Кіріспе

Виктория Парламенті Жоғарғы палатасы, Австралия

Виктория заң шығарушы кеңесі (VLC) – Австралияның екі палаталы Виктория Парламентінің Жоғарғы палатасы, ал төменгі палата – Заң шығарушы Ассамблея. Екі палата да Мельбурн қаласындағы Спринг-стриттегі Парламент үйінде орналасқан. Заң шығарушы кеңес, Австралия Сенаты сияқты, қарастыру палатасы ретінде қызмет етеді. Заңнама алғаш рет Кеңесте ұсынылуы мүмкін болғанымен, көптеген заң жобалары алғаш рет Заң шығарушы Ассамблеяда талқыланады. Палатаның төрағасы – Заң шығарушы Кеңестің Президенті. Қазіргі уақытта Кеңес құрамында әрқайсысы бес мүшеден тұратын сегіз сайлау округінен сайланған, төрт жылдық мерзімге қызмет ететін 40 мүше бар. Әр округ 5 мүшені бір ауыстырылатын дауыс беру жүйесі арқылы сайлайды, сондықтан, дауыс беру басымдықтарын ескергеннен кейін, әр округте сайлау квотасы 16,7% (алтыдан бір бөлігі) құрайды. Заң шығарушы Кеңестің сайлау бюллетеньдерінде жоғары және төмен қатарда дауыс беру мүмкіндігі қарастырылған. Жоғары қатарда дауыс беру үшін тек бір тіктөртбұрышқа "1" санын қою жеткілікті, ал топтық дауыс беру билеттері 1988 жылдан бері қолданылып келеді. Сайлаушы төменгі қатарда дауыс берсе, жартылай міндетті дауыс беруге қатысуға болады. Заң шығарушы Кеңестің отырыс залы айқын қызыл түспен ерекшеленеді – залдың барлық кілемдері мен жиһаздары қызыл түсті, бұл патшалық пен ақсүйектіліктің символы. Бұл стильдік шешім Ұлыбританияның Лордтар палатасымен үйлеседі.

Екінші заң шығарушы кеңес

Жаңа Конституция 1856 жылы күшіне енді. Ол Викторияның екі палаталы Парламентін құрды, Заң шығарушы Ассамблея – төменгі палата, ал Кеңес – жоғарғы палата болып табылды. Кеңес 30 мүшеден тұрды, олардың бесеуі әрбір алты провинциядан сайланды. Виктория Парламенті алғаш рет 1856 жылдың 21 қарашасында Парламент үйінің дайын болған негізгі бөлімдерінде өтті. Джеймс Фредерик Палмер Кеңестің бірінші президенті болып сайланды. Кейіннен Заң шығарушы Кеңес әртүрлі провинциялардан сайланды. 1882 жылы бірнеше жаңа провинция құрылды, ал Орталық және Шығыс провинциялары таратылды. 1904 жылы тағы да провинциялар құрылды және әр провинциядан екі мүше (MLC) өкілдік етті. Мүшелердің мерзімі екі Ассамблея мерзіміне тең болды, ал әр сайлауда бір мүше кезекпен, басымдық дауыс беру (AV) жүйесімен сайланды. 1950 жылға дейін Заң шығарушы Кеңес мүліктік ценз негізінде сайланды және әрқашан консервативті басымдыққа ие болды. 1958 жылға дейін Заң шығарушы Кеңес пен Заң шығарушы Ассамблеяға сайлау бірдей күні өткізілмеді, бірақ 1961 жылғы сайлаудан бастап олар бір уақытта өтті. 2006 жылғы сайлауға дейін Заң шығарушы Кеңес 22 екі мүшелі провинциядан екі Ассамблея мерзіміне сайланған 44 мүшеден тұрды. Әр сайлауда мүшелердің жартысы ротациялық принцип бойынша сайланды. Бұл ескі жүйе Либералдық партия мен Ұлттық партияға (көбінесе коалицияда) Еңбек партиясы мен басқа партияларға қарағанда көбірек мүмкіндік берді, себебі Либералдық партияның қолдауы штатта біркелкі тараған, ал Еңбек партиясының дауыстары қауіпсіз провинцияларда ысырап болды. Осының салдарынан, лейбористік үкімет көптеген жағдайларда оппозициялық бақылаудағы Кеңеске тап болды – бұл Австралияның басқа аймақтарында сирек кездесетін жағдай.

2003 жылғы реформалар

2006 жылы Викторияда өткен сайлауда Стив Бракс басқарған Лейбористік үкімет 2003 жылы қабылдаған маңызды реформалардың нәтижесінде Заң шығарушы Кеңестің мүшелерін сайлау жүйесі өзгерді. Жаңа жүйе бойынша штат сегіз сайлау аймағына бөлінді, олардың әрқайсысы бес мүшеден сайлайды. Бұл Заң шығарушы Кеңес мүшелерінің қызмет мерзімі Заң шығарушы Ассамблеямен байланысты, егер ерекше жағдайларда ертерек таратылмаса, төрт жылға белгіленеді. Әрбір сайлау аймағы 11 тікелей байланысты Заң шығарушы Ассамблея сайлау округін қамтиды және 420 000 сайлаушыға ие. Бес аймақ – қалалық (Мельбурн және айналасы) (Шығыс қалалық, Солтүстік қалалық, Оңтүстік-Шығыс қалалық, Оңтүстік қалалық және Батыс қалалық), ал үш аймақ – қала емес аймақтар (Шығыс Виктория, Солтүстік Виктория және Батыс Виктория). 2006 жылдан бері Заң шығарушы Кеңес мүшелері пропорционалды өкілдіктің бірыңғай ауыстырылатын дауыс жүйесі арқылы сайланады. Әр аймақтан бес мүше сайланады. Әр аймақтағы бір мандат үшін квота 16,7% (алтыдан бір бөлігі), шамамен 70 000 дауысқа тең. Кіші партиялар Виктория Заң шығарушы Кеңесінің сайлауында бірінші санауда осыншама дауыс жинамайды, бірақ STV жүйесіндегі дауыс беру арқылы кейбір кіші партиялардың кандидаттары басқа кіші партиялардың кандидаттарынан дауыс алып, осылайша квотаны асып түседі. Осылайша, STV Заң шығарушы Кеңесіндегі кіші партиялардың өкілдігінің артуына әкеледі. Мысалы, 2002 жылы тікелей дауыс беру жүйесінде дәстүрлі үш ірі партия – Лейбористер, Либералдар және Ұлттық партия – барлық мандаттарды иеленді, ал 314 000 дауыс жинаған «Жасылдар» партиясы бір мандатқа ие бола алмады. 2006 жылы «Жасылдар» партиясы 2002 жылғыдай шамамен бірдей дауыс жинап, бұл жолы үш мандат жеңіп алды, бұл олардың дауыс берудің 10 пайызына пропорционалды түрде сәл кем. Демократиялық Лейбористік партия да бір мандат жеңіп алды, бұл олардың 50 жыл ішінде жеңіп алған алғашқы мандат болды. STV осы екі партияның сәттілігіне мүмкіндік берді, сонымен бірге Лейбористер, Либералдар және Ұлттық партиялар да бірқатар мандаттарды сақтап қалды. Сонымен қатар, Кеңестің қаржыландыруды тоқтату қабілеті алынып тасталды.

Құрамы

2006 жылғы Виктория штатының сайлауынан бастап, Заң шығарушы кеңесте төрт жылдық мерзімге қызмет ететін 40 мүше бар, олар сегіз сайлау округінен сайланады, әрқайсысы бес мүшеден сайлайды. 2006 жылғы сайлауға дейін Заң шығарушы кеңес 22 екі мүшелі округтен екі рет сайланатын 44 мүшеден тұратын. Мүшелердің жартысы әр сайлауда кезеңдік түрде сайланды. 1976 жылы мүшелер саны 36-дан 44-ке, ал 1967 жылы 34-ке дейін артты. 1952 жылғы Заң шығарушы кеңес сайлауында Заң шығарушы кеңесте дауыс беруге ие болу үшін мүлік талаптары жойылып, 1949 жылы 0,5 миллион болған дауыс беруге құқылы сайлаушылардың саны 1952 жылы 1,4 миллионға дейін өсті, нәтижесінде Еңбек партиясының кеңес мүшелерінің саны күрт өсті. Дегенмен, Еңбек партиясы 1985 және 2002 жылғы сайлауларда ғана кеңесте көпшілікке ие болды.