Кіріспе

Эдвард Хью Хеберн (1869 жылдың 23 сәуірі – 1952 жылдың 10 ақпаны) – шифрлауға арналған құрылғылар, яғни роторлы машиналардың ерте кездегі ойлап табушысы.

Өмірбаян

Эдвард Хью Хеберн 1869 жылғы 23 сәуірде Иллинойс штатының Стреатор қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы Чарльз және Розанна (Рози) Хеберн болды. Олар Техас штатының Харрис округінде танысты, ол жерде Чарльз азамат соғысында күзетші және сүйемелдеуші болып қызмет еткен. 1866 жылғы 4 ақпанда олар Техас штатының Харрис қаласында неке қиды. Розанна он бес жаста ғана болды. 1866 жылғы 29 мамырда әскери қызметтен босатылғаннан кейін Чарльз және оның жаңа әйелі Спрингфилдке (Иллинойс штаты) қайтып келді. Эдвардтың 1867 жылы туған үлкен әпкесі Аризона (Зоа) болды, екі кіші інісі – 1871 жылғы 17 ақпанда туған Дэниел Бун Хеберн және 1875 жылғы 8 сәуірде Хьюстон қаласында (Техас штаты) туған Уильям Хеберн, сондай-ақ 1874 жылы туған кіші әпкесі Нелли Хеберн болды. Алты жасында, 1875 жылғы 4 тамызда Эдвард Хью және оның үш бауыры Иллинойс штатының Нормал қаласындағы Иллинойс солдаттары мен теңізшілерінің үйіне қабылданды. Солдаттар үйінің тізілімінде олардың әкесі 1874 жылы белгісіз жерде қайтыс болғаны көрсетілген, бірақ ол соңынан 40 жыл өткен соң сол Солдаттар үйіне қайта қабылданды. 1879 жылғы 13 ақпанда Хеберннің ең кіші баласы Уильям Солдаттар үйіне қабылданды. Алты айдан кейін, 1879 жылғы 12 тамызда Розанна Блумингтон қаласында Арчибальд Томпсонға үйленді. 1881 жылғы 14 маусымда, 14 жасқа толуға екі ай қалғанда Зоа Солдаттар үйінен кетіп қалды. Эдвард 14 жасқа толғаннан кейін, 1883 жылғы мамыр айында Солдаттар үйінен босатылды және Иллинойс штатының Один қаласына барып, фермада жұмыс істеді. 1885 жылға қарай Дэниел, Нелли және Уильямның барлығы Один қаласында (Иллинойс штаты) болды. Зоа 1886 жылғы 18 тамызда Канзас штатының Коффи округінде Эдвард Ф. Кларкке (27 жаста) тұрмысқа шықты. Содан кейін олар Юта штатына бет бұрды. Қалған балалары 1896 жылдан бастап Мадераға (Калифорния штаты) көшіп келді, ең үлкен екеуі бастама жасады. Дэниел Бун Хеберн Калифорния штатының Норт-Форк қаласында жұмысшы болып жұмыс істеді, ал оның ағасы Эдвард Хью Хеберн Мадерада фермерлікпен айналысты. Дэниел Солтүстік Форкта екі жер учаскесін сатып алды.

Патент

Ол 1918 жылы патент алды, басқа үш адам (басқа елдерде) одан кейін көп ұзамай патент алғаннан кейін. Олар – Германияда Артур Шербиус, Нидерландыда Хьюго Кох және Швецияда Арвид Дамм болды. Хеберн Хеберн ротор машинасының сатуын жүзеге асыру үшін компания құрды; оның қызметкерлерінің бірі Агнес Мейер болды, ол Вашингтондағы Әскери-теңіз күштерінен кетіп, Калифорниядағы Хеберн үшін жұмыс істеді. Шербиус «Энигманы» жобалады, Кох бірнеше жылдан кейін патентін Шербиусқа сатты, ал Даммның компаниясы – Борис Хагелин оның өлімінен кейін басқарған – Швейцарияға көшіп, қазіргі күні Crypto AG ретінде жұмыс істейді. 1922 жылдың қыркүйегінде Хеберн Калифорния штатының Окленд қаласындағы 829 Харрисон көшесінде Хеберн ғимаратының құрылысын бастады. Екі қабатты әсем құрылыс 1500 жұмысшыға арналған және Хеберн үшін сәнді кеңсеге ие болды. 1923 жылғы акционерлер есебінде ол «Калифорниядағы ең әдемі құрылыстардың бірі және штаттың нағыз готикалық сәулет үлгісімен салынған жалғыз ғимараты» деп сипатталды. Келесі жылы құрылысы аяқталғанда, құны 380 000 мен 400 000 доллар аралығында болды, бірақ компания әлі де табыс таба алмады. Шындығында, оның алғашқы сатылымы – Италия үкіметіне – тағы да жиырма үш ай күтетін еді. Ақырында Хеберн өзінің алғашқы он екі машинасынан Әскери-теңіз күштеріне, Сиэтлдің Тынық мұхиты пароход компаниясына және бірнеше басқа сатып алушыларға сатты, бірақ оның амбициялық ғимараты қайтадан иеліктен шығарылды. Хеберн кодын сақтаған ғимарат бүгінгі күнге дейін Оклендтегі 829 Харрисон көшесінде тұр және негізінен Оклендтің Азия ресурстық орталығы ретінде пайдаланылады. Хеберннің идеясын іске асыруы оның ойлағаннан кем қауіпсіз болды, өйткені Уильям Фридман АҚШ үкіметіне ұсынған кезде оған қарсы кем дегенде бір әдіс тапты. Хеберннің компаниясы өркендемеді, оның жарнамалық күш-жігері күмәнді болды және ол алаяқтық үшін сотталып, жазаланды. Агнес Мейер Вашингтонға Әскери-теңіз күштерінде жұмыс істеуге оралды. Фридман АҚШ армиясы үшін әлдеқайда қауіпсіз және күрделі роторлық машинаны жобалауға кірісті. Соңында ол SIGABA аталды.