Кіріспе

Фин компаниялар тобы, Outokumpu Oyj – Хельсинки, Финляндияда штаб-пәтері орналасқан халықаралық компаниялар тобы. 30-дан астам елде 10 600-ге жуық қызметкер жұмыс істейді. Outokumpu Еуропадағы тот баспайтын болаттың ең ірі өндірушісі және Америкадағы екінші ірі өндірушісі болып табылады. Outokumpu сонымен қатар тау-кен компаниясы ретінде ұзақ тарихқа ие, қазір де Кёминмаада хром рудасын қазып, оны тот баспайтын болатта феррохром ретінде пайдаланады. Outokumpu-ның ең ірі акционері – 26,6% үлесіне ие Финляндия үкіметі, оның ішінде Solidium, Финляндияның әлеуметтік қамсыздандыру институты, Финляндия мемлекеттік зейнетақы қоры және қалалық зейнетақы агенттігі басқаратын акциялар бар.

Компания тарихы

1908 жылы Солтүстік Карелиядағы Оутокумпу қаласында мыс кенінің ірі кен орыны табылды. Оутокумпу қазір тозған кен орнын игеру мақсатымен құрылды. 1940 жылдары Outokumpu мысты балқыту үшін жарық балқыту әдісін әзірледі. 1986-1988 жылдары Outokumpu тот баспайтын болат картеліне қатысты; 1990 жылы ұсталды, бірақ айыппұл салынбады. 1988 жылдан 2001 жылға дейін Outokumpu және швед компаниясы Boliden Еуропа нарығындағы мыс құбырлар картеліне қатысты. 2001 жылы Avesta Sheffield (Британдық Болат пен шведтік Avesta компанияларының 1991 жылғы бірігуінен құрылған) Outokumpu компаниясымен бірігіп, сол кезде әлемдегі үшінші ірі тот баспайтын болат өндіруші компанияны құрды. Штаб-пәтері Стокгольмде орналасқан жаңа компания AvestaPolarit деп аталды және Outokumpu мен швед институционалдық инвесторларының Corus тобы бірлесіп иеленді. 2001 жылдың қыркүйегінде Outokumpu компаниясының зауыт құрылысы бөлімшесі Outokumpu Technology Франкфурттағы Lurgi Metallurgie компаниясын сатып алды. 2003 жылдың желтоқсанында және 2004 жылдың қыркүйегінде ЕО Outokumpu компаниясына мыс құбырлар картелі қызметі үшін 36,14 млн. евро айыппұл салды. Сонымен қатар Outokumpu-дың мырыш филиалы швед компаниясы Bolidenмен бірікті. Осыған қатар Outokumpu Boliden акцияларының барлығын сатты. 2006 жылдың маусым айында Outokumpu Technology жеке компания ретінде бөлінді және 2007 жылдың сәуірінде Outotec деп қайта аталды. 2008 жылдың 31 наурызында Шеффилдтегі суық прокаттау зауыты компанияның жалпы құн қысқарту жоспары аясында жабылды. Шеффилдтегі балқыту цехы ұзын болат өнімдерін өндіруді жалғастыруда. 2008 жылдың сәуірінде OTK мыс бизнесінен шығып, қалған мыс құбырлары және латунь бөлімшесін Cupori Group Oy-ге сатты. 2012 жылдың 31 қаңтарында Outokumpu Inoxum компаниясын сатып алу туралы хабарлады, ол неміс ThyssenKrupp компаниясының тот баспайтын болат бөлімшесі, аталған компания 2,7 миллиард евроға сатып алынды. Ол кезде Финляндия мемлекеттік капиталы Outokumpu акцияларының 40%-ын бақылап отырды. 2012 жылдың қарашасында Еуропалық комиссия бұл сатып алудың нәтижесінде ЕО нарығында суық прокатталған тот баспайтын болат өнімдеріне қатысты Outokumpu-ның 50%-дан астам үлеске ие болатынын анықтады. ЕО бірігуді Inoxum-ның итальяндық еншілес компаниясы Acciai Speciali Terni (AST) келісімнен шығарылған жағдайда мақұлдады, ал OTK Inoxum-ты 2012 жылдың желтоқсанында сатып алды. Inoxum арқылы Outokumpu Қытай, Мексика, Бохум (Германия), Вердоль (Германия) және Калверт (Алабама, АҚШ) қалаларындағы тот баспайтын болат зауыттарын сатып алды. 2013 жылдың 30 қарашасында Outokumpu AST, бірнеше қызмет көрсету орталықтары және VDM Metals бизнесін Thyssen Krupp-ке сататынын хабарлады, ал ThyssenKrupp өз кезегінде Outokumpu-дағы 29,9% акцияларын сатады және екі компания арасындағы барлық басқа "маңызды байланыстарды" үзеді. Сол күні Thyssen Krupp та осындай мәлімдеме жасады: ол AST және басқа да "құралдар активтерін", сондай-ақ VDM (жоғары өнімділік қорытпаларын) Outokumpu-дан қайта сатып алады, Outokumpu-дағы 29,9% акцияларын сатады және екі компания арасындағы барлық басқа "маңызды байланыстарды" үзеді. 2014 жылдың ақпан айында ЕК ThyssenKrupp компаниясының AST және VDM сатып алуына рұқсат берді. 2014 жылдың шілдесінде Outokumpu Boliden және IMI инженерлік тобымен келісімге келді, олар 2012 жылы мыс құбырларының бағасын белгілеу бойынша сотқа берген болатын. 2015 жылдың қазан айында Outokumpu Шанхайдағы Outokumpu (60%) және Baosteel (40%) арасындағы бірлескен кәсіпорнының 55% акцияларын қытайлық жылжымайтын мүлік инвестициялық қоры Lujiazui International Trust Co. Ltd.-ге сататынын хабарлады. Екінші кезеңде Outokumpu 2016 жылдың ақпан айында қалған 5% үлесін сол инвесторға сатты. Outokumpu SKS-тегі 60% үлесін сатудан 389 млн. евро (салық және қарызды өтеуден таза) көлемінде капиталдық табысқа ие болды. Сонымен қатар, SKS директорлар кеңесі SKS-тің жұмысын тоқтату және қызметкерлерді босату туралы шешім қабылдады. 2017 жылдың наурыз айында 100 адамды жұмыспен қамтыған компания Литваның Вильнюс қаласындағы жаһандық қызмет көрсету орталығын ашты. 2020 жылдың сәуірінде Outokumpu бұрынғы бас директоры Хейки Малиненді компанияның келесі бас атқарушы директоры етіп тағайындады.

Финляндия

Outokumpu компаниясының ең ірі өндірістік нысандары – Финляндияның Ботния шығанағының жағалауындағы Торнио қалашығында орналасқан Торнио зауытының толық циклды болат зауыттары. Торнио зауыты жылына бір миллион тоннаға дейін ыстық және суық прокатталған рулонды шиналар мен рулоннан кесілген табақтар шығарады. Мұнда феррохром қорыту, екі болат қорыту цехы, ыстық прокаттау цехы және екі суық прокаттау цехы бар. Болат зауыты 1975–1976 жылдары салынды. Тұңғыш тот баспайтын болат құймасы 1976 жылдың 19 мамырында, 19-шы аптада жасалды, сондай-ақ оның партия нөмірі 61901 болды. Басты сату аймағы – Еуроодақ. Өнімнің 85%-ға дейін әлемнің түкпір-түкпіріне экспортталады. Торнио қаласының жанындағы Кеминмаадағы Кеми кеніші тот баспайтын болат жасау үшін қажетті хромның шикізаты – хромитты қамтамасыз етеді. 2012 жылы хромит қорының бір километр тереңдіктегі мөлшері шамамен 105 миллион тоннаға бағаланды. Авеста болат өндірісінде ұзақ тарихқа ие, сондай-ақ Ұлыбританиядағы Шеффилд қаласы да, осы қалада тот баспайтын болат ойлап табылды. Thin Strip Nyby (сонымен қатар Nyby bruk) арнайы маркаларға баса назар аудара отырып, суық прокатталған тот баспайтын болат шығарады және бұл Арнайы рулондық өнімдер бизнес-желісінің бір бөлігі болып табылады.

Ұлыбритания

Avesta Sheffield компаниясын сатып алғаннан кейін Outokumpu Ұлыбританиядағы Шеффилд зауытына ие болды. Бұл зауытқа балқыту цехы, үздіксіз құю, штангаларды өңдеу зауыты және таяқ фабрикасы кіреді, олар Outokumpu-ның Ұзын өнімдер бизнесінің бір бөлігі болып табылады, сондай-ақ қойма, өңдеу және тарату орталығы да бар. Өндіріс құрамына орамдағы, пластинадағы, табақтағы, орамды таяқшадағы, арқалықтағы және арматуралық арқалықтағы тот баспайтын болат кіреді; сонымен қатар, тақта, гүлдену, билет және слит сияқты жартылай дайын өнімдер де өндіріледі. Outokumpu-ның Ұлыбританиядағы сатып алулары 1950 жылы Firth Vickers (Firth and Vickers) және Samuel Fox and Company компаниялары арасындағы бірлескен кәсіпорын ретінде құрылған, ол бастапқыда Staybrite таңбасымен Shepcote Lane, Шеффилд қаласында суық прокаттау арқылы тот баспайтын болат өндірісін жүзеге асырды. 1967 жылы бұл өнеркәсіп Британдық болат корпорациясына ұлттандырылды. Outokumpu-ның Ұлыбританиядағы алғашқы үш орны Шеффилд, Стоксбридж және Блэкбернде орналасқан. 2005 жылы Shepcote Lane-дегі Coil Products Sheffield зауытындағы суық прокаттау және өңдеу бөлімдері жабылып, 600-дан астам жұмыс орны жойылды. Өндіріс 2006 жылдың бірінші жартысында тоқтатылды. Компания балқыту цехын, арнайы жолақты суық прокаттау және өңдеуді, штанга прокаттауды және Ұлыбританиядағы таратуды жалғастырды. 2008 жылдың наурыз айының соңында Stocksbridge зауытында 80 жылдық өндіріс тоқтатылып, жұмыс Meadowhall зауытына көшірілді. 2023 жылы Outokumpu Шеффилдтегі (Ұлыбритания) балқыту, таяқ және арқалық операцияларын қамтитын Ұзын өнімдер бизнесін Marcegaglia компаниясына сатты. Outokumpu Шеффилдтегі қызмет көрсету орталығы мен сату компаниясын сақтап қалды.

Германия

2018 жылы Крефельд, Диленбург және Далербрюк қалаларында өндіріс алаңдары бар. 100 жылдық тот баспайтын болат өндірісі тәжірибесіне ие Крефельд зауыты 2012 жылдың желтоқсанында балқыту цехын жабып, суық прокаттау және ғылыми-зерттеу жұмысына қайта бағытталды. Жақын орналасқан Дюссельдорф қаласындағы Benrath суық прокаттау зауыты көшіріліп, Крефельд операцияларымен біріктірілді, осы арқылы түрлі маркалар, өлшемдер және беттік жабындар өндіріледі. Далербрюк суық прокаттау зауыты Сауэрланд аймағында орналасқан, ол жоғары дәлдікті ленталар шығарады және темір мен болат өндірісінің 300 жылдық тарихына ие. Диленбургтегі суық прокаттау зауыты архитектура, құрылыс және қасбеттерді әрлеу сияқты салалардағы беттік өңдеуге маманданған. Бохумдағы балқыту цехы 2014 жылы жабылды.

АҚШ және Мексика

Outokumpu компаниясы Алабама штатындағы Калверт қаласында балқыту цехы мен суық прокаттау зауытымен (ThyssenKrupp-тен сатып алынған) және Мексикадағы Сан-Луис-Потосиде суық прокаттау зауытымен иеленеді, ол катушка, жолақ, табақ, дөңгелек және пластиналар шығарады.