Индиана штатының тарихи Limberlost батқағы

Кіріспе

АҚШ, Индиана штатының тарихи ылғалды жерлері

Қазіргі Индиана штатының шығыс бөлігінде орналасқан Лимберлост батпағы – Уабаш өзеніне құятын өзендері бар, еліне танымал үлкен ылғалды аймақ болған. Ол бастапқыда қазіргі Адамс және Джей округтерінің 13 000 акр (53 км²) аумағын қамтыған. Оның бір бөлігі жергілікті американдықтардың батпақ газының күкірт иісін сипаттаған сөзіне байланысты Лоблолли батпағы деп аталған. Бұл ылғалды жерлерде әртүрлі өсімдіктер өсіп, бай биологиялық әртүрлілік сақталған, ол жергілікті және көшпенді құстар мен жәндіктер, сондай-ақ басқа да жануарлар мен тіршілік үшін маңызды болған. Еуропалық американдықтар 20 ғасырдың басында Лимберлосты ауыл шаруашылығы дамыту үшін кептіріп, бай жаратылыс ортасын жойды. 1997 жылдан бері оның бір бөлігі қайта қалпына келтірілді. Бақылаушылар ылғалды жерлердің қалпына келтірілген аймағына жәндіктердің, құстардың және түрлі жануарлардың қайта оралғанын анықтады. 2015 жылға қарай шамамен [мәлімет жоқ] қалпына келтірілді. Бірнеше ұйым қазіргі Loblolly Marsh Nature Preserve деп аталатын жерді сатып алуға қолдау көрсетті, ол мемлекетке тапсырылды және Индиана Табиғи ресурстар департаментінің меншігінде.

Атаудың шығу тегі

1864 жылы М. В. Монтгомеридің "Джей округі тарихы" кітабында Лимберлост атауының шығу төркі келесі оқиғамен байланыстырылады: Джеймс Миллер есімді адам батпақтың жағасында аң аулап жүргенде жолдан адасып қалды. Үйге қайту жолын табуға жасаған көптеген сәтсіз әрекеттерінен кейін, ол әрқашан бастаған жеріне оралып келетінін байқады. Сондықтан ол тік бағытта жүруге шешім қабылдады және әрбір бірнеше қадам сайын ағаштарды белгілеп өтті. Осылайша, ол достарынан табылды. Шапшаңдығымен белгілі болған ол "Лимбер Джим" деп аталды, және осыдан кейін бұл ағыс "Лимберлост" деп аталды. Индиана штатының мұражайы былай мәлімдейді: "Батпақ өз атын "Лимбер Джим" Корбустың тағдырынан алды, ол аң аулауға барып, қайтып оралмады. Жергілікті тұрғындар Джим Корбустың қайда екенін сұрағанда, жиі айтылатын сөз: "Лимбер жоғалды!" болды."

Суды құю, дамыту және қалпына келтіру

1888 жылдан 1910 жылға дейін бу машинасымен жұмыс істейтін дренаждық насос арқылы су сорылғаннан кейін, бұл аймақ 80 жыл бойы егістікке пайдаланылды. 1991 жылы жергілікті тұрғын Кен Брансуик "Limberlost Swamp Remembered" ("Limberlost батпағын еске алу") атты ұйым құрды, оның мақсаты – осы батпақтық жерлерді қалпына келтіру болды, себебі олардың табиғи орта ретіндегі маңызы зор. Жұмысқа дренаждық құбырларды алып тастау немесе жабу, суды жерге қайтару, сондай-ақ жергілікті ағаштар, бұталар мен гүлдерді отырғызу кірді. 2015 жылғы мәліметтерге сәйкес, Лоблолли батпағы Индиана штатының Батпақтық Жерлерді Сақтау Бағдарламасына бес иесімен енгізілді; ол Индиана мұра қоры, ACRES Land Trust, Ropchan Foundation, M. E. Raker Foundation және Limberlost/Limberlost Swamp Remembered комитетінің достары бөлген қаражат есебінен сатып алынды. Аймақтың тағы бір атауы – Лоблолли батпағы. Бұл атау Майами тілінен "сасыған өзен" деген мағына беретін сөзден шыққан, ол батпақ газының күкірт иісімен байланысты. Дегенмен, Оксфорд ағылшын сөздігінде "loblolly" сөзі қалың қою қамыр немесе ботқаны білдіреді, ал АҚШ-та ол сазды топасты білдіретін сленг ретінде қолданылады. OED келтірген цитатаның бірі, батыстың жазушысы Энди Адамстың "Каубойдің күнделігінен" алынған: "Оның күресі нәтижесінде, ол малдың басып кеткен лоблоллисіне батып, жанындағы қабырғаларына дейін шөкті". Жаңадан қалпына келтірілген батпаққа көптеген жәндіктер, құстар мен жануарлар тартылды, өйткені алғашқы үлкен бөлігі толыққанды жаңартылды. 428 акрлық қалпына келтіру жобасы 1997 жылы Лоблолли батпақты Батпақтық Жерлерді Сақтау Орталығы деп атап, ресми түрде ашылды. 2015 жылдан бастап Лоблолли батпағының Табиғат Қорығы Индиана Табиғи Ресурстар Департаментінің меншігінде. Онда тұрақ алаңы және жаяу серуендеу жолдары бар, соның ішінде Вероника жолы – 0,25 мильдік мүгедектерге арналған, дөңгелекті коляскамен жүруге қолайлы ағаштан жасалған жол, ол Мүгедектерге қатысты АҚШ заңнамасына сәйкес салынған. Қорғау аймағындағы су тасқынына бейім жазықтар Уабаш өзенімен байланысты және өзен қамысы, саздар, далалық шөп, қамыс және қамыстың өсуіне жағдай жасайды. Жоғары жатқан аймақта 25 акрлық ересек жапырақты ағаштардан тұратын орманы бар.

After being drained from 1888 to 1910 by a steam powered dredge, the area was cultivated as farmland for 80 years. In 1991, local citizen Ken Brunswick established "Limberlost Swamp Remembered," a group organized to restore some of the wetlands, because of their importance as habitat. The work has included removing or blocking drainage tiles, allowing water back on the land, and planting native species of trees, bushes and flowers. As of 2015, The Loblolly Marsh had been entered into Indiana's Wetland Reserve Program by five owners; it was purchased with funds from The Indiana Heritage Trust, ACRES Land Trust, Ropchan Foundation, M. E. Raker Foundation, and Friends of the Limberlost/Limberlost Swamp Remembered Committee. An alternate name for the area was Loblolly Marsh. This name has been said to have been derived from a Miami language word for "stinking river," related to the sulfur smell of marsh gas). However, the Oxford English Dictionary says that "loblolly" means a thick gruel or porridge, and that it occurs in the US as a colloquialism for a mud hole. One quotation given by the OED, from The Log of a Cowboy by the Western writer Andy Adams, is "His ineffectual struggles caused him to sink farther to the flanks in the loblolly which the tramping of the cattle had caused." The restored marsh has already attracted numerous species of insects, birds, and animals as the first major section has been restored. The 428 acre restoration project was dedicated as the Loblolly Marsh Wetland Preserve in 1997. As of 2015, the Loblolly Marsh Nature Preserve is held by the Indiana Department of Natural Resources. It has a parking area and walking trails, including Veronica’s Trail 0.25 mile wheelchair accessible wooden boardwalk built to comply with the Americans with Disabilities Act. The preserve's floodplains connect to the Wabash River and support river bulrush, sedges, prairie cord grass, burr reed and cattails. The upland area contains a 25 acre mature woodland of hardwood trees.

БАҚ-тағы өкілдік

Индианада туған жазушы Джин Страттон Портер 20 ғасырдың басында Лимберлост батпағын әйгілі етуге көмектесті. Ол жылдар бойы оның шетінде тұрды және оның жойылмауы үшін күресті, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Батпақ оның "Көктемгі күндер" (1904) және "Лимберлосттың қызы" (1909) романдарының оқиға орыны болды. Оның "Жемшүгіш" (1911) романы кітап жазылған кезде батпақта кездесетін көптеген өсімдіктердің атауларын қамтиды. Страттон Портер сонымен қатар шебер суретші және жабайы табиғат фотографы болды, ол құстар мен көбелектердің табиғи ортадағы жақыннан түсірілген суреттеріне маманданған. Оның көптеген ғылыми-табиғат кітаптарында, соның ішінде "Лимберлост көбелектері" (1912) батпақтың жануарлар әлемі суреттелген. Оның аймақтағы үйлері зерттеу жұмыстары үшін зертхана ретінде пайдаланылды. Бүгінде олар Лимберлост кабинасы, Женевадағы Лимберлост мемлекеттік тарихи орны және Дикі гүлдер орманындағы кабина ретінде сақталған. Индиана штатының мұражайы мен тарихи орындары Страттон Портердің бұрынғы үйлерін мемлекеттік тарихи орындар ретінде басқарады, олар жұртшылыққа ашық. "Лимберлосттың романтикасы" (1938) – Джин Страттон Портердің шығармалары негізінде Уильям Най режиссерлік еткен, Жан Паркер мен Эрик Линденнің басты рөлдерде ойнаған американдық фильм. Оқиға 1905 жылы Индиана штатының Лимберлост аймағында өтеді.