Кіріспе

1995 жылы Вашингтон қаласында африкалық америкалық ерлер өткізген демонстрация.

Миллион адамдық шеру – 1995 жылғы 16 қазанда Вашингтон қаласында африкалық америкалық ерлердің кең ауқымды жиналысы. Луис Фарахан шақыруымен ұйымдастырылған бұл шара Ұлттық алаңда және оның төңірегінде өтті. Ұлттық африкалық америкалық көшбасшылар саммиті – азаматтық құқықтар қозғалысының белсенділерінің жетекші тобы және Ислам ұлты, көптеген азаматтық құқықтар ұйымдарымен, соның ішінде Ұлттық түсті адамдар қауымдастығының (NAACP) көптеген жергілікті бөлімдерімен (бірақ ұлттық NAACP емес) бірлесіп, Миллион адамдық шеруді ұйымдастыру комитетін құрды. Ұлттық африкалық америкалық көшбасшылар саммитінің негізін қалаушы Бенджамин Чавис кіші Миллион адамдық шерудің ұлттық директоры болды. Комитет көптеген белгілі сөз сөйлеушілерді шақырып, АҚШ-тың түкпір-түкпірінен келген африкалық америкалық ерлер Вашингтонға "қара нәсілді ер адам туралы әлдеқайда өзгеше бейне жасау" және африкалық америкалық қауымдастықты мазалаған экономикалық және әлеуметтік проблемаларға қарсы өзін-өзі көмектесу және қорғану үшін бірігу мақсатымен келді. Шеру қалалық және аз ұлттық мәселелерге саясаткерлердің назарын аудару үшін кең ауқымды сайлау науқаны жүргізуді көздеген үлкен халықтық қозғалыстың аясында өтті. Сол күні әйелдер шеру басшылығымен бірлесіп ұйымдастырған "Жоқтар күні" атты параллель шара өтті. Бұл шара Вашингтондағы демонстрацияға қатыса алмайтын афроамерикалықтардың көпшілігін тартуға бағытталған. Бұл күні барлық афроамерикалықтар мектепке, жұмысқа және әлеуметтік шараларға қатыспауға, оның орнына білім беру семинарларына және құлшылық ғибадаттарына қатысуға шақырылды, бұл қара нәсілді, өзін-өзі жетілдіруге ұмтылған қауымдастықтың күресіне бағытталған. Сонымен қатар, "Жоқтар күні" ұйымдастырушылары осы мүмкіндікті пайдаланып сайлау тізілімін жүргізуде үлкен жетістіктерге жетеді деп үміттенді. Бұл көрсеткіш шеру ұйымдастырушылары күткеннен айтарлықтай төмен болды.

Экономикалық және әлеуметтік факторлар

Шерудің басты себептерінің бірі – афроамерикандықтардың мәселелерін елдің саяси күн тәртібіне қайтару еді. 1994 жылғы Конгресс сайлауында Республикалық партияның жеңісінен және партияның сайлауалды платформасы – «Америкамен келісімшарттың» табысты жүзеге асырылуынан кейін, кейбір афроамерикандық көшбасшылар қара қоғамның алдында тұрған әлеуметтік және экономикалық мәселелер саяси талқылаулардан шетте қалды деп ойлады. Шеру кезінде афроамерикандықтардың жұмыссыздық деңгейі ақ американдықтарға қарағанда шамамен екі есе жоғары болды, кедейлік деңгейі 40%-дан асты, ал орташа отбасылық табыс ақ үй шаруашылықтарының орташа табысының шамамен 58%-ын құрады. Барлық қара нәсілді ерлердің 11%-дан астамы жұмыссыз еді, ал 16-19 жас аралығындағылардың арасында жұмыссыздардың саны 50%-дан асты. Қоршаған ортаның зиянды факторлары қалалық афроамерикандықтардың өмірін тұрақсыз етуге қауіпті деп есептелді. Қара нәсілді ерлер 100 мың адамға 72 адам өлтірілді, бұл көрсеткіш ақ нәсілді ерлерге қарағанда (100 мың адамға 9,3 адам) едәуір жоғары.

Сөйлеудің құрылымы

Іс-шара ұйымдастырушылары шеруді таза саяси деңгейден рухани деңгейге көтеру үшін қадамдар жасады, қатысушылар мен құрметті қонақтарды "афроамерикандық наразылықтарды білдіруден" арылуға үміттенеді. Күнәһар тазару күні іс-шараның екінші аты болды және кейбіреулер үшін Миллион адам қозғалысының себебін білдірді. Бір қатысушының айтуынша, шерушілер "өзімізбен, Жоғары Құдаймен және халқымызбен біртүгел болуға" ұмтылды. Шеру ұйымдастырушылары қатысушылар санын 1,5-2 миллионға бағаласа, АҚШ Парк полициясы ресми түрде 400 мың адамды санады, бұл ұйымдастырушыларды ашуландырды. Фарахан Парк полициясының төмен бағасы үшін Ұлттық паркер қызметіне сотқа шақыруы мүмкін екенін мәлімдеді. Шеруден үш күн өткен соң, Бостон университетінің қашықтан сезіктеу орталығының директоры Фарук Эль Баз 870 мың адамдық даулы бағасын жариялады, бұл көрсеткіште 25% қателік болуы мүмкін, яғни қалыңдық 655 мыңнан 1,1 миллионға дейін болуы мүмкін еді. Кейін бұл көрсеткіш 837 мыңға түзетілді, қателік маржасы 20% құрады (669 600 - 1 004 400).

БАҚ-тың реакциясы

Луи Фарахан афроамерикандық христиандардың наразылығына ұшырады және еврей қауымы оны антисемиттік сөздері мен көзқарастары үшін "Адольф Гитлермен" салыстырды. Оның қолдаушылары Фаракханның "капиталистік құлдырау мен қанауға негізделген құндылықтарға терең рухани-діни мұраларын сатқан яһудилерге қарсы" екенін мәлімдеді. Newsweek журналы Фаракханның саяси күшін Демократиялық партия үшін алаңдатушылық тудыруы мүмкін екенін жазды, себебі оның қара нәсілді ер адамдарды тәуелсіз сайлаушылар ретінде тіркеуге жасаған тырабы "әлеуметтік консерватизм, экономикалық "әлеуетті арттыру" және қара нәсілділердің ынтымағының қосындысынан" тұратын сайлаушылар блогын құруы мүмкін. Ричард Лакайо мен Сэм Аллис бұл шеруді Фаракханның "оның осы шараны ұйымдастыра алатынын көрсету үшін өткізген болуы мүмкін; содан кейін ол осы шеру арқылы күшті дақметке ие болады деп үміттенді" деп жазды.

Сексизм

Қара феминисттер тобы, Анжела Дэвис, Барбара Рэнсби, Эвелин Хаммондс және Кимберле Креншоу сияқты белгілі өкілдері, Миллиондық ерлер шеруіне қарсы тұру мақсатымен "Африкалық америкалықтардың 2000 жылға дейінгі бағдарламасы" атты одақ құрды. 2010 жылы Э. Фрэнсис Уайт ол шерудің "көптеген қара феминисттерді қорқытқанын, себебі ол қара ерлер арасындағы сексизмнің күрт өрбуіне алып келеді деп ойладық" деп еске түсірді. Нейл Дебра Дикерсонның, шеруге қатысқан жазушы әйелдің пікірін келтіреді: "Дикерсон сол күні байқаған сыпайылық пен ерлік аурасы халықаралық БАҚ және корпоративтік Америка үшін көрсетілген бір түрлі өнер еді". "Нью-Йорк Таймс" газеті Чарльз М. Блоудың пікірін жариялады, ол "шеруді оны ұйымдастырушыдан ажыратудың қиын екенін" айтты және министр Фараханның сөзін гомофобиялық және патриархалды деп сынға алды. "Вашингтон Пост" газетінде Жанелл Росс Фараханның сөзін "көзге түсетін", "күшті әсер ететін" және оқиғаның "шыңы" деп сипаттады.

Мәдени әсері

1996 жылы түсірілген «Get on the Bus» фильмі осы оқиғадан дәл бір жыл өткен соң шықты. Оны Спайк Ли режиссерлік еткен, ол өзі актерлік етпеген алғашқы фильмі болды. Фильмнің сюжеті миллиондық шеруге (Million Man March) бет алған афроамерикандықтар тобының автобустағы сапары туралы.