Шри-Ланканың Синхараджа орманы – ЮНЕСКО мұрасы, биосфералық қорық. Эндемик түрлерге бай, тропикалық жаңбыр орманының соңғы үлесі. Жануарлар мен өсімдіктер әртүрлі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Синхараджа орман қорығы – Шри-Ланкадағы орман қорығы және биологиялық әртүрліліктің орталығы. Ол халықаралық маңызы бар және ЮНЕСКО-ның биосфералық қорығы және Дүниежүзілік мұра орны болып табылады. Халықаралық табиғатты қорғау одағының (IUCN) мәліметінше, Синхараджа – елдің алғашқы тропикалық жаңбырлы орманның соңғы тұрақты аймағы. Ағаштардың 60%-дан астамы эндемик, олардың көптегені сирек кездеседі. Шри-Ланканың эндемикалық жануарлар түрлерінің 50%-і (әсіресе, көбелектер, қосмекенділер, құстар, жыландар және балық түрлері) осы жерде қоныстанады. Жергілікті құстардың 95%-і осы орманды мекендейді. Шри-Ланканың төменгі жауын-шашын ормандарының экожүйесінің бөлігі болып табылатын бұл төбелі жаңбырлы орман, қол жетімсіздігінің арқасында коммерциялық ағаш кесуден сақталды және 1978 жылы Дүниежүзілік биосфералық қорық, ал 1988 жылы Дүниежүзілік мұра орны деп жарияланды. Тығыз өсімдік жамылғысының салдарынан, жануарлар дүниесін Яла сияқты құрғақ аймақтардағы ұлттық парктеріндегідей оңай көруге болмайды. Ең көп кездесетін ірі сүтқоректі – эндемикалық қызғылт бетті лангур. Құстар көбінесе аралас топтарда оңай қоректенеді, олардың алдында әрдайым қорқынышсыз Шри-Ланка дронгосы және дауысты қызғылт мүңкілдік құс жетекшілік етеді. Шри-Ланканың 26 эндемикалық құсының 20-сы жаңбырлы орманға тән, оның ішінде көзге түспейтін қызыл бетті малкоха, жасыл иілген құлақшы құс және Шри-Ланка көк құсы бар. Жорғалаушыларға эндемикалық жасыл құрт және түйнек мұрынды құрттар кіреді, ал қосмекенділердің, әсіресе ағаш бақаларының көптеген түрлері кездеседі. Омыртқасыз жануарларға эндемикалық Шри-Ланка құс қанатты көбелегі және қандасқалар жатады.
Sinharaja Forest Reserve is a forest reserve and a biodiversity hotspot in Sri Lanka. It is of international significance and has been designated a Biosphere Reserve and World Heritage Site by UNESCO. According to International Union for Conservation of Nature (IUCN), Sinharaja is the country's last viable area of primary tropical rainforest. Over 60% of the trees are endemic, many of them considered rare. 50% of Sri Lankan's endemics species of animals (especially butterfly, amphibians, birds, snakes and fish species). It is home to 95% endemic birds. The hilly virgin rainforest, part of the Sri Lanka lowland rain forests ecoregion, was saved from the worst of commercial logging by its inaccessibility, and was designated a World Biosphere Reserve in 1978 and a World Heritage Site in 1988. Because of the dense vegetation, wildlife is not as easily seen as at dry zone national parks such as Yala. The most common larger mammal is the endemic purple faced langur. | image=
Birds tend to move in mixed feeding flocks, invariably led by the fearless Sri Lanka drongo and the noisy orange billed babbler. Of Sri Lanka's 26 endemic birds, the 20 rainforest species all occur here, including the elusive red faced malkoha, green billed coucal and Sri Lanka blue magpie. Reptiles include the endemic green pit viper and hump nosed vipers, and there are a large variety of amphibians, especially tree frogs. Invertebrates include the endemic Sri Lankan birdwing butterfly and leeches.
Этимология
Қалың тұманға оранылған қауіпті, қараңғы және құпиялы Синхараджа орман терең аңыздар мен сырларға толы. Синхараджа сөзі арыстан (සිංහ/சிங்கம் sinha) патша немесе патшалық (රාජ/ராஜா raja) деген мағынаны білдіреді, және кең таралған халық аңызында осы қорғалатын орманда аңызға толы арыстан мекендеген деп есептеледі.
Surrounded in dense fog, the dangerous, dark and mysterious Sinharaja forest is steeped in deep legend and mystery. The word Sinharaja means lion (සිංහ/சிங்கம் sinha) king or kingdom (රාජ/ராஜா raja), and a popular folk legend has it that a legendary lion lived in this protected forest.
Орналасқан жері
Синхараджа орман қоры Калу Ганг бассейнінің көп бөлігін және солтүстік Гин Гангтың шағын бөлігін қамтиды. Орманның көп бөлігі (60%) Ратнапура ауданының шекараларында орналасқан. Қалған бөліктеріне Галле ауданының 20% және Калутара ауданының 20% жатады.
Sinharaja Forest Reserve covers most of the Kalu Ganga basin and a small part of the northern Gin Ganga. Most of the forest (60%) is contained within the borders of Rathnapura District. The other parts include Galle District with 20% and Kaluthara District with 20%.
Табиғи
Жаңбырлы орман Юра кезеңінде (200 миллион жылдан 145 миллион жыл бұрын) қалыптасқан болуы мүмкін. Бұл орман 36 000 гектар (88 960 акр/360 км²) аумақты құрайды. Қорық шығыстан батысқа дейін ғана созылған, ал солтүстіктен оңтүстікке дейінгі ең үлкен ені болса, бірақ ол ағаштар, жәндіктер, қосмекенділер, бауырымен жорғалаушылар, құстар және сүтқоректілер сияқты эндемикалық түрлердің мол қоры болып табылады. Синхараджа орман өсімдіктерінің тығыздығы гектарына 240 000 өсімдікке бағаланған, бұл Азиядағы ең тығыз жаңбырлы орман.
The rainforest likely formed during the Jurassic period (from 200 million years to 145 million years ago). This forest encompasses an area of 36,000 hectares (88,960 acres/360 km2). The reserve is only from east to west, and a maximum of from north to south, but it is a treasure trove of endemic species, including trees, insects, amphibians, reptiles, birds, and mammals. Sinharaja forest vegetation density has been estimated at 240,000 plants per hectare, the most dense rain forest in Asia.
Адамның қызметі
Бұл қорық, шекара бойында орналасқан ондаған ауылда тұратын жергілікті халықпен тығыз байланыста. Ауылдардың саны оңтүстік шекарасында көп, ал солтүстік шекарасындағы ірі меншіктердің болуына байланысты онда небары бірнеше ауыл бар. Жергілікті тұрғындар дәрілік шөптерді, жеуге жарамды жемістерді, жаңғақтарды, саңырауқұлақтарды және ара балы мен Кариота туысына жататын жергілікті пальмадан алынатын тәтті шырын сияқты басқа да орманнан алынатын өнімдерді жинайды. Шырын жергілікті жаггерге және сірке суға айналдырылады. Жергілікті халық, басқа шаруашылық жұмыстарымен айналыспағанда, жоғарыда аталған заттарды жинау үшін орманға барады. Сонымен қатар, ондаған арналардан құйылатын таза су, қорықтың маңында тұратын барлық адам үшін негізгі су көзі болып табылады. Буыннан буынға берліп келген дәстүр бойынша, жергілікті халық Адамс шыңына жыл сайынғы қажыналық сапар үшін оңтүстіктен солтүстікке қарай орман арқылы жол тартады. 2013 жылы ЮНЕСКО, Шри-Ланканың Экологиялық және табиғатты зерттеу орталығының шағымынан кейін, қорғау аймағының ішіндегі 1 шақырымдық ормандық учаске арқылы өтетін Ланкагама ауданы мен Денияяны байланыстыратын ежелгі жолдың кеңейтілуін тоқтатуды сұрады. Ауыл тұрғындарының Шри-Ланка үкіметіне жасаған ұзақ шағымдарынан кейін құрылыс 2020 жылдың 10 тамызында қайта басталды. Экологтар тобы үлкен әлеуметтік желі кампаниясын жүргізіп, Шри-Ланканың Орман шаруашылығы департаментінен, Президенттен, Қоршаған орта министрлігінен және Орталық қоршаған ортаны қорғау органынан бұны тоқтатуды өтінді, бірақ Шри-Ланка үкіметі бұл аймақтағы кедей ауыл тұрғындарының тұрмысын жақсарту мақсатында оны жалғастыруға шешім қабылдады, себебі бұл орманның жалпы ауданының 0,006% ғана жойылады. Мартин Вижесинге мырза Синхараджамен байланысты Шри-Ланканың ең маңызды тұлғаларының бірі болды. Ол Синхараджаның ресми емес қорғаушысы болды және 1950 жылдардан бастап 2021 жылы қайтыс болғанға дейін оның қорғаушысы және күтушісі болды.
The reserve is well integrated with the local population who live in some dozens of villages dotted along the border. The villages are more in number along the southern border whilst the presence of some large estates along the northern border has resulted in only a few villages there. The locals collect herbal medicine, edible fruits, nuts, mushrooms, other non timber forest products including bees honey and a sugary sap collected from a local palm species of the genus Caryota. The sap is converted into jaggery, a local brew and vinegar. Local people walk in the forest to collect the above items when they are not busy with their other agricultural pursuits. In addition, the crystal clear water coming from dozens of streams is the main water source for all people living around the reserve. For generations, local people trekked through the forest from south to north to make their annual pilgrimage to the Adams Peak. In 2013, UNESCO requested to halt the widening of the ancient road linking Lankagama area to Deniyaya along a 1 km jungle patch inside the protected area after a complaint from The Centre for Environmental and Nature Studies of Sri Lanka. The construction recommenced on August 10, 2020 after prolonged appeals by the people living in villages to the Sri Lankan Government. A group of environmentalists carried out a big social media campaign and asked the Sri Lanka Forest Department, the President, the Ministry of Environment and the Central Environment authority to stop this but the Government of Sri Lanka has decided to go ahead with it to improve the livelihood of poor villagers of the area as it will clear only 0.006% of the total landmass of the forest. Mr. Martin Wijesinhe was one of the most significant people in Sri Lanka in connection to the Sinharaja. He was the unofficial guardian of the Sinharaja. He has been the protector and caretaker of it since the 1950s till his death in 2021.