Кіріспе

Жүктілік кезінде жүрек соғуы мен жатырдың жиырылуын тіркеуге арналған техникалық құралдар

Кардиотокография (КТГ) – жүктілік және босану кезінде ұрықтың жүрек соғуы мен жатырдың жиырылуын бақылауға қолданылатын әдіс. Бақылауды жүзеге асыратын құрал кардиотокограф деп аталады. Ұрықтың жүрек дауысы 350 жыл бұрын сипатталған, ал шамамен 200 жыл бұрын Пинард мүйізі сияқты механикалық стетоскоптар клиникалық тәжірибеге енгізілді. Қазіргі заманғы КТГ 1950-ші және 1960-шы жылдардың басында Эдвард Хон, Роберто Кальдейро Барсия және Конрад Хаммахерлер жасап, енгізді. Алғашқы коммерциялық ұрық мониторы (Hewlett Packard 8020A) 1968 жылы шықты. КТГ мониторингі ұрықтың денсаулығын бағалау және гипоксия (оттегінің жетіспеуі) қаупі бар нәрестелерді анықтау үшін кеңінен қолданылады. КТГ көбінесе босану кезінде қолданылады. Бір шолу көрсеткендей, жүктілік кезеңінде (босану алдында) жоғары тәуекелді жүктіліктері бар әйелдерді бақылау анаға немесе балаға пайдалы екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ, бірақ бұл зерттеулер көне және оларды сақтықпен қарастыру керек. Бұл практика туралы толыққанды ақпарат алу үшін жаңа зерттеулер қажет. Сыртқы токометрия жиырылулардың басталуы мен аяқталуын, сондай-ақ олардың жиілігін көрсетуге пайдалы, бірақ жиырылулардың күшін көрсетпейді. Сыртқы токометрдегі қысым көрсеткіштерінің нақты мәні дене күйіне байланысты және семіз адамдарда дәл болмайды. Ішкі токометрияны ұрық қапшығы жарылған (табиғи немесе жасалған) және жатыр мойны ашық болған жағдайда ғана қолдануға болады. Жиырылулардың күшін бағалау үшін кішкентай катетер (ішкі жатырлық қысым катетері немесе IUPC) ұрықтың арғы жағына енгізіледі. Ішкі ұрық мониторымен бірге қолданылғанда IUPC баланың жүрек соғуы мен жиырылулардың күші туралы дәлірек мәлімет бере алады. КТГ нәтижелері әдетте қағазға басылып шығарылады және кейін қарау үшін компьютерде сақталады. Дамысқан елдердегі босанау орталықтарында КТГ деректерін орталықтандырылған түрде қарау жүйелері орнатылған, бұл бір немесе бірнеше орында бірнеше жазбаларды бір уақытта бақылауға мүмкіндік береді. Бұл жүйелердің көпшілігі ананың өмірлік көрсеткіштерін, ST сигналдарын және электрондық партограмманы көрсетуге мүмкіндік береді. Олардың кейбіреулері кардиотокографиялық сигналдарды компьютерлік талдауға немесе кардиотокографиялық және ST деректерін біріктіріп талдауға қосымша мүмкіндіктермен жабдықталған.

Бастапқы FHR ауытқуы

Бастапқы кездегі ұрықтың жүрек соғуының орташа айырмасы ұрықтың орталық жүйке жүйесіне оттегі жеткізілуін көрсетеді. Оның болуы, осы уақытта метаболикалық ацидемияның және ұрықтың гипоксиялық зақымдануының болмауын болжауға қатысты сенімділік береді. Өзгерістің ұзақтығына байланысты, жоғарылаған (яғни айқын) бастапқы айырмасы екі түрге бөлінеді: ЖСЖ зигзаг тәрізді және секірістік үлгілері. NICHD номенклатурасы бастапқы ЖСЖ айырмасын былай анықтайды:

Жүктілік жүрек соғуының зигзагтық үлгісі

Жүктілік кезеңіндегі жүрек соғуының зигзаг тәрізді үлгісі – жүрек соғуының бастапқы амплитудасының минутына 25 соққыдан артық өзгеруі, оның ұзақтығы кемінде 2 минуттан, көбінесе 30 минутқа дейін созылуымен сипатталады. Жүрек соғуы үлгілерінің пішіндері ұқсас болғанымен, зигзаг тәрізді үлгі ұзақтығы арқасында салтанатты үлгіден ажыратылады. Халықаралық гинекология және акушерлік федерациясының (FIGO) анықтамасына сәйкес, салтанатты үлгі – жүрек соғуының бастапқы амплитудасының 25 соққыдан артық өзгеруі, ал оның ұзақтығы 30 минуттан асады.

Жүкті баланың жүрек соғуының сальтолық үлгісі

Жүктің жүрек соғуының сальтографиялық үлгісі FIGO-ның кардиотокографиялық (КТГ) нұсқаулықтарында жүрек соғуының (ЖСС) бастапқы амплитудасының минутына 25 соққыдан (бпм) артық өзгеруі және ұзақтығы 30 минуттан астам болуы ретінде анықталады. 1992 жылғы зерттеуде О'Брайен Абель мен Бенедетти FHR сальтолық үлгісін "25 бпм-нен жоғары бастапқы амплитудалық өзгерістер, минутына 6-дан жоғары тербеліс жиілігімен, кемінде 1 минут бойы" деп сипаттады. Сальтоторлық үлгінің патофизиологиясы толыққанды зерттелмеген, мысалы, оның себебі омыртқа баудың қысылуы болуы мүмкін, және ол ұрықтың орталық жүйке жүйесінің тұрақсыздығынан туындайды деп есептеледі. КТГ-дегі соңғы 30 минутта 20 минуттан асатын төрт сальтоторлық үлгі ұрықтың метаболикалық ацидозымен байланысты болды. Бұл зерттеуге сәйкес, сальтоторлық үлгі салыстырмалы түрде сирек кездесетін жағдай; үш ірі деректер базасынан тек төрт жағдай табылды. Tarvonen және авторлардың (2019) зерттеуінде, туылған кездегі КТГ-да сальтоторлық үлгінің пайда болуы (кемінде 2 минутқа созылғанда) ұрықтың гипоксиясымен байланысты екені көрсетілді, бұл адам ұрықтарында көк тамыр (УВ) қанының жоғары эритропоэтин (ЭПО) деңгейі және омыртқа бау тамыры (ОБТ) қанының туғандағы ацидозымен анықталды. Көп жағдайда жүрек соғуының сальтоторлық үлгісі, кейінірек байқалатын жүрек соғуының баяулауына дейін пайда болғандықтан, ол ұрықтың гипоксиясының ерте белгісі болып табылады. Авторлардың пікірінше, мұның хабардар болуы акушерлер мен акушерлерге ұрықтың электрондық мониторингін күшейтуге және ұрық асфиксиясының алдын алу үшін қажетті шараларды жоспарлауға уақыт береді.

Артықшылықтары

2017 жылдың ақпан айындағы Кокран шолуына сәйкес, КТГ жаңа туған нәрестелердегі құрысудың азаюымен байланысты болды, бірақ оның ұзақ мерзімді нейробиологиялық даму нәтижелеріне әсері белгісіз. Дене парализі, нәрестелердің өлімі, жаңа туған баланың денсаулығының басқа стандартты көрсеткіштері немесе ұзақ мерзімді нәтижелерде ешқандай айқын айырмашылықтар байқалған жоқ. Ұдайы КТГ кесарево қимылы мен құралдармен жасалған вагинальдық босанудың көбеюімен байланысты. Авторлар осы нәтижелерді әйелдермен қалай талқылау керектігін түсіндіруде қиындықтарды көріп отыр, осылайша олар босанудың қалыпты барысын бұзбай, хабардар шешім қабылдай алады. Алдағы зерттеулер жүктілік және босану кезінде туындаған және нәрестеде ұзақ мерзімді проблемаларға себеп болуы мүмкін жағдайларға бағытталған болуы керек.