Надин Мерфи Ламберт: Американдық психолог және педагогтың өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Надин Мерфи Ламберт (21 қазан 1926 - 26 сәуір 2006) – американдық психолог және педагог. Ол Калифорния университетінде (Беркли) мектеп психологиясы бағдарламасын құрды, мектеп психологиясында қолдануға арналған жаңа құралдар жасады және назар аудару тапшылығы және белсенділік артық синдромы (ADHD) бар балалардың даму бағытын зерттеді. Ламберт 1984 жылдан 1987 жылға дейін Америкалық Психологиялық Ассоциацияның директорлар кеңесіне мүше болды.

Өмірбаян

Ламберт Юта штатының Ефрем қаласында Рулон мен Мод Мерфи отбасында дүниеге келді және Калифорнияның Батыс Голливудта өсті. Калифорния университетінің Лос-Анджелес бөлімінде бакалавр, Калифорния мемлекеттік университетінде білім беру магистрі дәрежесін алғаннан кейін, Оңтүстік Калифорния университетінде психология ғылымының докторы ғылыми дәрежесін алды. Оның докторлық диссертациясы психометрияға арналған. 1964 жылы ол Берклидегі Калифорния университетінің Білім беру жоғары мектебінің оқытушы құрамына мүше болып кірді және сол жылы мектеп психологиясы бағдарламасын құрды. Ұлттық психикалық денсаулық институты бұл бағдарламаны 18 жыл бойы қолдады. Ламберттің соңғы зерттеулері адаптивті қабілеттерді өлшеу және КҚСД (ADHD) дамуына қатысты болды. Америкалық психологиялық қауымдастықтың мүшесі ретінде ол оның директорлар кеңесінде (1984–87) қызмет етті және 1992 жылдан 1994 жылға дейін Білім беру істері жөніндегі кеңесінің төрағасы болды. Ламберт мектеп психологиясы саласында AAMD адаптивті мінез-құлық шкаласын (1981 және 1993 жылғы басылымдары) және Балалардың назар аудару және бейімделу сауалнамасын (1992) сияқты құралдарды жасады. Ламберттің басқа жазбалары: "Білім беру реформасы: психология мен психологтар үшін үлкен сын" (1996); "Гиперактивті балалардың жасөспірім шағындағы нәтижелері: балалық шақтағы тәуекелдің жалпы және ерекше үлгілеріне қатысты перспективалар" (1988); "Балалық шақтан жасөспірім шаққа дейінгі гиперактивті симптомдардың сақталуы" (1987); және "Мектеп психологиясының тұжырымдық негіздері: Берклидегі мектеп психологиясы бағдарламасының дамуынан алынған перспективалар" (1986); Сондай-ақ, ол "Балалар қалай оқуға үйренеді: оқушыға бағытталған білім беру арқылы мектептерді реформалау" (1998) атты жинақтың редакторы болды. Ол бірнеше даулы мәселелерге қатысты. 1995 жылы ол Линда Готфредсон жазған және "The Wall Street Journal" газетінде жарияланған "Ақыл туралы ғылыми консенсус" атты редакциялық мақалаға қол қойған 52 ғалымның бірі болды. Бұл мақалада "The Bell Curve" кітабы жарық көргеннен кейін ақыл-ой зерттеулеріне қатысты дауларға байланысты ғалымдардың пікір білдіруі жазылған. 1998 жылы Ұлттық денсаулық институтының КҚСД (AD/HD) бойынша консенсус конференциясында ол Риталинді қолдану кейінірек есірткіге тәуелділікке әкелуі мүмкін екенін көрсететін зерттеу нәтижелерін жариялады. КҚСД (ADHD) диагнозы қойылған 400-ге жуық баланың арасында, бала кезінде Риталинмен емделгендердің жас кезінде кокаин қолдану және темекі шегу көрсеткіші Риталин қолданбаған балаларға қарағанда екі есе жоғары болды. Ол 2006 жылы жұмысқа бара жатқанда автокөлік апатында қаза тапты.

Lambert was born in Ephraim, Utah, to Rulon and Maude Murphy, and raised in West Hollywood, California. After earning an undergraduate degree at the University of California, Los Angeles, and a Master of Education at Cal State University Los Angeles, she received a Ph. D. in psychology from the University of Southern California. Her doctoral studies focused on psychometrics. She joined the University of California, Berkeley, in 1964 as a member of the faculty of the Graduate School of Education and founded the school psychology program there in the same year. The National Institute of Mental Health supported the program for 18 years. Lambert's latest research was on the measurement of adaptive functioning, and on the developmental course of ADHD. A Fellow of the American Psychological Association, she also served on its board of directors (1984–87) and chaired its Board of Educational Affairs from 1992 to 1994. Lambert wrote such instruments in school psychology as the AAMD Adaptive Behavior Scale (1981 and 1993 editions) and the Children's Attention and Adjustment Survey (1992). Lambert's other writings include "Educational Reform: Challenges for Psychology and Psychologists" in Professional Psychology (1996); "Adolescent Outcomes for Hyperactive Children: Perspectives on General and Specific Patterns of Childhood Risk for Adolescent Educational, Social, and Mental Health Problems" in American Psychologist (1988); "Persistence of Hyperactive Symptoms from Childhood to Adolescence" in the American Journal of Orthopsychiatry (1987); and "Conceptual Foundations for School Psychology: Perspectives from the Development of the School Psychology Program at Berkeley" in Professional School Psychologist (1986). She also edited the volume How Children Learn: Reforming Schools through Learner Centered Education (1998). She was involved in several controversies. In 1995, she was one of 52 signatories on "Mainstream Science on Intelligence," an editorial written by Linda Gottfredson and published in The Wall Street Journal, which declared the consensus of the signing scholars on issues related to the controversy about intelligence research that followed the publication of the book The Bell Curve. At the 1998 National Institutes of Health Consensus Conference on AD/HD, she announced the results of a study suggesting that use of Ritalin might contribute to later drug abuse. Of nearly 400 children with ADHD, those treated with Ritalin as children had double the rates of cocaine use and cigarette smoking as young adults, compared to those who had not taken Ritalin in childhood. She was killed in a car accident on her way to work in 2006.