Альфред Ньюман: Голливудтың үш құдайының бірі

Кіріспе

Америка композиторы (1900–1970)

Альфред Ньюман (17 наурыз 1900 – 17 ақпан 1970) – американдық композитор, аранжировщик және кино музыкасының дирижері. Музыкалық дарынды бала ретінде басталып, ол кино музыкасы тарихындағы құрметті тұлға ретінде танылды. Ол тоғыз рет «Оскар» сыйлығын жеңіп алды және 45 рет ұсынылды, соның арқасында Ньюман отбасы әртүрлі музыкалық категорияларда 92 номинациямен ең көп «Оскарға» ұсынылған отбасы атанды. Төрт онжылдыққа созылған мансабында Ньюман 200-ден астам фильмге музыка жазды. Оның ең танымал партитуралары: «Тұманды биіктіктер», «Нотр-Дам соборының қисықшысы», «Зорроның белгісі», «Менің аңғарым қаншалықты жасыл болды», «Бернадеттің әні», «Кастилиядан келген капитан», «Ева туралы барлығы», «Сүйіспеншілік – көптеген нәрсенің бірі», «Анастасия», «Анна Франктың күнделігі», «Батыс қалай жеңілді», «Ең ұлы оқиға» және оның соңғы партитурасы – «Аэропорт». Бәрі де «Оскарға» ұсынылған немесе жеңіп алған. Ол 20th Century Fox студиясының логотипінің басында ойналатын фанфарды жазған композитор ретінде ең жақсы танылады. 20th Century Fox компаниясында жұмыс істегенге дейін Ньюман Сэмюэл Голдуин мен Дэвид О. Селзник өндірісімен байланысты фанфарларды жазған. Ньюман дирижер ретінде де жоғары бағаланды, Джордж Гершвин, Чарли Чаплин және Ирвинг Берлин сияқты басқа композиторлардың көптеген партитураларын аранжирлеп, дирижерлік етті. Ол Бродвей мюзиклдерінің көптеген киноадаптацияларына (Голливудқа келгенге дейін он жыл Бродвейде жұмыс істеген) және көптеген түпнұсқа Голливуд мюзиклдеріне де музыкалық жетекшілік жасады. Ол Голливудтың алтын ғасырында түпнұсқа музыканы жазып, дирижерлік еткен алғашқы музыканттардың бірі болды, кейін Голливуд тарихында беделді және күшті музыкалық директор атанды. Ньюман мен оның әріптес композиторлары Макс Штайнер мен Димитрий Тьомкин «кино музыкасының үш құдасы» деп есептелді.

Ерте өмір

Ньюман 1900 жылы 17 наурызда Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласында туған. Ол он баланың үлкені болды, оның ата-анасы еврей және туылысынан аз бұрын Ресейден көшіп келген. Сегіз жасқа келгенде ол жергілікті жерде фортепианодағы дарынды бала ретінде танымал болды. Ньюманның жол ақысын үнемдеу үшін Стожовски билет бақылаушыны жас Ньюманды кейде тегін жолға отыруға көндірді. Стожовски оған стипендия берді, содан кейін Ньюман бір жарыста күміс және алтын медаль жеңіп алды.

Пианист ретінде алғашқы еңбектері

Алайда Ньюман 12 жасқа келгенде, оның ата-анасының аз көлеміндегі табысы үлкен отбасын күтіп бағуға жеткіліксіз болды, соның салдарынан ол отбасына көмектесу үшін музыкадан табыс табудың жолдарын іздеуге мәжбүр болды. Концерттер кезінде ол әдетте әншілерге пианист ретінде үйлесімдеушілік ететін. Бір концерттің жұлдызы Грейс Ла Ру Ньюманның талантына қатты әсерленіп, оны өзінің тұрақты үйлесімдеушісі ретінде шақырды. Ол оның "өте ерекше моральдық қасиеттері мен мінез-құлқы бар" деді: ол әдемі сырт көрінісімен, қарапайымдылығымен, мейірімділігімен, тартымсыздығымен және толығымен тазалығымен көзге түсетін жігіт. Мен оны тек үлкен шеберлердің шығармаларын тамаша орындағаны үшін және керемет шығармалар жазатыны үшін ғана емес, сонымен қатар оның сирек кездесетін және қызықты мінезі үшін бағалаймын. Оның әкесі - кедей орыс жеміс сатушысы, ал Альфред сегіз баланың үлкені. Анасы өте әдемі әйел, ата-анасы қарапайым болғанымен, жақсы тәрбиеленген және әдепті. Отбасы осы баланы музыкаға баулу үшін барлық мүмкіндіктерін жұмсады, және ол өте терең сезімталдық пен асыл сұранысқа ие. Оның табысқа жетуге деген барлық ниеті ата-анасын қуанту және оларға жасаған жақсылықтарын қайтару қабілетіне байланысты сияқты. Ньюман дирижер ретінде ең бақытты болғанын айтты: "Мен жақсы дирижер болу үшін музыкалық композиция мен контрапунктты оқыдым".

1930 жылдар

1930 жылы Ньюман Голливудқа келгеннен кейін, "Айға ұмтылу" фильміне музыка жазуды аяқтаған соң, продюсер Сэмюэл Голдвин оған кино композиторы ретінде жұмысын жалғастыру үшін келісімшарт ұсынды. Оның алғашқы толыққанды фильмге жазған музыкасы 1931 жылы Голдвиннің "Көше сахнасы" фильміне арналды. Музыкалық қойылым 1930-шы жылдардағы Нью-Йорктің Лоуэр-Ист-Сайд ауданындағы күнделікті өмірдің қаумал және шарбақты дыбыстарын көрнекті етті. Кейіннен ол осы музыкалық тақырыбын басқа фильмдерде де пайдаланды, мысалы, 1953 жылғы "Миллионерге қалай үйленуге болады?" фильмінде, ол оркестрді дирижерлік етумен басталады. Бұл тақырып сондай-ақ "Джентльмендер келісімі", "Мен қорқынышпен оянамын", "Қараңғы бұрыш", "Қаланың зарлы дауысы", "Өлімнің сүйісі", және "Тротуар аяқталатын жерде" фильмдерінде қолданылды. 1931 жылы Чарли Чаплин оны өзінің "Қала жарықтары" фильмін оркестрлеуге шақырды, ал 1936 жылы "Заманауи заман" үшін қайтадан қызметке алды. Голливуд тілшісі Сидни Сколски Ньюманның 65 адамдық оркестрді дирижерлік етіп жатқанда олардың бірге жұмыс істегенін көрді. Ньюман Голдвиннің сүйікті композиторына айналды, ал оның стилі жаңа фильмдермен бірге дами берді. 1937 жылы Ньюман Біріккен суретшілерде Колиш квартетімен бірге Шёнбергтің төрт скрипкалық квартетінің жеке жазбасын ұйымдастырды. 1938 жылы ол "Александрдың рагтайм тобы" үшін алғашқы "Оскар" сыйлығын алды. 1939 жылы ол Голдвиннің Лоуренс Оливье мен Мерл Оберонның басты рөлдерде ойнаған "Уторлинг-Хайтс" фильміне музыка жазды. Оның музыкасы ерекшелігі – әртүрлі музыкалық тақырыптарды қамтуы және басты актерлер үшін әртүрлі мотивтер жасауы, бұл оқиғаны көркемдеуге көмектесті. Мысалы, Кэтидің тақырыбы скрипкалармен жарқыраған пасторальды құрады, ал Хитклифтің тақырыбы керісінше, қараңғы және күрделі образды жасады. Ньюманның ерекшелігі діни тақырыптағы фильмдер болды, бірақ ол өзінің дінге сенуші еместігімен де белгілі болды. Одан кейін "Бернадеттің әні" (1943), "Көмекей" (1953) және "Ең ұлы оқиға" (1965) фильмдері жарық көрді. 1933 жылы, ол әлі де United Artists компаниясымен келісімшартта болғанда, Ньюманға Twentieth Century Pictures компаниясының Даррил Ф. Занук студиясының фильмдерінің басында пайда болатын өндіріс логотипіне сүйемелдеу үшін фанфар жасау тапсырылды. 1935 жылы Twentieth Century Pictures Fox Film Corporation компаниясымен бірігіп, 20th Century Fox компаниясын құрды; фанфар мен логотип сақталды және қазіргі күнге дейін ең танымал киностудия логотиптерінің бірі ретінде қолданылуда.

Soon after Newman arrived in Hollywood in 1930 and finished directing the score for Reaching for the Moon, producer Samuel Goldwyn offered him a contract to continue on as a movie composer. His first complete film score was for Goldwyn's Street Scene in 1931. The score mirrored the busy and frantic sounds of everyday life in New York's Lower East Side in the 1930s. He later used that music theme in other films, such as How to Marry a Millionaire in 1953, which opens with him conducting an orchestra. The theme is also used in Gentleman's Agreement, I Wake Up Screaming, The Dark Corner, Cry of the City, Kiss of Death, and Where the Sidewalk Ends. In 1931 Charlie Chaplin hired him to orchestrate his film City Lights, and used Newman again for Modern Times in 1936. Hollywood reporter Sidney Skolsky observed them working together as Newman conducted the 65 piece orchestra. Newman became Goldwyn's favorite composer, while his style evolved with each new film he scored. In 1937, Newman organized a private recording of Schoenberg’s four string quartets by the Kolisch Quartet at the United Artists. He received his first Academy Award for Alexander's Ragtime Band in 1938. In 1939, he wrote the music for Goldwyn's Wuthering Heights, starring Laurence Olivier and Merle Oberon. His score was unique in the way it included different musical themes and created different motifs for the key actors, which helped frame the action. The theme for Cathy, for instance, consisted of a glowing pastoral with strings, while Heathcliff's theme, in contrast, produced a darker, more serious image. Among Newman's specialties were films with a religious theme, although he himself was not known to be religious. and in subsequent years, The Song of Bernadette (1943), The Robe (1953), and The Greatest Story Ever Told (1965). In 1933, while he was still under contract at United Artists, Newman was commissioned by Darryl F. Zanuck of Twentieth Century Pictures to compose a fanfare to accompany the production logo appearing at the start of the studio's films. Twentieth Century Pictures subsequently merged with Fox Film Corporation in 1935 to form 20th Century Fox; the fanfare and logo were retained, and have continued in use to the present day as one of the most widely recognised film studio logos.

1940 жылдар

1940 жылы Ньюман 20th Century Fox студиясында музыкалық директор ретінде 20 жылдық мансабын бастады, 200-ден астам фильмнің музыкасын жазды, оның тоғызы «Оскар» сыйлығына ие болды. Ол студияда қажеттілікке қарай композитор, аранжировщик, музыкалық директор және дирижер ретінде әртүрлі рөлдер атқарды. Ньюман музыкалық сазды орындау мен фильмді жазуды синхронды түрде үйлестіруге мүмкіндік беретін, қазірге дейін қолданылып келе жатқан «Ньюман жүйесі» деп аталатын әдіс жасағаны үшін танымал. Ньюманның музыкасы әр фильмнің жалпы атмосферасына сәйкес жасалды. Ол әрбір кейіпкердің экранға шығуына қарай арнайы тақырыптарды таңдап, актерлердің рөлін күшейте түсті. Осы музыкалық стильдің нәтижесінде күшті, бірақ аса жағымсыз емес музыка туды, ол бүкіл оқиғаны байланыстырып, фильмнің негізгі идеясын көрермендерге оңай түсінуге көмектесті. Мысалы, Бернадетті бейнелейтін тақырып оның кейіпкерінің жылылығы мен нәзіктігін көрсететін струналы аспаптармен күшейтілді. Ньюманның президент Вудро Вильсон туралы «Уилсон» (1944) атты тамыр тарихына жазған музыкасы үшін ерекше зерттеу жұмыстарын жүргізуге тура келді. Бұл фильм продюсер Даррил Ф. Зануктың Вильсонға деген құрметінің нышаны болды. Ньюман Вильсон мен оның отбасы туралы жеке мәліметтерді, олар үйде ойнаған және айтқан әндерді, билеген және тыңдаған музыканы, саяси митингілер мен шараларда орындаған әндерді зерттеді. Нәтижесінде фильмде фильмнің уақтылылығын көрсететін қырыққа жуық реалистік американдық музыкалық номерлер енгізілді. 1940 жылдары Ньюман Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты бірнеше фильмге музыка жазды. Олардың ішінде «Америкалық ұшқыш Ұлыбританияда» (1941), «Триполи жағалауларына» (1942) және «12 сағатқа дейін» (1949) фильмдері бар, соңғысы тарихшылардың пікірінше, Ньюманның ең жақсы драмалық тақырыбы болып саналады. Ньюман Франк Капраның «Неге біз соғысамыз» сериясының фильмдеріне де музыка жазды немесе музыкалық жетекші болды, оның ішінде «Соғысқа дейін» (1942) және «Соғыс Америкаға келеді» (1945) фильмдері бар. Ол Голливуд жұлдыздарының соғыс облигацияларын сатуын насихаттаған «The All Star Bond Rally» (1945) атты қысқаметражды деректі фильмге де музыка жазды. Алдыңғы жылы ол «The Fighting Lady» (1944) атты тағы бір деректі фильмге музыка жазды. Ол көбінесе дәуірлік музыканы зерттейтін және оны өз музыкасына енгізетін. Мысалы, «How Green Was My Valley» (1941) фильмі үшін уэльстік әндерді пайдаланды. «How The West Was Won» (1962) үшін халық әуендерін алып, оларды керемет күшті оркестрлік және хорлық шығармаларға айналдырды. Ал «Ашудың жүзімдері» (1940) үшін «Red River Valley» халық әуенін партитураның барлық бөлігінде пайдаланды. Бірақ көбінесе ол өзінің жеке әуенін жазып, оны «Көмекен» (1953) фильміндегідей есте қаларлық және әсерлі музыкаға айналдыратын. Бұл маршты Оңтүстік Калифорния университеті (USC) өз спорт командаларының, USC Trojans-тың ресми әні ретінде қабылдады. Ньюман сонымен қатар американдық композитор Джон Филип Соузаның өміріне арналған «Stars and Stripes Forever» (1952) атты тамыр тарихына музыка жазды, оркестрлендірді және дирижерлік етті, бұл фильмде Соузаның ең танымал марштары көптеп орындалды. 1948 жылы психиатриялық ауруханада түсірілген «Жылан ордасы» фильмінің драмалық музыкасы актерлердің, әсіресе Оливия де Гавиландтың бейнелеген ыңғайсыздық пен қорқынышты күшейту үшін Ньюманның әсерлерді тиімді пайдалануымен ерекшеленді.

In 1940 Newman began a 20 year career as music director with 20th Century Fox Studios, composing over 200 film scores, nine of which won Academy Awards. He wore many hats at the studio depending on the need, acting as composer, arranger, music director and conductor for various films. He was noted for developing what came to be known as the Newman System, a means of synchronizing the performance and recording of a musical score with the film, a system which is still in use today. Newman's scores were developed around the overall mood of each film. He also tailored specific themes to accompany different characters as they appeared on screen, thereby enhancing each actor's role. The effects of this style of music created a forceful but less jarring score which connected the entire story, thereby keeping the film's theme more easily understood by viewers. while the theme representing Bernadette used strings to support her character's warmth and tenderness. Newman's score for Wilson (1944), a biopic about president Woodrow Wilson, required he devote an unusual amount of time to research. The film was intended to be a tribute to Wilson by producer Darryl F. Zanuck. Newman spent considerable time learning personal details about Wilson and his family, such as the songs they sang and played on their piano at home, the music they liked to dance and listen to, the songs they played during political rallies or political functions during his career. As a result, the film contained some forty realistic American themed numbers intertwined throughout the film which gave it a strong sense of timeliness. In the 1940s Newman scored a number of films related to World War II. Among those were A Yank in the R. A. F. (1941), To the Shores of Tripoli (1942) and Twelve O'Clock High (1949), which one historian says is Newman's best dramatic opening theme for a movie. Newman also composed or music directed the score to some of Frank Capra's Why We Fight series of films, including Prelude to War (1942) and War Comes to America (1945). He created the music for The All Star Bond Rally (1945), a documentary short film featuring Hollywood stars promoting the sales of War Bonds. The previous year he scored another documentary, The Fighting Lady (1944). He often studied period music and assimilated it into his scores. For films such as How Green Was My Valley (1941), for example, he incorporated Welsh hymns. For How The West Was Won (1962), he took folk tunes and transformed them into orchestral/choral works of tremendous power. And for The Grapes of Wrath (1940), he brought in the folk tune favorite "Red River Valley" throughout the score. Generally, however, he would create his own original melody and turn it into something haunting and memorable, as he did for The Robe (1953). The march was adapted by the University of Southern California (USC) as the official theme song for their sports teams, the USC Trojans. Newman also orchestrated and conducted the music for a biopic about the life of American composer John Philip Sousa, Stars and Stripes Forever (1952), a film which includes numerous marches for which Sousa is best known. The dramatic score for The Snake Pit, a 1948 film set in a lunatic asylum, was accentuated by Newman's careful use of effects to intensify the discomfort and fear portrayed by the actors, primarily its star Olivia de Havilland.

1950 жылдар

1952 жылы «Жүрегімдегі ән» фильмі Ньюманға бесінші «Оскар» сыйлығын әкелді. Оны оған Уолт Дисней табыс етті. «Көмек» (1953) – Жаңа Өсиетке негізделген эпикалық фильм, Ньюманның діни тақырыптағы тағы бір музыкалық қойылымы болды. Оркестрлеу кеңістік, сән-салтанат және қарапайымдылық сезімін тудырды. Кинотеатрларда көрсетілген алғашқы фильмдердің бірінде 4 каналды стерео дыбысы қолданылды, бұл Ньюманға түрлі көңіл-күйлерді жасауға мүмкіндік берді. Бұл музыкалық қойылым әріптес композитор Франц Ваксманның сүйіктісі болды, ол оның кейбір тақырыптарын «Димитрий мен гладиаторлар» атты фильмнің жалғасы үшін өзінің музыкасына енгізді. 1959 жылы Ньюман «Анна Франктың күнделігі» үшін музыка жазды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өмір сүрген жас қыздың трагикалық өмірбаянына негізделгенімен, Ньюманның музыкасы оның оң көзқарасына және жақсылыққа сенуіне баса назар аударады, бұл оның күнделігінде де көрсетілген. Ньюманның көтеріңкі скрипкалар мен қызға арналған үміт сыйлайтын ескі еуропалық дыбысына қарағанда, нацистердің музыкасы қорқыныш сезімін тудыру үшін «жарты уақыттағы қысымды марш» ретінде жазылған.

Өлім

Ньюман 1970 жылдың 17 ақпанында 69 жасында, 70 жасқа толуына бір ай жетпей, Голливудтағы үйінде өкпе эмфиземасының асқынуларынан қайтыс болды.

Мұра

1999 жылы АҚШ пошта қызметі оның құрметіне марка шығарды.