Кіріспе

Уджунг Кулон ұлттық паркі — Индонезияның Бантен провинциясының Пандегланг ауданындағы Сумур ауданында орналасқан Ява аралының батыс шетіндегі ұлттық парк. Бұрын ол Лампунг провинциясындағы Кракатау вулканикалық арал тобын қамтыған, бірақ қазіргі карталар Кракатау арал тобын жеке қорғалатын аймақ – Пулау Анак Кракатау теңіз табиғи қорығы деп көрсетеді. Бұл аймақ «Явадағы ең ірі жазық жаңбырлы орман аймағын қамтиды» және Яваның қара мүйіздерінің ең қауіпті түрі – явандық қара мүйіздің мекені болғандықтан ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енгізілді. Ол ұлттық парк мәртебесі алғанға дейін осы мәртебеге ие болды. Парк Уджунг Кулон түбегін, оны қоршаған аралдар мен Гунунг Гонже тау тізбегін толығымен қамтиды. «Уджунг Кулон» атауы сунда және банте тілдерінде «Батыс шеті» немесе «Батыс нүктесі» деген мағынаны білдіреді.

География

Парк аумағы - 15000 км², оның ішінде теңіз аумағы бар. Парк құрлық бөлігінің көп бөлігі Уджунг Кулон түбегінде орналасқан, түбектің оңтүстік-батысындағы Пайунг тауының ең биік нүктесі - . Парктің шығыс бөлігін Гунгун Хонже тау тізбегі белгілейді, онда бірнеше төменгі таулар бар, олардың ең биік шыңы Хонже тауы - .

Тарих

Уджунг Кулон аймағын батыс әлеміне алғаш рет 1846 жылы голланд-неміс ботанигі Франц В. Юнгхун өзінің экспедицияларының бірінде таныстырды. Сол кезден бастап ғалымдар мұражайдың биологиялық байлығына қызығушылық таныта бастады. Бірнеше жыл өткен соң, Уджунг Кулонға жасалған алғашқы сапар туралы ғылыми журналға жарияланды. Дегенмен, 1883 жылғы Кракатау тауының жарылысынан бұрын Уджунг Кулон туралы көп жазба деректер жоқ. Кракатау жанартауының жарылысынан және одан кейінгі 15 метр биіктіктегі цунамиден кейін, мұражайдағы көптеген елді мекендер қиратылып, толыққанды қайта жаңартылмады. Жарылыс сонымен қатар жергілікті флора мен фаунаның көп бөлігін жойып, аймақтың барлық бөлігіне жанартау күлінің орташа қабатын қалдырды. Бұл тұрғысынан, аймақ тез қалпына келіп, Ява флорасы мен фаунасының көп бөлігін, сондай-ақ аралдың жазық орманның көп бөлігін сақтауға мүмкіндік берді. Аймақта әлі де сақталған ауылдар қазір Кампунг Висата (сөзбе-сөз "Демалыс ауылы") мәдени статусын алды. Болашақ жоспарларында жергілікті шағын елді мекендердің бірі – Цимментті экоауылға айналдыру көзделуде.

Флора

Осы уақытқа дейін паркте 175 түр анықталды, олардың 57-сі қорғалатын түрлерге жатады. Бұған мангрлер (мысалы, Sonneratia alba, Excoecaria agallocha, Rhizophora apiculata, Aegiceras corniculatum), жағалау өсімдіктері (мысалы, Nypa fruticans, Calophyllum inophyllum, Terminalia catappa, Hibiscus tiliaceus және т.б.), инжірлер (мысалы, Ficus benjamina, Ficus deltoidea, Ficus racemosa, Ficus septica) және Oroxylum indicum, Melastoma malabathricum, Sterculia foetida және Durio zibethinus сияқты жазық жерлерде өсетін басқа да өсімдіктер кіреді. Паркте үш сирек және қорғалатын флора түрі бар, атап айтқанда Heritiera percoriacea, Vatica bantamensis және Intsia bijuga. Қазіргі таңда, Аренга пальмасы (Arenga obtusifolia) носорогтарды қорғау бағдарламасына едәуір кедеріл келтіріп тұрғандықтан, бір түрдің өсуі алаңдау тудырып отыр. Бұл пальма түрінің жылдам өсіп, кең аумақты жауып, төменгі жапырақ қабаттарына жеткілікті күн сәулесі түспеуіне себеп болып, носорогтардың тамақтануын қиындататыны байқалып отыр. Жергілікті билік тарапынан бұл пальманы жою жұмыстары жүргізіліп жатқаны және олардың жалғасатыны хабарланды.

Фауна

Уджунг Кулон – Вьетнамның Кать Тьен ұлттық паркінде соңғы жавандық мүйізбұғысы өлгеннен кейін, 2010 жылы саны 10-нан кем болған жавандық мүйізбұғысының соңғы белгілі панасы. Уджунг Кулонде 1980 жылдары халық саны 40-60 деп бағаланған. 2001-2010 жылдар аралығында камералар мен бейне тұзақтар арқылы 14 мүйізбұғыстың туғаны анықталды. 2011 жылдың ақпан және қазан айлары аралығында алынған деректерге сәйкес, 35 мүйізбұғыс анықталды, оның 22-сі еркек, 13-і әйел. Олардың 7-сі егде, 18-і ересек, 5-і жас, 5-і бала мүйізбұғыс. 2013 жылы алдыңғы жылдармен салыстырғанда 8 бұзау туды, оның 3-і аналық, ал 50 жасөспірім мен ересек мүйізбұғыстың ішінде 20-сы аналық, бәрі 120 бейнекамералар арқылы, қозғалыс сенсорларымен жабдықталған түнгі режимде анықталды. Әр мүйізбұғыстың көз айналасындағы терінің ерекше қыртыстарынан айырмашылығын анықтауға болатындықтан, бұл деректерді дәл деп санауға болады. Қазіргі бағалау бойынша, шамамен 82 мүйізбұғыс бар. 2013 жылға қарай Eupatorium odoratum өсімдігінің жемдеу алаңы 10 локациядан 5 локацияға дейін азайды. Бұл жергілікті мүйізбұғыстар мен бантенгтер арасында жем үшін бәсекелестікті күшейтті. Паркте Яваға тән 35 түрлі сүтқоректі жануарлар кездеседі, олардың ішінде бантенг, күміс гиббон, явандық лутунг, краб жейтін макак, явандық леопард, дхоле, явандық егеуқұйрық, явандық руса, Сунда леопарды мысығы және тегіс бүркемелі сусар. 197 түрлі құс мекендейді. Явандық жолбарыстары ұлттық паркте 1960 жылдардың ортасына дейін тірі қалды.