Кіріспе
Жаңа Джерсидің оңтүстігіндегі жағалау қарағайлы далалары, АҚШ.
Жаңа Джерсидің қарағайлы далалары, сондай-ақ Пинелендс немесе жай ғана Пайнс деп белгілі, Атлантика жағалауындағы қарағайлы далалар экожүйесінің ең үлкен қалған үлгісі болып табылады және Нью-Джерсидің жетіден астам округіне созылады. Осы экожүйенің тағы екі ірі, біріккен мысалы АҚШ-тың солтүстік-шығысында орналасқан: Лонг-Айленд орталық қарағайлы далалары және Массачусетс жағалау қарағайлы далалары. «Карағайлы далалар» атауы аймақтың құмды, қышқыл және қоректік заттарға кедей топырағына сілтеме жасайды. Еуропалық қоныс аударушылар онда өздеріне таныс егіндерді өсіре алмаса да, Пайнс далаларының бірегей экологиясы орхидеялар мен ет жейтін өсімдіктер сияқты алуан түрлі өсімдіктерді қолдайды. Аймақ сондай-ақ сирек кездесетін пигмейлік қарағайлар мен Пайнс далаларының жиі болатын өрттеріне тәуелді басқа да өсімдік түрлерімен ерекшеленеді. Аймақтың топырағының көп бөлігін құрайтын құмды жергілікті тұрғындар «қантты құм» деп атайды. Пайнс далалары Филадельфия және Нью-Йорк қалаларына жақын орналасқандықтан және Шығыс жағалаудағы тығыз орналасқан Бостон-Вашингтон дәлізінің ортасында болғанына қарамастан, көбінесе жабайы және бұзылмаған күйінде сақталып келеді. Көбінесе қозғалыс болатын Garden State Parkway және Atlantic City Expressway тиісінше шығыс және оңтүстік Пайнс далаларының бөліктерінен өтеді. Пайнс далаларының аумағы Кирквуд-Коханси сулы жерасты резервуарын толықтыруға көмектеседі, онда АҚШ-тағы ең таза сулардың бірі бар. Осы факторлардың нәтижесінде 1978 жылы Конгресс Пайнс далаларының экологиясын сақтау мақсатында оның бір бөлігін Пайнлендс ұлттық қорығы деп жариялады (елдегі алғашқы ұлттық қорық). Он жылдан кейін Біріккен Ұлттар Ұйымы оны Халықаралық биосфералық қорық деп таныды. Пайнлендс ұлттық қорығындағы құрылыс тәуелсіз мемлекеттік/федералды агенттік – Жаңа Джерси Пайнлендс комиссиясы тарапынан қатаң бақыланады. Пайнлендс қорығында Уортон, Брендан Т. Бирн (бұрынғы Ливан), Пенн және Басс Ривер мемлекеттік ормандары орналасқан. Қорыққа екі ұлттық жабайы және көрнекті өзен де кіреді: Морис және Грейт Эгг Харбор. Джон Макфидің 1967 жылы жарық көрген «The Pine Barrens» кітабы аймақтың тарихы мен экологиясына арналған.
Тарихқа дейінгі
170-200 миллион жыл бұрын Атлантика жағалау жазығы қалыптаса бастады. Барренс 1,8-65 миллион жыл бұрын, Терциар дәуірінде Нью-Джерсидің ең оңтүстік және ең жаңа жер аумағында пайда болды. Миллиондаған жылдар бойы жағалаудың көтерілуі мен түсуі жер астында минералдардың жиналуына әкелді, бұл соңғы мұз дәуірінің шамамен 12 000 жыл бұрын аяқталуымен және қазіргі Нью-Джерсиде өсімдіктер мен ағаштардың өсуімен аяқталды. Орман өрттері адамдар қоныстанғанға дейін-ақ жиі кездесетін құбылыс болды. Өрт Пайнланд аймағында маңызды экологиялық рөл атқарды, ал экотиптер «көп ғасырлар немесе мыңжылдықтар бойы Пайн жазықтарында өрт аралығының қысқа болуы мүмкін екенін» көрсетеді.
Колумбияға дейінгі
Шамамен 10 000 жыл бұрын Ленапе халқының ата-бабалары Пайн Барренс аймағын мекендеген. Еуропалықтар қоныстанғанға дейінгі өрттік режим толыққанды түсініксіз. Құмды топырағы бар Пайн Барренс тұрақты егіншілікпен айналысатын халықты тартпады (олардың басты мақсаты – тұрақты шекаралар белгілеу және егістік үшін орманды кесу болар еді). Колониялық дәуірде Пайн Барренс түрлі өнеркәсіп орталығы болды, оның ішінде Батсто, Атсион көлі, Шэмонгтағы Хэмптон пештері, Пембертондағы Ханновер пештері, Лейсидегі Ферраго және басқа да бірнеше мекенжайлар бар еді. Осы ерте пештерде шығарылған темір, Америка революциясы, 1812 жылғы соғыс және Екінші Барбария соғысы кезінде американдық әскерді қару-жарақ және лагерь құралдарымен қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарды. Мысалы, коммодор Стивен Декатур 1814 жылы Ганноверде құйылған 24 фунттық зеңбіректермен қаруланып Алжирге аттанды. Америкадағы алғашқы үнді резервациясы 1758 жылы Бродхертон қаласында, қазіргі Шамонг қалашығындағы Үнді Миллс ауылында құрылды. 1778 жылы Революциялық соғыс кезінде британдықтар Бэтсто ауылындағы темір зауытын жоюға жасаған сәтсіз әрекеті барысында Каштановый мойын ауылын өртеп, тонады. 1799 жылы соғыстан кейін Порт-Елизаветада алғашқы шыны зауыты ашылды, сол кезде кит аулау тоқтатылды. Пайн Барренс аймағындағы алғашқы мақта фабрикасы 1810 жылы Ретритте ашылды. 1830 жылдары жусан батпақтарында жусан өсіру жұмыстары басталды, ал 1832 жылы аймақта алғашқы қағаз фабрикасы құрылды. 1854 жылы Камден мен жаңадан құрылған Атлантик-Ситині байланыстыратын Пайнлендс арқылы өтетін алғашқы теміржол ашылды. Теміржолдар көп ұзамай Пайн Барренс аймағындағы шағын қалаларды байланыстырды. 20 ғасырдың басында, «Калликактар» деген псевдониммен таныстырылған отбасы, евгенистер тарапынан генетикалық кемтарлықтың мысалы ретінде көрсетілді. Бүгінде ғалымдар Калликақтар туралы зерттеудегі фактілердің бұрмаланғанын, оның ішінде отбасы мүшелерін кері дамыған етіп көрсету үшін суреттердің өңделгенін түсінеді.
Авиациялық апаттар
1928 жылы 12 шілдеде мексикалық ұшқыш және ұлттық батыр Эмилио Карранса Мексика қаласынан АҚШ-қа тарихи достық сапардан оралғанда Нью-Джерси штатының Табернакл қаласында ұшағы құлап, қаза тапты. Лонг-Айлендтен қайтып келе жатқанда ол күрт дауылға тап болды және Бурлингтон округінде апатқа ұшырады. 3,6 метрлік (12 фут) ескерткіш құлау орнын көрсетеді.
Қайың алқаптарын сақтау
Айналасындағы аймақтардың қарқынды қалалануына қарамастан, Пайн Барренс көбінесе өзгеріссіз қалды, себебі оның құмды топырағы көптеген егістерді өсіруге жарамсыз болды. Ондағы темір мен көмір кен орындары басқа жерлердегі оңай қолжетімді кен орындарымен бәсекелесе алмады. 1969 жылы Пайн Барренстің орташа тығыздығы , ал оған шектес жерлерде бұл көрсеткіш болды. Осы кезеңде экологиялық алаңдаушылықтардың артуына байланысты, адамдар қаланың кеңеюі салдарынан Пайн Барренс пен оның жер асты суының құрылуына нұқсан келуі мүмкін екенін білді. Аймақтың мемлекеттік органдары Атлантикалық мұхитының басқа да ірі аймақтық әуежайларындағы жүктемені азайту мақсатымен Пайн Барренсте әуежай және оған ілеспе қала салу жоспарларын талқылады. Жердің төмен құны және аймақтағы тұманның сирек кездесуі бұл жоспарды тартымды етті. Конгресс 1978 жылғы Ұлттық парктері мен демалыс туралы заңға сәйкес, аймақты қорғау үшін елдегі алғашқы Ұлттық қорық – Нью-Джерси штатының Пайнлендс Ұлттық қорығын құрды. 19 ғасырдағы "Пайнның қара дәрігері" атанған доктор Джеймс Стилдің Медфордтағы кеңсесі 2006 жылы Нью-Джерси штатымен сақтау үшін сатып алынды. Бүгінде ол доктор Джеймс Стилдің тарихи кеңсесі және білім беру орталығы болып табылады. Қорық құрамында Уортон мемлекеттік орман, Брендан Т. Бёрн мемлекеттік орман, Басс өзені мемлекеттік орман және Пенсильвания мемлекеттік орман бар. Пайнлендс 1983 жылы ЮНЕСКО-ның АҚШ биосфералық қорығы, ал 1988 жылы Халықаралық биосфералық қорығы мәртебесін алды. Говард П. Бойд Пайн Барренс аймағын сақтау және келушілерді біліммен қамту ісінде маңызды рөл атқарды. Ол 2011 жылдың желтоқсанында Пайнлендс Ұлттық қорығының қорғау аймағында қайтыс болды.
Джерси шайтан және басқа да фольклорлық аңыздар
Пайн Барренс Жерси шайтаны туралы аңызға бастау берді, ол 1735 жылы Лидс Пойнт деп аталатын аймақта жергілікті әйел, миссис Лидске дүниеге келген деп айтылады. Ол оның 13-ші баласы екені айтылады, және бақытсыз сан болғандықтан, ол қарғысқа ұшыраған. Тағы бір әңгімеде анасы өзіне және оның күтімшілеріне шабуыл жасаған ежіктелген монстрді дүниеге әкелгені, содан кейін түтін құбырынан ұшып, Пайн Барренске жоғалып кеткені айтылады. Шайтан Пайн Барренс аймағында кезіп жүреді деп есептеледі, көптеген адамдар Пайнлендстегі қараңғы түндерде шайтанмен кездескендері туралы әңгімелерін бөліседі. Пайн Барренс халық ауыз әдебиетіне "Қара дәрігердің" күйесі, капитан Киддтің күйесі, "Қара иттің" және басқа да әртүрлі күйелер, сондай-ақ Көк шұңқырмен және Пайн Барренстегі басқа да "көк шұңқырлармен" байланысты халық әңгімелері кіреді.
География
Нью-Джерсидің Pinelands ұлттық қорығында шамамен 1,1 миллион акр (445,155 км²) жер бар, бұл Нью-Джерси жерінің 22% құрайды, соның ішінде жеті округтің көп бөлігі кіреді. Заңға сәйкес әсер ететін округтер: Атлантик, Берлингтон, Камден, Кейп-Мей, Камберленд, Глостер және Оушен. Пайн Барренс Атлант мұхитының жағалауындағы қарағайлы далалардың экорегионының маңызды бөлігін құрайды. Табиғи өрттер болғанымен, дәлелдер көрсетіп тұрғандай, аймақтағы өрттердің көпшілігі адамдардың салдарынан туындаған.
Климат
Нью-Джерсидің Пайн Барренс ылғалды субтропикалық және ылғалды континенталды климат аймақтарының арасындағы өткісінде орналасқан. Дегенмен, Пайн Барренстің өзіндік микроклиматы қысқарақ мұздан бос маусым мен Нью-Джерсидің көп бөлігіне қарағанда суықрақ түнгі температураға мүмкіндік береді. Құмды топырақ пен тығыз жер бедерінің аздығынан, Пайн Барренстегі ашық әрі тыныш түндер айналасындағы аймақтардан әлдеқайда суық болуы мүмкін. Көбінесе орташа түндік температурада айырмашылық байқалады, бірақ бұл өзгеріс шамаға жете алады. Пайн Барренс жыл сайын қар жауырады, қардың мөлшері Pinelands аймағы бойынша әртүрлі болады (солтүстік Pinelands-те орташа есеп бойынша ең көп қар жауады). Жаздар әдетте ыстық және ылғалды, қыстар суық, ал күз бен көктем – жұмсақ ауысу маусымдары. Күз, көктем және қыс айларында мұз пайда болуы мүмкін. Пайн Барренсте құмды топырақтың әсерінен күзде ертерек, ал көктемде айналасындағы аймақтардан кейінірек мұз түседі. Ай қаңтар ақпан наурыз сәуір мамыр маусым шілде тамыз қыркүйек қазан қараша желтоқсан жыл Орташа шөлдеу нүктесі °F 22.1 23.5 28.9 38.4 49.2 59.8 64.6 64.1 57.7 46.2 36.6 27.1 43.3 Орташа шөлдеу нүктесі °C 0.4 1.8 5.7 11.3 16.7 21.8 24.3 23.5 19.7 13.3 8.2 2.7 12.5 Дереккөзі = PRISM Климаттық тобы.
The Pine Barrens receives annual snowfall, varying from throughout the Pinelands (the northern pinelands receive the most snowfall, on average). Summers are typically hot and humid, and winters are typically cold, and fall/spring are milder transition seasons. Frost can be seen in fall, spring, and winter. In the Pine Barrens, frost occurs earlier in the fall and later in the spring than the surrounding areas due to the sandy soil. Month Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec Year Average Dew Point °F 22.1 23.5 28.9 38.4 49.2 59.8 64.6 64.1 57.7 46.2 36.6 27.1 43.3 Average Dew Point °C 0.4 1.8 5.7 11.3 16.7 21.8 24.3 23.5 19.7 13.3 8.2 2.7 12.5 Source = PRISM Climate Group
Флора
Пайн-Барренс аймағында кем дегенде 850 түрге жесетін өсімдіктер өседі, олардың 92 түрі жойылу қаупі төніп тұрған және қорғауға алынған түрлерге жатады. Пайн-Барренс өңірінде қызғылт түсті қақпақша гүлі сияқты бірнеше орхидея түрлері табиғи түрде өседі. Аймақтағы ормандық қоғамдастықтарға оттың күшті әсері бар, ол сирек болатын өрттерде емен ормандарына дейін, жиі болатын өрттерде 1 метрден төмен биіктіктегі шағын қарағай ормандарынан басталады. Су жолдарының бойында Атлантикалық ақ кедрінен құралған қара батпақтар орналасқан. Орман өрттері Пайн-Барренс аймағындағы өсімдіктердің өсуін реттеуде маңызды рөл атқарады. Жиі болатын, күші аз өрттер жапырақ массасын азайтып, ересек ағаштардың өсуін жақсартады. Орман өрттері сортаң қарағайдың Пайн-Барренс аймағында басым болуына себепкер болды. Олар қабығы арқылы қайтадан өсіп, өртке қарсы тұра алады және одан тез қалпына келеді (қарағайлар үшін бұл өте сирек кездесетін жағдай), ал жиі болатын қырып тұрғызатын өрттер аумақты кішкентай өскіндермен жабады. Олардың серотинді қарағай конустары оттан қызғаннан кейін ғана ашылады. Орман өрттерінің көп болуы сортаң қарағайдың еменге қарағанда басымдығын сақтауына мүмкіндік береді, себебі емен орташа немесе күшті өрттен бірден қурап қалады. Ауа температурасының жоғары болуы және құрғақ өсімдік жапырақтары өрттің күшеюіне ықпал етеді. Көбінесе сирек болғанымен, жиі болатын күшті өрттер ерте тұқым бере алмайтын түрлерді жоюы мүмкін. Орман өрттерімен күресуге жасалған әрекеттер Пайн-Барренс аймағын қалай сақтау керектігі туралы пікірталас тудырады. Өрттер мүлікке және тұрғындарға қауіп төндірсе де, табиғатты қорғаушылар орман өрттерін жою Пайн-Барренс аймағында емен ағаштарының басым болуына әкеледі деп санайды. Бұрын бұталы және қарағайлы болған бірнеше аймақтар, қоныс аударудан кейін орман өрттерінің жиілігін азайту мақсатында шаралар қабылданғаннан кейін, емен ағаштарымен басым болды.
Фауна
Пайн-Барренс аймағында кем дегенде 39 түрлі сүтқоректі, 300-ден астам түрлі құс, 59 түрлі бауырымен жорғалаушы және қосмекенді, сондай-ақ 91 түрлі балық тіршілік етеді. NJ Балық және жабайы табиғат бөлімі кем дегенде 43 түрді қауіп төндірілген және жойылып бара жатқан деп санайды, олардың ішінде сирек кездесетін шығыс ағаш құйрықты жыландары (Crotalus horridus) мен аққабақ бүркіттер бар. Пайн-Барренс аймағында қорғауға алынған бақалардың бір түрі – Пайн Барренс ағаш бақасының популяциясы кездеседі. Америкалық қара аюлар аңшылық пен тұзақтар салдарынан қуылғаннан кейін Пайн-Барренске қайта оралуда. 1970 жылға дейін мекендеу ортасының жойылғандығы мен адамдардың басып кіруінен штаттан жойылған деп есептелген бобкат 1972 жылы заңдық қорғауға ие болды. Ол аң аулау маусымы жабық түр ретінде жіктеледі; 1991 жылы ол Нью-Джерсидегі жойылып кету қаупі төнген түрлер тізіміне қосылды. 1978 және 1982 жылдар аралығында штат Мэннен 24 бобкатты штаттың солтүстік бөлігіне әкелді. 1996 жылдан бері биологтар олардың мекендеу аймағы мен қалауларын анықтау үшін GPS-тұрақтардың көмегімен оларды бақылап келеді. 1995 жылы жүргізілген иіс іздеу зерттеуі төрт солтүстік округте бобкаттың бар екенін көрсетті. Сонымен қатар, бобкаттың тоғыз қосымша (көбінесе оңтүстік) округте табылуы тіркелді, олардың ішінде Пайн-Барренс аймағының үлкен бөліктерін қамтитын және оны қоршап тұрған округтер бар, атап айтқанда: Атлантик, Берлингтон, Кейп-Мей, Камберленд, Оушен және Салем округтері.
Экономика
Пайн-Барренс аймағындағы өнеркәсіптер негізінен ауыл шаруашылығы және туризм салаларымен байланысты.
Ауыл шаруашылығы
Нью-Джерси штаты елдегі үшінші ең көп мөлшерде жусан жемісін өндіреді, олардың көп бөлігі Чатсворт аймағында, оның ішінде Уайтсбогта өсіріледі. Алғашқы егілген көкжидектер 1916 жылы Пайн Барренс аймағында Уайтсбогтың Элизабет Уайт еңбегінің нәтижесінде алынған. Көкжидек шаруашылықтары жусан жемісіне арналған батпақтарға шамамен тең мөлшерде кездеседі. Көкжидек шаруашылықтарының көп бөлігі Хаммонтон қаласының ішінде және оның төңірегінде орналасқан.
Танымал мәдениетте
Пайн Барренс – «Сопранолар» телешоуының эпизодының оқиғасының орны және атауы. Атауына қарамастан, эпизод Нью-Джерсидің Пайн Барренсінде де, Солтүстік-Шығыстағы басқа да кішігірім қарағайлы орманды алқаптардың бірінде де түсірілмеген. Түсірілім Нью-Йорктегі Харриман мемлекеттік паркінде өтті, себебі Эссекс округындағы Саут Маунтин қорығында түсіруге рұқсат берілмеді, бірақ бұл қорық та Нью-Джерсидің Пайн Барренсіне жатпайды. Джон Макфидің «The Pine Barrens» (1968) атты кітабы Нью-Джерсидің Пайн Барренс аймағының тарихын, экологиясын және географиясын зерттейді. Оның еңбегінде жеке естеліктері де кездеседі. Оның кітабы қарағайлы орманды алқаптардың экологиялық ролін қайта қарауға үлкен үлес қосты; Нью-Джерсиде және Лонг-Айлендтің шығысында олар жер асты суларының маңызды қоймаларындағы судың мөлшерін және сапасын сақтауға көмектеседі. «The Real Adventures of Jonny Quest» эпизодының «Пайн Барренс көлінің құпиясы» атты бөлімі Нью-Джерсидің Пайн Барренс аймағында өтеді, онда кейіпкерлер Джерси шайтанының ізін қуалайды. «Fantastic Four» тобы 2004 жылғы сюжет желісінде Барренске сапар шегеді. Топ ұрпақтар бойы Барренске келіп-кетіп жүрген шетелдіктермен кездеседі, осыдан Джерси шайтаны туралы аңыз пайда болған. Пайн Барренс сонымен қатар 2012 жылы Стивен Мойердің басты рөлде ойнаған «The Barrens» фильмінің түсірілім орны болып табылады, онда Нью-Джерси шайтаны туралы әңгіме айтылады. Нью-Джерсидің Пайн Барренс аймағы Аурелио Вольтердің 2013 жылғы қорқынышты романы «Джерси шайтанының шақыруы» үшін тақырып болған. Нью-Джерси штатының Джексон қаласында орналасқан Six Flags Great Adventure паркі 2021 жылы Нью-Джерсидің Пайн Барренс аймағына арналған бөлім ашты. Парктің осы бөлімінде орнатылған аттракциондардың бірі – 2021 жылға арналған жаңа «Джерси шайтаны» аттракционы, ол түпнұсқа Джерси шайтаны туралы халықтық аңызға құрмет көрсетіп жасалған.
Медиа
"My Pine Barrens Land" 1988 жылғы New Jersey Network деректі фильмі, Уолтер Дж. Браун Медиа архиві және Джорджия университетіндегі Peabody Awards Collection, Американдық қоғамдық хабар тарату архиві.