Кіріспе

Джордж Уайли Пол Хант (1 қараша 1859 - 24 желтоқсан 1934) – американдық саясаткер және кәсіпкер. Ол Аризона штатының тұңғыш губернаторы, Аризонаның конституциясын жазған конвенцияның төрағасы және барлығы жеті рет губернатор болып қызмет еткен. Сонымен қатар, Хант Аризона аумақтық заң шығарушы жиналысының екі палатасында қызмет етті және Вудро Вильсон оны Сиамға АҚШ елшісі етіп тағайындады. Өзін "Ескі Морж" деп атаған Хант 2 метр бойлы, толық денелі, басы шашы сиреп, сақал-мұрты төмен қарай салбыраған. Саяси көзқарасы бойынша ол популисттік, кейін прогрессивтік қозғалыстардың идеяларын қабылдады, олар әйелдердің сайлау құқығы, құпия дауыс беру, табыс салығы, күміс ақшаның тегін соғылуы және міндетті білім беру сияқты реформаларды қолдады. Хант сондай-ақ өлім жазасына қарсы болды және ұйымдасқан еңбек ұжымдарын қолдады.

Өмірбаян

Хант 1859 жылғы 1 қарашада Миссури штатының Хантсвилл қаласында Джордж Вашингтон мен Сара Элизабет (Йейтс) Ханттың отбасында дүниеге келді. Оның отбасы бастапқыда жақсы жағдайда болған, Хантсвилл қаласы Ханттың әкесінің атасының құрметіне аталған, бірақ Америка Азамат соғысының нәтижесінде мүлігін жоғалтты. Мемлекеттік және жеке мектептерде білім алғаннан кейін, Хант 1878 жылғы 3 наурызда отбасынан қашып кетті. Үш жыл бойы оның отбасы оның үндістер тарапынан өлтірілгенін ойлады, ал Хант Канзас, Колорадо арқылы саяхаттап, Рио-Гранде өзенімен салды. Хант өмірінің соңына дейін болған Глоб, Аризонаға екі есекпен және жұмыс іздеу қажеттілігімен келді. Оның алғашқы жұмысы Паско кафесінде официант болып жұмыс істеу болды. Одан кейін ол шахтада қоқыс тасымалдаушы және мал фермасында жұмыс істеу сияқты түрлі жұмыстар істеді, содан кейін ол дүкенде клерк болып жұмыс істеді. Сол жылдың наурыз айында жаңа заң шығару органы жиналғанда, ол балалар еңбегін, лоббизмді және өсімқорлықты шектеу туралы заңдарды қабылдауға қолдау көрсетті. Хант қолдаған басқа заңдарға газеттердің меншік иелерін ашу талабы, жұмысшыларға өтемақы төлеу жүйесін құру және қарттарға зейнетақы тағайындау кірді. Аризона Жоғарғы Сотының 1912 жылы штаттық лауазымдарға сайлау өткізілмейтіні туралы шешіміне байланысты, Хант 1914 жылға дейін қайта сайлануға түсе алмады. Ральф Х. Камеронды жеңгеннен кейін, губернатордың екінші мерзімі АҚШ-Мексика шекарасындағы оқиғалармен басылды. Мексика революциясының салдарынан туған қақтығыстар 1914 жылдың сәуір айынан бастап американдық мүдделерге әсер ете бастады. Осыдан кейін 1914 жылғы 11 қазанда Накоға (Аризона штаты) шабуыл жасалды. Хант американдықтардың өмірін қорғау үшін Аризона Ұлттық гвардиясын жөнелтпек болды, бірақ Соғыс министрі Линдли М. Гаррисон АҚШ әскерлеріне қақтығысты шешуге рұхсат беруге оны көндірді. Шекаралық атыс-шабуылдар мәселесі жалғасты, американдық әскерлер Мексикаға кірмейінше зорлық-зомбылықты тоқтатуға шамалары келмеді. 1916 жылғы сайлаудың нәтижесі даулы болды. Алғашқы нәтижелер бойынша, қарсыласы Томас Э. Кэмпбелл 30 дауыспен жеңіске жеткені көрсетілді, бірақ Хант бірнеше округте алаяқтық дауыс беру орын алғанын айтып, нәтижелерге наразылық білдірді. Хант бастапқыда лауазымын тастаудан бас тартты, бірақ 1917 жылғы 27 қаңтарда Аризона Жоғарғы Соты Кэмпбеллді де-факто губернатор деп таныды, бұл оны лауазымын тапсыруға мәжбүр етті. Бұрынғы губернатор сотта күресін жалғастырып, 1917 жылғы 22 желтоқсанда 43 дауыспен 1916 жылғы сайлаудың жеңімпазы деп жарияланды. Хант 1917 жылғы 25 желтоқсанда үшінші мерзімге қайта оралды. АҚШ-тың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуымен Хант патриоттық борыш ретінде әскерлерге шарфтар тоқуды бастады және АҚШ теңіз жаяу әскерімен бірге қызмет етуге ниеттенгенін айтты. Алайда, губернатордың Өнеркәсіптік жұмысшылармен байланысы оның адалдығына күмән тудырды. Флагстаффтан келген адам оның адалдығына күдік келтіргеннен кейін, Хант артық айыптау туралы сотқа шағымданып, 1 центтік өтемақы алды.

Сиамға министр

1918 жылы Хант қайта сайлануға түспеуді шешті және 1919 жылдың қаңтарында лауазымынан кетті. Көп ұзамай ол көңілі тойып, жаңа сынақтар іздеуге кірісті. Мұндай сынақтардың бірі – автомобиль жүргізуді үйрену болды. Бірнеше рет арыққа түсіп, ол осы тәжірибесін былай деп сипаттады: «Таңертең көтеріңкі көңілмен жолға шығасың, ал кешке қарай ұятпен үйге сүйретілесің». 1920 жылдың басында Хант Марк Смиттің АҚШ Сенатына үміткер болуға ниеттеніп отырғаны айтылды. Бұл қауіптің алдын алу үшін Смит Генри Ф. Ашурсттың көмегімен президент Вудро Вильсоннан Хантты Аризонадан алысқа жіберетін дипломатиялық қызметке тағайындауды өтінді. Әңгімеде Вильсон жер шарына саусағымен тиіп: «Осылай алысқа жіберу жеткілікті ме?» деп сұрады. Хант 1920 жылдың 18 мамырында Сиамға АҚШ елшісі болып бекітілді. 1921 жылдың 4 қазанында президент Уоррен Г. Хардинг Хантты Сиамдағы елшілік қызметінен алмастырды. Сиамда жүргенде Хант Аризонамен хаттар арқылы байланыс ұстады. Бұрынғы губернатор сондай-ақ жақтастарына тарату үшін түрлі сыйлықтар әкелді. Отанына оралғаннан кейін Хант Аризонадағы түрлі топтарға шетелдегі тәжірибесі туралы сөз сөйледі. Біраз уақыттан соң бұл сөздерінің тақырыбы саясатқа ауысты, ал 1922 жылдың ортасына қарай Хант Аризона губернаторы лауазымына төртінші рет үміткер болды.

1920-шы жылдар

1923 жылдан бастап Хант алты жыл қатарынан Аризонаның губернаторы болып қызмет етті, 1924 және 1926 жылдары өткізілген тартысты сайлауларда жеңіске жетті. Осы кезеңде Аризонаның басты саяси мәселесі Колорадо өзені шартын ратификациялау болды. Губернатор жеті штат арасында Колорадо өзенінің су құқығын бөліп беретін шартының ратификациясына қарсы болды, бұл Калифорнияға «Аризонаның туғаннан берген құқығының» әділ емес үлесін береді деп мәлімдеді. Бұл мәселе Хант үшін соншалықты маңызды болды, сол кездегі аризоналықтар Иса судың үстімен жүрсе, олардың губернаторы Колорадо өзенінде жүгіріпті деп әзілдеді. Колорадо өзеніне қатысты ұстанымымен қатар, Ханттың саяси өмірінің ұзақтығы да өткір пікірталас тудырды. Бесінші мерзімінде Ханттың саяси қарсыластары губернаторға «Джордж V» деген лақап ат берді. Ол алтыншы мерзімге жеңіске жеткеннен кейін бұл лақап «Джордж VI» деп өзгертілді. 1928 жылы Феникс әуежайында өткен кездесуде Уилл Роджерс Ханттан оның «мұрагерлік губернаторлық» лауазымын иеленуі үшін юмористті асырап алуын сұрап, осы тақырыпты көтерді. Аризона адвокаттарын мүшелік ұйымына «шеттен келген» шектеусіз мерзімдерге бағынуға дайын емес, губернатор Хант бірыңғай адвокаттық алқа құру туралы заңға «күн бату» ережесін қосты. Бұл заң 1984 жылы күшінен шығып, әлі де құқықтық даудың нысаны болып табылады. Губернатор Хантқа Чикагодан келген Америка адвокаттар қауымдастығының делегаттары бірыңғай кодекс енгізуге қысым жасады.

Кейінгі жылдар

1928 жылы қайта сайлануға тырысқан Хант сол жылы республикалықтардың күшті жеңісімен жеңіліске ұшырады. 1930 жылғы науқаны сәтті аяқталды және Хант жетінші мерзімге қайта сайланды. 1931 жылдың 18 сәуірінде оның әйелі қайтыс болды, олардың некесі 27 жылға созылды. Хант 1932 жылы партия ішінде кандидаттыққа ие бола алмады, Бенджамин Бейкер Мьюрге жеңіліп, 1934 жылы да сәттілікке жете алмады. Хант 1934 жылдың 24 желтоқсанында үйінде жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Ол Финикстің Папаго саябағындағы төбеде орналасқан ақ пирамидаға жерленді.