Мартин Селигман: Американдық психолог және оң көзқарас психологиясының негізін қалаушысы
Martin Seligman
Мартин Селигман – әйгілі американ психологі, позитивті психологияның негізін қалаушы. 20 ғасырдың ең көп сілтемеленген психологтарының бірі. Психология туралы білуге асығушыларға арналған мақала.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америка психологы және жазушысы (1942 жылы туған)
American psychologist and writer (born 1942)
Мартин Элиас Питер Селигман (туған 12 тамыз 1942 жылы) – американдық психолог, педагог және өзін-өзі дамыту кітаптарының авторы. Селигман ғылыми қауымдастықта өзінің әл-ауқат және оң психология теорияларын белсенді түрде насихаттайды. 2002 жылы жарияланған «Жалпы психология шолуы» зерттеуінде Селигман 20 ғасырдың ең көп сілтемеленген 31-психологы деп танылды. Селигман – Пенсильвания университетінің психология факультетінің Зеллербах отбасы атындағы психология профессоры. Бұрын ол факультеттегі клиникалық оқыту бағдарламасының директоры болған, ал одан бұрын Корнелл университетінде оқытумен айналысқан. Қазіргі кезде ол университеттің Оң Психология орталығының директоры. Селигман 1998 жылы Америка Психологиялық қауымдастығының президенті болып сайланды. Ол «Prevention and Treatment» (АПА электронды журналы) журналының негізін қалаушы бас редакторы және «Ата-аналар» журналының кеңесшілер кеңесінің мүшесі. Селигман «Оптимистік бала», «Баланың ойыны», «Оқыған оптимизм», «Нағыз бақыт» және «Гүлдену» сияқты кітаптарында оң психология тақырыптары туралы жазған. Оның соңғы кітабы «Үміт тізбегі: Психологтың көмексіздіктен оптимизмге жасаған саяхаты» 2018 жылы жарық көрді.
Martin Elias Peter Seligman ('/s//ɛ//l//ɪ//g//m//ə//n/; born August 12, 1942) is an American psychologist, educator, and author of self help books. Seligman is a strong promoter within the scientific community of his theories of well being and positive psychology. A Review of General Psychology survey, published in 2002, ranked Seligman as the 31st most cited psychologist of the 20th century. Seligman is the Zellerbach Family Professor of Psychology in the University of Pennsylvania's Department of Psychology. He was previously the Director of the Clinical Training Program in the department, and earlier taught at Cornell University. He is the director of the university's Positive Psychology Center. Seligman was elected president of the American Psychological Association for 1998. He is the founding editor in chief of Prevention and Treatment (the APA electronic journal) and is on the board of advisers of Parents magazine. Seligman has written about positive psychology topics in books such as The Optimistic Child, Child's Play, Learned Optimism, Authentic Happiness, and Flourish. His most recent book, The Hope Circuit: A Psychologist's Journey from Helplessness to Optimism, was published in 2018.
Ерте өмір және білім
Селигман Нью-Йорк штатының Олбани қаласында еврей отбасында дүниеге келген. Ол мемлекеттік мектепте және Олбани академиясында білім алған. 1964 жылы Принстон университетінде философия мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін summa cum laude деген жоғары жетістікпен аяқтады, ал 1967 жылы Пенсильвания университетінде психология ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды. 1989 жылдың маусым айында Селигман Швецияның Уппсала университетінің әлеуметтік ғылымдар факультетінен құрметті докторлық дәрежесін алды.
Seligman was born in Albany, New York, to a Jewish family. He was educated at a public school and at The Albany Academy. He earned a bachelor's degree in philosophy at Princeton University in 1964, graduating summa cum laude. and a Ph. D. in psychology from the University of Pennsylvania in 1967. In June 1989, Seligman received an honorary doctorate from the Faculty of Social Sciences at Uppsala University, Sweden.
Үйренген көмексіздігі
Селигманның "үйренген әлсіздік" теориясы мен негізгі тәжірибелері 1967 жылы Пенсильвания университетінде оның депрессияға деген қызығушылығын дамыту барысында басталды. Совершенно случайно, Селигман және әріптестері иттермен қолданған тәжірибелік шарттау протоколының күтпеген мінез-құлыққа әкелетінін анықтады. Яғни, тәжірибелік жағдайларда, жақында шарттаудан өткен иттер жағымсыз жағдайдан қашуды үйрену мүмкіндігіне жауап бермеді. Селигман бұл теорияны одан әрі жетілдірді, үйренген әлсіздікті психологиялық жағдай ретінде қарастырды, онда адам немесе жануар белгілі бір жағдайда әлсіздік танытып, қимыл-қозғалыс жасайды немесе мінез-құлық көрсетеді – әдетте, жағымсыз жағдайдан қашуға болмайтынын сезінгеннен кейін, тіпті оның жағымсыз немесе зиянды жағдайын өзгертуге мүмкіндігі болса да. Селигман бұл жағдайдың ауыр депрессиямен күресіп жүрген науқастармен ұқсас екенін байқады және клиникалық депрессия мен оған байланысты психикалық аурулар жағдайдың нәтижесіне бақылаудың болмауынан туындайды деп санайды. Кейінірек, Абрамсонмен бірлесіп, Селигман үйренген әлсіздік теориясын қайта қарастырып, атрибуциялық стильді қосты.
Seligman's foundational experiments and theory of "learned helplessness" began at University of Pennsylvania in 1967, as an extension of his interest in depression. Quite by accident, Seligman and colleagues discovered that the experimental conditioning protocol they used with dogs led to behaviors which were unexpected, in that under the experimental conditions, the recently conditioned dogs did not respond to opportunities to learn to escape from an unpleasant situation. Seligman developed the theory further, finding learned helplessness to be a psychological condition in which a human being or an animal has learned to act or behave helplessly in a particular situation—usually after experiencing some inability to avoid an adverse situation—even when it actually has the power to change its unpleasant or even harmful circumstance. Seligman saw a similarity with severely depressed patients, and argued that clinical depression and related mental illnesses result in part from a perceived absence of control over the outcome of a situation. In later years, alongside Abramson, Seligman reformulated his theory of learned helplessness to include attributional style.
Бақыт
2002 жылы жарық көрген "Нағыз бақыт" кітабында Селигман бақытты оң эмоциялар, қызығушылық пен мағынадан құралатынын айтты.
In his 2002 book Authentic Happiness, Seligman saw happiness as made up of positive emotion, engagement and meaning.
Оң психология
Селигман Кристофер Петерсонмен бірге психикалық аурулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығына (DSM) "оң" баламасын жасады. DSM не қате кетіп бұзуларға назар аударса, "Мінез-құлықтың күшті жақтары мен ізгіліктері" (2004) не дұрыс болуы мүмкін екеніне қарау үшін жасалған. Олар зерттеулерінде ежелгі Қытай мен Үндістаннан бастап, Грекия мен Рим арқылы, қазіргі Батыс мәдениеттеріне дейін жоғары бағаланған ізгіліктердің қысқа тізімін анықтауға тырысып, мәдениеттер мен мыңжылдықтарды қарастырды. Олардың тізіміне алты мінез-құлық күші кіреді: даналық/білім, батылдық, мейірімділік, әділдік, ұстамдылық және жоғарылау. Олардың әрқайсысы үштен беске дейін кіші топтарды қамтиды; мысалы, ұстамдылық кешірімділік, қарапайымдылық, сақтық және өзін-өзі бақылауды қамтиды. Авторлар алты ізгілік үшін иерархия бар деп сақтамайды; ешқайсысы басқаларынан негізгі немесе алғышарт емес.
Seligman worked with Christopher Peterson to create what they describe as a "positive" counterpart to the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM). While the DSM focuses on what can go wrong, Character Strengths and Virtues (2004) is designed to look at what can go right. In their research they looked across cultures and across millennia to attempt to distill a manageable list of virtues that have been highly valued from ancient China and India, through Greece and Rome, to contemporary Western cultures. Their list includes six character strengths: wisdom/knowledge, courage, humanity, justice, temperance, and transcendence. Each of these has three to five sub entries; for instance, temperance includes forgiveness, humility, prudence, and self regulation. The authors do not believe that there is a hierarchy for the six virtues; no one is more fundamental than or a precursor to the others.
Жеке өмір
Селигман бридж ойнайды және 1998 жылы Солтүстік Американың үш ірі жұптық чемпионатының бірі – Blue Ribbon Pairs турнирінде екінші орын алды, сондай-ақ 50-ден астам аймақтық чемпионатта жеңіске жетті. Селигманның жеті баласы, төрт немересі және екі иті бар. Ол екінші әйелі Мэндимен бірге бұрын Юджин Орманди тұрған үйде тұрады. Олар жеті баласының бесеуін үйден оқытады. Селигман өзінің когнитивтік әдістері мен жаттығуларын жетілдіруде Пенсильвания университетінің психиатры Аарон Т. Бектың еңбектерінен шабыттанды.
Seligman plays bridge and finished second in the 1998 installment of one of the three major North American pair championships, the Blue Ribbon Pairs, as well as having won over 50 regional championships. Seligman has seven children, four grandchildren, and two dogs. He and his second wife, Mandy, live in a house that was once occupied by Eugene Ormandy. They have home schooled five of their seven children. Seligman was inspired by the work of the psychiatrist Aaron T. Beck at the University of Pennsylvania in refining his own cognitive techniques and exercises.