Кіріспе

Америкалық-ирландтық шрифттерді жасаушы (1963 жылы туған)

Майкл Эверсон (1963 жылдың қаңтарында туған) – американдық және ирланд тіл білімі маманы, скрипттерді кодтаушы, мәтін жинаушы, шрифттерді жасаушы және баспагер. Ол «Эвертайп» атты баспа компаниясын басқарады, осы компания арқылы 2006 жылдан бері жүзден астам кітап жариялаған. Оның негізгі білімі – әлемдік жазу жүйелері, әсіресе компьютерлік және цифрлық медиа форматтарында осы жүйелерді бейнелеу. 2003 жылы Рик МакГоуэн оны «скрипттерді компьютерлік кодтаудағы әлемдегі жетекші сарапшы» деп атады, себебі ол Universal Character Set-ке көптеген түрлі скрипттер мен символдарды қосуға үлкен үлес қосты. 1993 жылдан бері ол ISO/IEC 10646 және Unicode стандартына мыңдаған символдарды қосатын екі жүзден астам ұсыныс жазды; 2003 жылғы мәліметтер бойынша, ол Unicode ұсыныстарының ең көп үлес қосқан авторы ретінде танылды. Баск мифологиясы тақырыбында Ирландияда өткен Үнді-Еуропа тілдері конференциясында баяндама жасады; одан кейін ол Дублинге көшіп, 1991 жылы Дублин университетінің Кельттік зерттеулер факультетінде Фулбрайт стипендиясы бойынша оқыды. 2000 жылы Ирландия азаматтығын алған, бірақ американдық азаматтығын сақтап қалды.

Жұмыс

Эверсон азшылық тілдер қауымдастықтарын қолдау ісінде, әсіресе таңбалар кодтау стандарттау және халықаралық деңгейде тарату салаларында белсенділік танытады. Unicode стандартының негізгі авторының бірі болумен қатар, ол ISO/IEC 10646 стандартының редакторы, ISO 15924 тіркелімінің тіркеушісі және BCP 47 субтегтерінің сарапшысы болып табылады. Ол көптеген жазу жүйелері мен таңбаларды кодтауға үлес қосты, ал 2000 жылы Unicode стандартын дамыту мен насихаттауға қосқан техникалық үлесі үшін Unicode Bulldog Award сыйлығымен марапатталды. 2004 жылы Эверсон ISO TC46/WG3 (жазылған тілдерді түрлендіру) тобының үйлестірушісі болып тағайындалды, бұл топ транслитерация стандарттарымен айналысады. Эверсон, Рик МакГоуэн, Кен Уистлер және В. С. Умамахешваранмен бірге, қазіргі және болашақ Unicode жазу жүйелері мен блоктарына арналған нақты және жоспарланған бөлулерді егжей-тегжейлі сипаттайтын Unicode жол картасының тең авторы болып табылады. 2012 жылдың 1 шілдесінде Эверсон Volapük басылымдарындағы еңбегі үшін Cifal, Брайан Р. Бишоп тарапынан Volapük академиясына мүше болып тағайындалды.

Скрипттерді кодтау

Эверсон Юникод және ISO/IEC 10646 стандарттарындағы көптеген жазу жүйелерін кодтауға белсенді қатысты, олардың ішінде Авеста, Бали, Бамум, Басса Вах, Батак, Брайль, Брахми, Бугис, Бухид, Біріктірілген Канадтық абориген буын жазуы, Кария, Чам, Чероки, Копт, Мысыр жазуы, Кипр, Десерет, Дюплоян, Египет иероглифтері, Элбасан, Эфиопия, Грузин, Глагголит, Готика, Хануноо, Императорлық Арамей, Жазу жазуы Парфян, Яван, Каях Ли, Кхмер, Лепча, Лимбу, Сызықтық А, Сызықтық Б, Ликия, Лидия, Мандей, Манихей, Мейтей Майек, Монғол, Мьянма, Набатей, Жаңа Тай Люэ, Н'Ко, Огам, Ол Чики, Ескі Венгр, Ескі Италия, Ескі Солтүстік Араб, Ескі Парсы, Ескі Оңтүстік Араб, Ескі Түрік, Османя, Пальмира, Файстос дискісі, Финикия, Режанг, Руна, Самария, Саураштра, Шавиан, Сингала, Сунда, Тагалог, Тагбанва, Тай Ле, Тай Там, Таана, Тибет, Угарит, Вай және Йи, сондай-ақ Латын, Грек, Кирилл және Араб жазуларына жататын көптеген таңбалар бар.

Символдарды кодтау

Эверсон Юникод пен ISO/IEC 10646 кодтау үшін көптеген символдар бойынша ұсыныстардың авторы немесе бірлескен авторы болды. ISO/IEC JTC 1/SC 2/WG 2-ге ұсынылған, қабылданған және кодталған ұсыныстардың арасында: N2586R (және Unicode 4.1-ге қабылданған төрт басқа түрлі символ), N3727 (эмодзи контекстінде ұлттық туларды жасау үшін жұптарда қолданылатын 26 аймақтық индикатор символы; Unicode 6.0-қа қабылданған) және N4783R2 (Unicode 11.0-қа кодталған шахмат нотациясы символдары). Әлі кодтауға бекітілмеген ұсыныстардың арасында: N1866 (Юникодтың қосымша көптілді жазықтығына Блисс символдарының кодталуы бойынша алғашқы ұсыныс; Unicode 15.0 нұсқасы бойынша SMP жол картасында әлі де тізімде, бірақ жылдар бойы оған қатысты ешқандай шара қолданылмады). Эверсон, Дуг Иуэлл, Ребекка Беттенкорт, Рикардо Банффи, Эдуардо Марин Силва, Элиас Мартенсон, Марк Шоулсон, Шон Стил және Ребекка Тернер бірге үй компьютерлерінде (немесе «микрокомпьютерлерде»), терминалдарда және 1970 жылдардың ортасынан 1980 жылдардың ортасына дейін жасалған ескірген құрылғыларда кездесетін сирек символдарды зерттейтін Терминалдар жұмыс тобының мүшелері. Олардың L2/19 025 ұсынысының арқасында MSX, Commodore 64 және осы кезеңнің басқа микрокомпьютерлерімен үйлесімділік үшін 212 графикалық символ, сондай-ақ Телетекст, Legacy Computing блогының символдарында кодталды, ал L2/21 235 ұсынымынан 731 қосымша символ стандарттың болашақ нұсқасы үшін қабылданды.

Қаріптерді әзірлеу

1995 жылы ол Everson Mono атты Unicode шрифтін жасады, бұл 4800-ден астам таңбаны қамтитын моношириналы қаріп. Бұл шрифт, Lucida Sans Unicode және Unihan шрифтерінен (екеуі де 1993 жылғы) кейін, көптеген таңба блоктарынан көптеген таңбаларды қамтитын үшінші Unicode кодталған шрифті болды. 2007 жылы Халықаралық копт зерттеулер қауымдастығы оған копт тілі үшін Sahidic стилінде стандартты, тегін Unicode 5.1 шрифтін – Antinoou жасауды тапсырды.

Unicode тіркелімі

Джон Коуэнмен бірге ол ConScript Unicode Registry-ге жауапты, бұл жоба жасанды жазу жүйелерін Unicode жеке пайдалану аймағына бейімдеуді үйлестіреді. CSUR-де "кодталған" жазу жүйелерінің ішінде Шавиан мен Дезерет ақырында Unicode стандартына ресми түрде енгізілді; тағы екі қарастырылып жатқан жазу жүйесі – Толкиннің Тенгвар және Сирт жазулары.

Тіл және жергілікті жер туралы ақпарат

Эверсон сонымен қатар көптеген тілдер үшін жергілікті және тілдік ақпараттарды жасады, ирланд тілі және басқа кельт тілдерінен бастап Финляндияның азсып бара жатқан тілдеріне дейін қолдау көрсетті. 2000 жылы ол Тронд Тростерудпен бірлесіп, Норвегия тілі кеңесінің тапсырысы бойынша «Бағдарламалық жасақтаманы нюнорск тіліне локализациялау» атты есепті жазды. 2003 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы оған Ауғанстанның негізгі тілдері (пашту, дари және өзбек) үшін компьютерлік локаль талаптары туралы есеп дайындауды тапсырды, ал Рузбех Пурнадер оның авторы болды. Бұл есеп Ауғанстанның Әуежайлық Ислам Әкімшілігінің Коммуникация министрлігімен мақұлданды. Соңғы кезде ЮНЕСКО-ның B@bel бағдарламасы Эверсонның Н'Ко және Бали жазуларын кодтау жұмысын қаржыландырды.

Корнуол тілінің стандарты бойынша жұмыс

2007 жылы ол «Керноуек стандарты» деп аталатын корн тілінің жаңа стандартты жазба түріне қатысты ұсыныстың бір авторы болды. 2008 жылы Стандартты жазба түрі жарияланғаннан кейін, Эверсон және басқа бір топ қолданушылар оның ережелерін қарастырып, бірқатар өзгерістер енгізіп, 2012 жылы ресми ережені жариялады.

Evertype баспасында жариялау

2014 жылдың наурызынан бастап Эверсон "Evertype" баспасын іске қосты, осы баспа арқылы ол барлығы 295 кітап жариялады. Олардың арасында әртүрлі авторлар мен редакторлардың көптеген кітаптары бар, ал Эверсоннің өзі олардың бірінің бір авторы, бірнешесінің редакторы, сондай-ақ тағы бірнешеуін өңдеп немесе қайта жазған. Ол сонымен қатар бірнеше кітапқа шрифттер жасаған. Оның тағы бір жобасы – Льюис Кэрроллдың "Алиса ғажайыптар елінде" атты туындысының көптеген тілдерге аудармаларын жариялау, олардың ішінде аз қолданылатын және жасалған тілдер де бар. Аудармалар корн тілі, эсперанто, француз, неміс, гавай, ирланд, итальян, Jèrriais, Ladino, латын, Lingua Franca Nova, Lingwa de planeta, төменгі неміс, мэнктік, меннониттік төменгі неміс, Бораин пикард, Самбаса, шотланд, Шави транслитерациясы, швед, Ульстер шотланд және уэльс тілдерінде қолжетімді, ал тағы бірнеше аударма дайындалып жатыр.