, оның қатысын дәлелдеді, сондай-ақ өзексіз бездердің секрециясын атау үшін "эндокрин" терминін енгізді. Шафердің жасаған жасанды тыныс алу әдісі оның есімімен аталады. Шафер қант диабетіне ұйқы безінің әдетте өндіретін бір заттың жетіспеуі себепті болады деген теориялық болжамын жасағаннан кейін "инсулин" сөзін қолданды.
Sir Edward Albert Sharpey Schafer FRS FRSE FRCP (2 June 1850 – 29 March 1935) was a British physiologist. He is regarded as a founder of endocrinology: in 1894 he discovered and demonstrated the existence of adrenaline together with George Oliver, and he also coined the term "endocrine" for the secretions of the ductless glands. Schafer's method of artificial respiration is named after him. Schafer coined the word "insulin" after theorising that absence of a single substance normally produced by the pancreas was responsible for diabetes mellitus.
Өмірбаян
Ол Эдвард Альберт Шефер болып дүниеге келді, Лондонның Хорнси қаласында, Джесси Браун мен Джеймс Уильям Генри Шефердің үшінші ұлы, Гамбургте туған саудагер, жас кезінде Англияға келген және натурализацияланған азамат. Оның анасы – ағылшын. Отбасы Солтүстік-Батыс Лондондағы Хайгейтте тұрды. Эдвард Клюэр Хаус мектебінде білім алды. 1868 жылдан бастап Лондон университетінің колледжінде медицинаны оқыды, онда ол белгілі физиолог Уильям Шарпиден сабақ алды. 1873 жылы ол бірінші Шарпи стипендиаты атанды. 1877 жылы Шарпей Шафер Корольдік қоғамға медузаларда кейіннен жүйке синапсы деп аталатын құбылысты тапқаны туралы хабарлады; Корольдік қоғам жеке нейрондарды бөліп тұратын мұндай кеңістіктердің бұрынғыдан белгісіз түсінігіне күмәнмен қарады және одан есебін кері тартып алуын сұрады. 1888 жылы Испанияда Сантьяго Рамон и Кахал итальян ғалымы Камилло Гольгидің жүйке жасушаларын бояу әдісін пайдаланып, жүйке синапсын ашқанын жариялады, ол 1889 жылы мойындалды және Рамон и Кахал Гольгимен бірге – көбісінің пікірінше – «қазіргі нейроғылымның негізін қалаушысы» деп танылды. Шарпей Шафер 1874 жылы практикалық физиологияның көмекші профессоры болып тағайындалды және 1878 жылы 28 жасында Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Ол Корольдік институтта Фуллериан профессоры болды және 1883 жылы UCL-де Джодрелл профессоры болды, бұл қызметін 1899 жылға дейін атқарып, содан кейін Эдинбург университетінің физиология кафедрасына тағайындалды (марқұм Уильям Резерфордты алмастырды), онда 1933 жылға дейін зейнеткерлікке шыққанға дейін қызмет етті, сосын құрметті профессор атанды. Оның орнын профессор Иван Де Бург Дейли басты. 1900 жылы ол Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. Оның ұсынысын Сэр Уильям Тернер, Александр Крум Браун, Сэр Джон Мюррей және Александр Бухан жасады. Ол 1913 жылдан 1917 жылға дейін қоғамның вице-президенті, ал 1929 жылдан 1934 жылға дейін президент болып қызмет етті. Ол 1919-1921 жылдар аралығында қоғамның Нилл сыйлығын жеңіп алды. Шафер Физиологиялық қоғамның негізін қалаушы мүшесі болды және 1908 жылдан 1933 жылға дейін эксперименталды физиологияның тоқсандық журналын редакциялады. Ол көптеген құрметті дипломдар мен беделді медальдарға ие болды, соның ішінде Эдинбург университетінің терапия саласындағы Камерон сыйлығы. Оның «Гистологияның негіздері» атты кітабы 1885 және 1954 жылдар аралығында 16 рет жарық көрді. Шафер 1878 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болды, 1911-1912 жылдары Британдық ғылым қауымдастығының президенті, 1912 жылы Британдық медицина қауымдастығының президенті болды. 1913 жылы король Георг V оны рыцарьдық орденмен марапаттады. Ол 1935 жылдың 29 наурызында Солтүстік Бервиктегі үйінде қайтыс болды.
He was born Edward Albert Schäfer, in Hornsey in London, the third son of Jessie Brown and James William Henry Schäfer, a merchant born in Hamburg, who had come to England as a young man, and was a naturalised citizen. His mother was English. The family lived in Highgate in north west London. Edward was educated at Clewer House School. From 1868 he studied medicine at University College London, where he was taught by the eminent physiologist William Sharpey. He became the first Sharpey Scholar in 1873. In 1877 Sharpey Schafer reported to the Royal Society his discovery in jellyfish of what eventually came to be dubbed the nerve synapse; the Royal Society was skeptical of the unconventional notion of such spaces separating individual neurons, and asked him to withdraw his report. In 1888, in Spain, Santiago Ramón y Cajal, having used the Italian scientist Camillo Golgi's technique for staining nerve cells, published his discovery of the nerve synapse, which in 1889 finally gained acceptance and won Ramón y Cajal recognition as a, alohgside Golgi – many say, the – "founder of modern neuroscience". Sharpey Schafer was appointed Assistant Professor of Practical Physiology in 1874 and was elected a Fellow of the Royal Society in 1878 when he was 28 years old. He was Fullerian Professor at the Royal Institution and became Jodrell Professor at UCL in 1883, a position he held until 1899 when he was appointed to the chair of physiology at the University of Edinburgh (replacing the late William Rutherford) where he remained until his retirement in 1933 and becoming Emeritus Professor thereafter. His chair was filled by Prof Ivan De Burgh Daly. In 1900 he was elected a Fellow of the Royal Society of Edinburgh. His proposers were Sir William Turner, Alexander Crum Brown, Sir John Murray, and Alexander Buchan. He served as the Society's Vice President from 1913 to 1917 and as President 1929 to 1934. He won the Society's Neill Prize for 1919 to 1921. Schafer was a founding member of the Physiological Society and from 1908 until 1933 edited the Quarterly Journal of Experimental Physiology. He was the recipient of many honorary degrees and prestigious medals both at home and abroad, including the Cameron Prize for Therapeutics of the University of Edinburgh. His book on the Essentials of Histology ran to 16 editions between 1885 and 1954. Schafer became a Fellow of the Royal Society in 1878, was president of the British Science Association in 1911–1912, was president of the British Medical Association in 1912. He was knighted by King George V in 1913. He died at home in North Berwick on 29 March 1935.
Отбасы
Ол екі рет үйленген, алғаш рет 1878 жылы Мод Диксиге, ал ол 1896 жылы қайтыс болғаннан кейін 1900 жылы Этель Мод Робертске үйленген. Бірінші некесінен төрт бала дүниеге келді, бірақ ол олардың үшеуін басып өтті: үлкен қызы 1905 жылы қайтыс болды, ал екі ұлы да Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапты. Үлкен ұлы Джон Шарпей Шефердің қазасына байланысты, орта аты ретінде берілген «Шарпей» тегі Шафер тегімен біріктіріліп, содан кейін (1918 жылдан бастап) Шарпей-Шафер атанды. Бұл оның ұлының есімін сақтау үшін, сондай-ақ оның ұстазы Уильям Шарпидің есімін ұрпаққа жеткізу үшін жасалды. Оның немересі Эдвард Питер Шарпей-Шафер 1948 жылдан 1963 жылы қайтыс болғанға дейін Лондонның Сент-Томас ауруханасында медицина профессоры болды. Оның қарындасы Джеймс Коссар Эвартқа үйленді.
He was married twice, firstly in 1878 to Maud Dixey and after her death in 1896, in 1900 he married Ethel Maud Roberts. There were four children by his first marriage, however, he outlived three of them: his eldest daughter died in 1905 and both his sons died in action in World War I. Following the death of his eldest son, John Sharpey Schafer, the name of ‘Sharpey', which had been given as a middle name, was hyphenated to Schafer, becoming thereafter (from 1918) Sharpey Schafer. This was both in memory of his son, and also to perpetuate the name of his teacher, William Sharpey. His grandson, Edward Peter Sharpey Schafer, was Professor of Medicine at St Thomas' Hospital, London from 1948 until his death in 1963. His sister married James Cossar Ewart.
Студенттер
Оның шәкірттерінің арасында Джеймс Дэвидсон Стюарт Кэмерон және Александр Мюррей Дреннан болды.
His students included James Davidson Stuart Cameron and Alexander Murray Drennan.