Кіріспе
АҚШ-тың коммерциялық емес ұйымы National Novel Writing Month, көбінесе NaNoWriMo деп қысқартылатын (, / n / æ / n / oʊ / '/ɹ / aɪ / m / oʊ / NANohRYmoh), АҚШ-та негізделген коммерциялық емес ұйым, ол бүкіл әлемде шығармашылық жазуды қолдайды. Оның негізгі бағдарламасы – жыл сайынғы халықаралық шығармашылық жазу шарасы, онда қатысушылар қараша айында 50 000 сөзден тұратын қолжазба жазуға тырысады. Танымал авторлар қатысушыларды ынталандыру үшін "жігерлендіру сөздерін" жазады. Веб-сайт қатысушыларға, "Wrimos" деп аталатын жазушыларға, жазудағы қиындықтарды жеңуге арналған кеңестер, жергілікті қатысушылардың кездесетін жерлері туралы ақпарат және онлайн қолдау қоғамдастығын ұсынады. Жазушылар туындының сапасына емес, көлеміне назар аудара отырып, алғашқы нұсқасын жылдам аяқтауға шақырылады, одан кейін оны өздері қалауынша өңдей алады. Жоба 1999 жылдың шілдесінде 21 қатысушымен басталды. 2022 жылы 413 295 адам ұйымның бағдарламаларына қатысты. Жазуға ниеттенгендер жобаның веб-сайтына тіркеліп, романдары туралы ақпаратты, соның ішінде мазмұнын және үзінділерін жариялай алады. "Аймақтық байланыс" деп аталатын еріктілер жергілікті жазушыларды байланыстыруға, жеке және онлайн жазу шараларын ұйымдастыруға және оларды қолдауға көмектеседі.
National Novel Writing Month, often shortened to NaNoWriMo (,/n//æ//n//oʊ/'/ɹ//aɪ//m//oʊ/ NANohRYmoh), is a U. S. based nonprofit organization that promotes creative writing around the world. Its flagship program is an annual, international creative writing event in which participants attempt to write a 50,000 word manuscript during the month of November. Well known authors write "pep talks" in order to motivate participants during the month. The website provides participants, called "Wrimos", with tips for writer's block, information on where local participants are meeting, and an online community of support. Focusing on the length of a work rather than the quality, writers are encouraged to finish their first draft quickly so it can be edited later at their discretion. The project started in July 1999 with 21 participants. In 2022, 413,295 people participated in the organization's programs. Writers wishing to participate first register on the project's website, where they can post profiles and information about their novels, including synopses and excerpts. Regional volunteers called "Municipal Liaisons" help connect local writers, hold in person and virtual writing events, and provide encouragement.
Тарих
Фриланс жазушы Крис Бати жобаны 1999 жылдың шілдесінде Сан-Франциско шығанағындағы 21 қатысушымен бастады. 2000 жылы ол "жаман ауа райын толыққанды пайдалану үшін" қараша айына көшірілді. Бати іс-шараның үлкен қызығушылыққа ие болуына қуанғанымен, сайттағы бірқатар мәселелерге байланысты ол іс-шара өтпей қалуға жақын болды. Аймақтық байланыс өкілдері өздерінің қарауындағы аймақтар бойынша жетекшілер ретінде әрекет етіп, қаржы жинауды ұйымдастырып, аймақтарында тұратын NaNoWriMo қатысушылары үшін жиналыстар өткізді. Бати 2003 жылғы NaNoWriMo кезінде өзінің тұңғыш романы "Сюжет жоқ па? Ешқандай мәселе жоқ!" романымен бірге NaNoWriMo нұсқаулығын да жазып бастады. 2005 жылы NaNoWriMo жыл сайын үлкен өсім көрсеткендіктен, коммерциялық емес ұйым ретінде тіркелді, ал Грант Фоклнер атқарушы директор болып тағайындалды. Жаңа дизайнталған веб-сайт Drupal платформасынан Ruby on Rails платформасына көшірілді. Іске қосылғаннан кейінгі алғашқы айда жаңа сайтқа 1 миллионнан астам адам кіріп, 39 миллионнан астам бет қарады. 2015 жылға қарай 431 626 адам (633 түрлі аймақтан) NaNoWriMo-ға қатысты. Олардың ішінде 40 000-нан астамы жеңіске жетті. 2017 жылы NaNoWriMo веб-сайтты қайта жаңарту үшін қайырымдылық жинау науқанын бастады, нәтижесінде 57 320 доллар жиналды. Жаңа веб-сайт кешіктіріліп, 2019 жылы ғана іске қосылды. 2024 жылы бірнеше штаттық өзгерістер болды және бұрынғы кеңес төрағасы Ким "Килби" Блэйдс уақытша директор болып тағайындалды.
Жеңіс және жүлделер
NaNoWriMo жеңімпазы болу үшін қатысушылар қараша айында күніне шамамен 1667 сөз жазуға тиіс (сағатына 69, минутына 1,2), осылайша 50 000 сөзден тұратын романға жету мақсатына жетеді. Іс-шара ұйымдастырушыларының айтуынша, мақсат – адамдарды жазуға бастау, мерзімді оларға әңгіме бастауға және ойларын қағазға түсіруге ынталандыру. NaNoWriMo-ға қатысу үшін ешқандай төлем қабылданбайды, жаңа туындыны тексеру үшін тіркелу ғана қажет. Романның ұзындығы, сапасы немесе жазылу жылдамдығы үшін ресми сыйлықтар тағайындалмайды, бірақ сайтта жеке сыйлықтар алуға болады. 50 000 сөз жазған әркім жеңімпаз деп жарияланады. 20 қарашадан бастап қатысушылар өз романдарын автоматты түрде ұзындығы бойынша тексеруге жіберуге, сондай-ақ басып шығаруға болатын сертификат, веб-сайтта көрсетуге арналған белгіше және жеңімпаздар тізіміне ену мүмкіндігіне ие болады. Алдаудың алдын алу үшін ешқандай шара қолданылмайды, себебі жеңіске жетудің сыйақысы – аяқталған романның өзі және оны жазғаннан алынған қанағат, сондықтан алдауға түсуге ынта аз. Романның сөз саны бағдарламалық құралдар арқылы тексеріледі, және тексеруге жіберілгенге дейін шифрлануы немесе өзгеше түрлендірілуі мүмкін, бірақ бағдарламалық құрал мәтіннің басқа жазбаларын сақтамайды. Романды автордан басқа ешкім көрмесе немесе оқымаса да жеңіске жету мүмкін. Тексеру процесі 2019 жылы сайт жаңартылғанда тоқтатылды. Қазір жеңіске жету үшін 50 000 сөзден астам сөз енгізу жеткілікті. 2007 жылдың қазан айында CreateSpace баспасы NaNoWriMo-мен бірлесіп, жеңімпаздарға өз қолжазбаларының бір тегін, қағаз түріндегі сынақ данасын ұсына бастады, одан кейін осы дананы Amazon.com сайтында романды сату үшін пайдалануға болады. 2011 жылы CreateSpace жеңімпаздарға өздерінің бес тегін, қағаз түріндегі сынақ данасын ұсынды. CreateSpace-тен басқа, NaNoWriMo жыл сайын жаңа демеушілер тізімін ұсынады, олар жеңімпаздар мен қатысушыларды түрлі жеңілдіктермен және сыйлықтармен марапаттайды. 2015 жыл – CreateSpace компаниясының NaNoWriMo-мен серіктестік жасаған соңғы жылы.
Даулы демеушілер
2022 жылы NaNoWriMo Inkitt және Manuscript Press компанияларымен серіктесіп, жеңімпаздарға арнайы NaNoWriMo баспа пакеттерін ұсынды. Inkitt бұрыннан бері өз бизнес-практикасын жиі өзгертіп, авторларға қолайсыз келісімшарттар ұсынатын. Manuscript Press болса, үлкен төлемдер алып, жазушылар осы төлемдерді сатудан өтеу алатынын уәделегенмен, сол уәделерін орындамады. Осы серіктестерге күмән білдірген пайдаланушылар бастапқыда NaNoWriMo форумдарынан уақытша шеттетілді. Соңында NaNoWriMo қызметкерлері Inkitt және Manuscript Press компанияларымен серіктестікті тоқтатуға және мұндай жағдай қайталанбауы үшін тексеру процедураларын жаңартуға келісті.
Форумдар
Ресми форумдар кеңес алуға, ақпарат алмасуға, сын айтуға, қолдау көрсетуге және «бірлесіп уақытты өткізуге» мүмкіндік жасайды.
Ашулы оқиға
2023 жылдың мамырында пайдаланушылар тобы NaNoWriMo қызметкерлеріне электрондық хат жіберіп, NaNoWriMo форумдарының модераторы балаларды жетекке алып, оларды ересектерге арналған ашық контенті бар сайттарға жіберіп отыр ма екенін құпия тергеп шығуды сұрады. Бұл айыптаулар 2023 жылдың күзінде ғана жария болды және христиан жазушыларының форумымен қатар TikTok-қа да тарады. Осы дауға жауап ретінде басқарма тергеу бастады және форумдарды тек оқу режиміне көшірді. Содан кейін бірнеше қызметкер алмастырылды және Грант Фолкнердің орнына директорлар кеңесінің бұрынғы президенті Ким "Килби" Блэйдс уақытша директор болып тағайындалды. 2018 жыл осы іс-шараның өткізілген соңғы жылы болды, себебі іс-шараны ұйымдастыру құны көтеріліп, іс-шарадан түскен қаражат азайды.
Ноутбуктарды қарыз алушылар
2002 жылдан бастап NaNoWriMo компьютерге немесе мәтін өңдеу бағдарламасына үнемі қол жеткізе алмайтындар үшін ноутбук беру бағдарламасын жүзеге асырды. NaNoWriMo қатысушылары қолданылған, жұмыс істейтін ноутбуктерді қайырымдылыққа берді, ал қарыз алғандар өзінің жеке басын растайтын құжатпен бірге 300 доллар көлемінде кепілдік төлемі төлеуі және қайтару жөнелту шығындарын өтеуі қажет болды. 2008 жылы AlphaSmart, Inc. 25 Neo мәтін өңдеу құрылғысын сыйға тартты. 2009 жылы ноутбук беру бағдарламасы сол жылғы NaNoWriMo іс-шарасынан бұрын тоқтатылды.
Жас жазушылар бағдарламасы
2004 жылы NaNoWriMo Жас жазушылар бағдарламасын (YWP) іске қосты, ол балабақшадан 12-сыныпқа дейінгі оқушылардың сыныптарына көмектесуге арналған жазу шеберханасы. Қарапайым бағдарлама мен YWP арасындағы айырмашылық – балалар қанша сөз жазуға тырысатынын өзі таңдай алады. Жас жазушының сөздер санының мақсаты бірнеше мың сөзден бастап, ересектер стандартындағы 50 мың сөзді, тіпті кейде одан да көп сөзді құрайды; әдеттегі стандарт шамамен 30 мың сөзді білдіреді. Бағдарламаның алғашқы жылында 150 сыныпта қолданылып, 4000 оқушы қатысты. Мұғалімдер сыныптарын қатысуға тіркеп, сыныпта пайдалануға болатын материалдар жиынтығын алады, оның ішінде стикерлер мен қарындаштар сияқты сыйлықтар бар. Оқу жоспарлары мен жазу идеялары мұғалімдерге қосымша ресурстар ретінде ұсынылады, ал оқушылар бағдарламаның форумдары арқылы байланыса алады. YWP-ге қатысуға жасқа қатысты жалғыз шектеу – көбінесе 18 жастан асқандарға рұқсат етілмейді. Пайдаланушы 18 жасқа толғанда, ол негізгі сайтқа бағытталады; алайда, соңғы курста оқитын және сол жылы 18 жасқа толатын оқушылар бітіргенге дейін бағдарламада қалуға құқылы. YWP-нің жеке форумы бар, онда 13-17 жастағылар қатыса алады.
Хаттар мен жарық кеңсесі
2006 жылдың қыркүйегінде NaNoWriMo ресми түрде 501(c)(3) коммерциялық емес ұйым болып тіркелді және "The Office of Letters and Light" деген атпен қызмет ете бастады. 2004 жылы NaNoWriMo балалардың сауаттылығын арттырумен айналысатын Room to Read коммерциялық емес ұйымымен әріптестік орнатты және бұл әріптестікті үш жыл бойы сақтап келді. 2004-2006 жылдар аралығында түскен табыстың 50 пайызы Оңтүстік-Шығыс Азияда кітапханалар салуға жұмсалды: Камбоджада үш, Лаоста жеті және Вьетнамда жеті кітапхана салынды. 2007 жылы бұл бағдарлама тоқтатылып, ресурстар NaNoWriMo және Жас жазушылар бағдарламасына қайта бағытталды.
"НаноРиМо" лагері
2011 жылы NaNoWriMo-ның жазғы нұсқасы, Camp NaNoWriMo аталды. Шілде және тамыз айларында екі сессия өтті, бірақ 2012 жылғы Camp NaNoWriMo үшін маусым мен тамыз айлары алмастырылды. Кейін 2013 және 2014 жылдары екі ай сәуір мен шілдеге ауыстырылды және содан бері өзгерген жоқ. Қарашадағы негізгі іс-шараға қолданылған ережелер Camp NaNoWriMo сессияларының әрқайсысына да қатысты, әрқайсысының өз хабарлама тақтасы болды, оны тек сол кабина мүшелері ғана көре алады. Camp NaNoWriMo қатысушылары Жас жазушылар бағдарламасындағыдай, өздерінің сөздер санын белгілеу мақсатын таңдай алады.
"Қазір не болады?" айлары
2013 жылы қаңтар және ақпан айлары NaNoWriMo-ның «Енді не істеу керек?» айлары деп белгіленді, бұл роман жазушыларына редакциялау және қайта жөндеу процесінде көмектесу үшін жасалған. Қатысу үшін жазушылар өздерінің романдарын қайта қарауға міндеттенеді, NaNoWriMo арқылы келісімшартқа қол қояды, содан кейін баспа сарапшылары мен NaNoWriMo романістері жазушыларға жобаның келесі қадамдары туралы кеңес беретін интернет-семинарларға қатысады. Содан кейін қатысушылар Twitter желісінде өзара пікір алмасып, редакциялық жазбаларын салыстырады және агенттермен, баспагерлермен байланысқа түседі. Қатысушылар NaNoWriMo блогы арқылы жаңа ақпарат алады, онда авторлар, редакторлар және агенттер ынталандырып, кеңес береді.