Кіріспе

Американдық саясаткер (1924–2008)

Эван Мечам (/m//iː//k//ə//m/ MEEkəm; американдық кәсіпкер және Аризонаның 17-ші губернаторы, 1987 жылдың 5 қаңтарынан 1988 жылдың 4 сәуірінде импичмент сот шешімі шыққанға дейін қызмет етті. Екінші дүниежүзілік соғыстың қатысушысы, Мечам сәтті автосалон иесі және кейде газет баспагері болды. Саяси лауазымдарға үнемі кандидат болуы оған республикалық губернатор болып сайлануға дейін «Аризонаның Гарольд Стассені» деген лақап атын және «тұрақты кандидат» ретінде танылуға әкелді. Губернатор ретінде Мечам қызметке кіріскеннен кейін бірден дау-дамайларға ұшырады және импичмент, жоспарланған қайта сайлау және қылмыстық іс бойынша бір уақытта қызметтен алынған АҚШ-тың алғашқы губернаторы болды. Ол Аризонаның бірінші және жалғыз импичментке ұшыраған губернаторы, сондай-ақ АҚШ-тың импичментке ұшыраған 15 губернаторының бірі. Мечам мемлекеттік сенатор ретінде бір мерзім қызмет еткеннен кейін, мемлекеттік қызметке үміткер болудың бірнеше сәтсіз әрекеттерін бастады. 1986 жылғы сайлаудағы жеңісі республикалық партияның номинациясын күтпеген түрде жеңумен басталды, содан кейін жалпы сайлау кезінде Демократиялық партияның бөлінуіне байланысты үштік жарыс өтті. Губернатор болып тұрғанда Мечам нәсілшілдікке немесе нәсілдік дискриминацияға ұласатын көптеген мәлімдемелер мен әрекеттерімен танылды. Осы әрекеттердің ішінде штаттың төленетін Мартин Лютер Кинг күнін жою және оның орнына жексенбіде төленбейтін Кинг мерекесін белгілеу, жұмыс істейтін әйелдердің ажырасу көрсеткішінің жоғары болуын айту және афроамерикандық балаларды сипаттағанда «пиканнини» сөзін қорғау болды. Бұл оқиғаларға жауап ретінде Аризонаға бойкот ұйымдастырылды. Аризона Республикасы газеті күмәнді саяси тағайындаулар мен жемқорлық туралы айыптаулар жасағаннан кейін губернатор мен Аризона заң шығарушы органындағы республикашылдар арасында шиеленіс туды, бірақ Мечам бұл айыптаулардың жалған екенін мәлімдеді. 1987 жылдың 5 қаңтарынан 1988 жылдың 4 сәуіріне дейін қызмет еткен Мечам сотқа кедергі келтіргені және мемлекеттік қаражатты дұрыс пайдаланбағаны үшін импичмент сот процесінде айыпталғаннан кейін қызметтен алынды. Ол бұл қаражаттың жеке екенін мәлімдеді. Кейінірек өткен қылмыстық сот Мечамды осы айыптардан ақтап тастады. Қызметтен алынғаннан кейін Мечамге жуық он жыл саясатта белсенді болып қала берді. Осы кезеңде ол Республикалық Ұлттық Конвентке делегат ретінде қатысты және Аризона губернаторы және АҚШ Сенатына соңғы рет үміткер болды, онда ол Джон Маккейнге тәуелсіз кандидат ретінде сәтсіз қарсы тұрды.

Ерте өмір және бизнес мансабы

Эван Мечам Юта штатының Маунтин-Хоум қаласында, Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиетті шіркеуінің мүшелері болған ата-анасынан дүниеге келді және отбасының фермасында өсті. Бес ұлдың ең кішісі, сондай-ақ бір кіші әпкесі болды. 1942 жылы Алтамонт орта мектебін үздік бітіріп, Юта мемлекеттік ауыл шаруашылығы колледжіне (қазіргі Юта мемлекеттік университеті) ауыл шаруашылығы бойынша стипендия алып түсті. Мечам колледжді тастап, 1943 жылдың қаңтар айында АҚШ Әуе күштеріне қосылды. Ол P-38 Lightning истребителінің пилоты болып дайындалды, содан кейін Англияға ауыстырылып, P-51 Mustang ұшақтарын ұшырды. 1945 жылдың 7 наурызында фототілдеу миссиясын сүйемелдеп ұшқанда Мечам атып түсірілді және 22 күн тұтқын ретінде ұсталды. Тұтқындалуға дейін алған жарақатынан айыққаннан кейін Мечам АҚШ-қа оралды және көрсеткен қызметі үшін Әуе медалін және Құрметті жүрек орденін алды. 1945 жылдың мамыр айында Мечам Флоренс Ламбертке үйленді және сол жылдың желтоқсан айында әскерден босатылды. Олар жеті бала тәрбиеледі: Сюзанна, Деннис, Кристин, Эрик, Тереза, Кайл және Ланс. Мечам Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиетті шіркеуінің белсенді мүшесі болды. Ол жексенбілік мектепте сабақ берді және 1957 жылдан 1961 жылға дейін ЛДС шіркеуінің епископы қызметін атқарды. Автосаудадан басқа, Мечам бірнеше уақытша газеттерге ие болды. Оның газеттерінің бірі, "Evening American", 27 000 таралымымен Phoenix қаласында күнделікті басылып, кейін апталық журналға айналды. Феникс және Тусон нарықтарына енуге тырысқан газет баспагері ретінде Мечам 1967 жылдың 13 шілдесінде АҚШ Сенатының монополияға қарсы іс-қимыл және монополияға қарсы кіші комитеті алдында куәлік берді. Бұл куәлік АҚШ сенаторы Карл Хейден ұсынған заң жобасына жауап ретінде берілді. Бұл заң жобасы Шерман монополияға қарсы заңынан ішінара иммунитет беруді көздеді, бұл экономикалық тұрақты газетке және өзі құлдырап бара жатқан газетке жарнама, баспа және тарату операцияларын біріктіретін бірлескен кәсіпорын құруға мүмкіндік беретін еді, бірақ хабар тарату және редакциялық функцияларын бөлек ұстап тұратын еді. Заң жобасын қолдаушылар газеттердің банкроттығын болдырмақшы екендерін мәлімдесе, Мечам заң жобасына қарсы шығып: «Бұл заң жобасының ұсынылуының басты себебі – сайлаудағы сайлаушылардың шешімдеріне қатысты баспасөздің күші және саясаткерлердің осы монополиялық баспасөзді басқаратындардың құрметін алуға тырысуы» деді. Ол сондай-ақ «монополияның құралдары жалпы жарнама мен жалпы тарату бөлімінде» екенін қосты.

Саяси мансап

Мечам алғаш рет 1952 жылы, әлі де Ажода тұрып, Аризона штатының Өкілдер палатасына сайлауға түсіп, жеңіліске ұшырады. Глендейлге көшкеннен кейін Мечам телеарнада жиі көрсетілгендігінің арқасында танымал болды және 1960 жылғы сайлауда Аризона Сенатына сайланды. Сенатта бір жыл қызмет еткен соң, 1962 жылы Мечам Карл Хейденнің АҚШ Сенатындағы орнына таласты. Ол АҚШ-тың Біріккен Ұлттар Ұйымынан шығуын талап етіп, мектепте дұға оқуға шектеу қойған АҚШ Жоғарғы Сотының шешімін сынады. Хейденге қарсы науқанынан кейін Мечам 1963 жылы Республикалық партияның штаттық төрағасы болуға және 1964, 1974, 1978 және 1982 жылдары Аризона губернаторы лауазымына үміткер болды, бірақ бәрінде де жеңіліске ұшырады. Осы төрт сайлаудың ішінде тек 1978 жылғы сайлауда ғана Республикалық партияның кандидаттығын иеленді. Ол Джефферсон демократиясын қолдап, табыс салығын жоюды, федералды жерлерді штаттардың басқаруына қайтаруды, білім берудегі федералдық араласуды тоқтатуды және әлеуметтік көмекті штаттардың бақылауына беруді жақтаған саяси ұстанымды қалыптастырды. 1982 жылы Мечам өзінің алғашқы кітабын – «Америкаға қайта орал» деп атап, онда өзінің ерте өмірі мен саяси көзқарастары туралы айтты. Губернаторлыққа бесінші рет үміткер болып, Мечам саяси реформалар мен салық жеңілдетуді жақтаған стандартты бағдарламасын қолдаған саяси тәуелсіз кандидат ретінде қатысты. Республикалық партияның ішкі сайлауында Мечамның қарсыласы Бартон Барр Аризона штаты Өкілдер палатасының көпшілік көшбасшысы болды. Барр штаттық Республикалық партия басшылығының, соның ішінде Барри Голдуотер мен Джон Маккейннің қолдауын алды. Мечамға негізгі қолдауны Мормон шіркеуінің мүшелері мен өте консервативті Джон Берч қоғамы көрсетті. Штатта зейнеткерлікке шыққан адамдардың көп бөлігі Мечамның салықты төмендету туралы уәделеріне байланысты осы қолдауға қосылды. Аризонада тұрақты емес халықтың көп болуына байланысты (1986 жылы тіркелген сайлаушылардың жартысы ғана 1980 жылы штат тұрғыны болған) Мечамның бұрынғы сайлауға түсу тарихы сайлаушыларға кеңінен белгілі болған жоқ. Ішкі сайлаудағы сайлаушылардың қатысуы да соңғы қырық жылдағы ең төменгі көрсеткішті құрады, себебі жаңбыр жауып тұрды. Мечам сайлау алдындағы сауалнамалардағы он бес пайыздық айырмашылықты жеңіп, 54% дауыспен Республикалық партияның кандидаттығын жеңіп алды. Барр ішкі сайлауға өзінің сайлау қорының көп бөлігін жұмсаған жоқ және сайлау кампаниясын бір миллион доллардан астам ақшасымен аяқтады. 1986 жылғы жалпы сайлауда губернаторлыққа үш кандидат таласты. Демократиялық партия штаттық білім беру министрі Кэролин Уорнерді өзінің кандидат ретінде таңдады. Штаттың бизнес және саяси элитасы екі кандидатқа да наразы болғандықтан, Билл Шульц, отбасылық ауруға байланысты Демократиялық партияның ішкі сайлауынан бас тартып, жылжымайтын мүліктерді дамытумен айналысатын және демократ, тәуелсіз кандидат ретінде қатысу үшін жеткілікті қол жинады. Алты жыл бұрын Шульц ұзақ жылдар бойы АҚШ сенаторы болған Барри Голдуотерді жеңіске жақын келген еді. Голдуотер Мечамды осы жарыста қолдауға асыққан жоқ, бірақ оны Хавасу көліндегі кешкі ас кезінде ресми түрде қолдады. Сайлау кампаниясы кезінде штаттың Автомобиль дилерлері қауымдастығының этика комитеті Мечамның дилерлік орталығын шағымдарға жауап беруде үнемі кешіккені үшін ескерту жасады. Шульцтің қайтадан сайлауға қатысуынан туындаған Демократиялық партияның бөлінуі Мечамның сайлау науқанының аман қалуына мүмкіндік берді. Мечам сайлауда 40% дауыспен жеңіске жетті, ал Уорнер мен Шульц тиісінше 34% және 26% дауыс алды.

Басқарушылық

Мечам 1987 жылдың 5 қаңтарында қызметке кірді. Оның жетістіктерінің қатарында Тайваньда сауда кеңсесін ашу, бұл 63 миллион долларлық мақта экспорттау шартына мүмкіндік берді, сондай-ақ заң арқылы есірткіге қарсы күресті күшейту, ол губернаторға есірткіге байланысты мәселелерді қарау үшін уақытша судьяларды тағайындауға рұқсат берді. Губернатор сонымен қатар Ұлттық губернаторлар қауымдастығы шеңберінде ауылдық тас жолдардағы жылдамдық шегін 55 миль/сағ (90 км/сағ) -тан 65 миль/сағ (105 км/сағ) -қа дейін көтеруге бастама көтерді және Аризонадағы кәсіпорындарды иеленуге қарсы заң жобасын қолдады. Мехамның қызмет мерзімінде мемлекеттік шығыстарды қысқарту арқылы 157 миллион долларлық бюджет тапшылығы жойылды.

Мартин Лютер Кинг кіші күні

Мечам ұлттық назарға ие болды, өйткені ол қызметке кіріскеннен кейін бірнеше күн өткен соң, мемлекеттік қызметкерлерге арналған Мартин Лютер Кинг, аға кісі күнін (MLK күні) тоқтату туралы үгіт-насихат уәдесін орындады. Мереке 1986 жылғы мамыр айында бұрынғы губернатор Брюс Бэббиттің жарлығымен құрылған, ал штат заң шығарушы органы мерекені құрудан бас тарғаннан кейін. Мереке құрылғаннан кейін штаттың Бас прокуроры ақылы төленген мерекенің заңсыз екенін мәлімдеді және жаңа губернаторды ақылы төленген мерекенің құны үшін сотқа берумен қорқытты, себебі оны заң шығарушы орган мақұлдаған жоқ. Мереке қалай құрылғандығының заңдылығына қатысты мәселелерге қарамастан, Мечам азаматтық құқық белсенділері мен афроамерикалық қауымның пікірлеріне «Кинг мерекеге лайық емес» деп жауап берді. Одан кейін ол афроамерикалық қауымның басшыларына: «Сіздерге тағы бір мереке қажет емес. Сіздерге жұмыс керек». Бұл оқиғаға наразылық білдіру үшін 1987 жылғы 19 қаңтарда, мерекенің белгіленген күні, штаттың астанасына шеру ұйымдастырылды. Аризонада өтетін жоспарланған конгрестер тоқтатылды, ал орындаушы Стиви Уондер мен жазушы Харлан Эллисон штатты бойкоттайтындарын жеке-жеке жариялады. Public Enemy рэп тобы MLK күнінің тоқтатылуына байланысты «By the Time I Get to Arizona» атты ән шығарды; әннің клипінде топ Мехамды лимузинынің астына бомба қойып, қашықтан басқару арқылы жарылғанын көрсетті. 1987 жылдың сәуір айының басында Темпедегі Аризона мемлекеттік университетінде (ASU) концерт берген U2 рок тобы Мехамды айыптауға қосылды, импичмент науқанына ақша бергендерін жариялады және оны сахнадан баспа сөзшісі өздерінің көрермендеріне және қатысқан баспасөз, теледидар және радиоға айыптады. Бірнеше ай бойы сынға ұшырағаннан кейін Мехам қаңтар айының үшінші жексенбісін жалақысыз демалыс күні деп жариялады. Жалпы алғанда, штаттың жалақысыз демалыс күніне деген көзқарасы жағымсыз болды. Мехамның негізгі атқарушы лауазымдарға тағайындаған бірнеше адамдары заң шығарушы басшылармен кеңеспей-ақ ұсынылған, олардың сенімхаттары өте күмәнді деп табылды. Мысалы, оның алкогольдік ішімдіктерді лицензиялау және бақылау департаментіне басшы болып сайлануы, ол кісі өлтіру үшін тергеліп жатыр; кіріс департаментінің директоры, оның компаниясы жалақы төлеу бойынша 25 000 доллар қарыз болды; қарулы тонау үшін түрмеде отырған түрме құрылысының ұсынылып отырған бақылаушысы; және екі рет әскери сотқа жіберілген бұрынғы теңізші. және Сэм Стайгер, Мехамның арнайы көмекшісі, ол қорқытып алуда. 1987 жылы «Phoenix Gazette» газетінің тілшісі Мехамнан Мехамның ұстазы В. Клеон Скоузеннің «Американың құрылуы» кітабында қолданылған «пикканнини» сөзін пайдалану туралы сұрады. Мечам сөзді қолдануды қорғап, былай деді: «Мен бала кезімде қаралар өз балаларын пиканинни деп атады. Бұл сөз ешкімді ұрыстырмақ емес». Бұл цитата ұлттық назарын аударды, оған жауап ретінде Мехам терминді «тарихи мағынада» қолдануды қорғады. Кейін Мехамның басқаруы «пиканнини» терминімен байланысты болды. Сол жылы Дуунсбери губернаторды мазақтайтын алты комикс сериясын бастады. Бірінші жолақта Мехамның «Май! Қандай әдемі кішкентай пиканинни!» деп қара баланың басын сылап көрсетілді. Басқа жолақтар Мехамның басқаларға төзімділігін, саяси тағайындауларын және мемлекеттің туризм бизнесін жоғалтуын сатиралық сипатқа ие етті. Біршама уақыт Мехам комикс авторларын сотқа беруді ойлады, бірақ кейіннен ол дауды «күлкілі беттерге тиесілі» деп қалдырды. Мехам өзінің бүкіл әкімшілік кезінде жеке байланыстарын тыңдау мүмкіндігінен алаңдаушылық білдірді. Мехамның қызметкерлерінің бірі жасырын тыңдау құрылғыларын іздеп, жалған төбеден құлап, аяғын сындырып алды. Жеке тергеуші губернатордың кеңсесін сыпырып, тыңдаушыларды іздеуге жалданады. Губернатордың сөздеріне қарағанда, «Мен үйімде немесе кеңсемде болғанда, менің үнемі радиом болады. Лазерлерді сыртқа шығармайды». Бұл хабарланғаннан кейін, Аризона Республикасында Бенсонның саяси карикатурасы пайда болды, онда губернатордың лазерлік тег үшін жабдықталған үйінен шығып жатқаны бейнеленген. Бұл туралы журналистер сұрағанда, Бас прокурор Боб Корбин: «Бізде оған бағытталған ешқандай жарық қару жоқ», - деп жауап берді. Мехамның қоғамдық қабылдануы туризм индустриясынан тыс экономикалық дамуды тежеді. Жаңа нысандарды салу үшін жер іздеген бірнеше корпорация, соның ішінде US West және SEMATECH, губернатордың мәлімдемесі жергілікті бизнес-климаттың проблемаларын білдіруі мүмкін деп алаңдаушылық білдірді. «Феникс экономикалық ...

Ақтау

Мехам мен оның інісіне қарсы қылмыстық іс 2 маусымда сотқа жіберілді. Сот процесін талдаған адвокаттар Мехамдардың адвокаттарының ең тиімді стратегиясы клиенттерін куәгер ретінде шақырудан бас тарту болғанын айтты. Қазылар алқасы прокурорлар Мехамдардың сайлау науқаны туралы есептерінде әдейі қателік жасағанын дәлелдемегенін анықтады және 10 маусымда бауырластарды барлық алты қылмыстық айыптаудан ақтап жіберді.

Кейінгі өмірі мен мұрасы

Мехам биліктен алынып, қылмыстық іс бойынша ақталғаннан кейін бірнеше жыл бойы саясатта белсенді болып қала берді. Ол 1988 жылғы Республикалық Ұлттық конвенцияға штат бойынша делегат ретінде қатысты және 1990 жылы губернатор лауазымына қайта кіруге талпыныс жасады, бірақ сәтті болмады. 1992 жылы Конституциялық партияның Ұлттық конвенциясында АҚШ Президентіне бір дауыс берілді, содан кейін ол Джон Маккейнге қарсы тәуелсіз кандидат ретінде АҚШ Сенатына түсті, нәтижесінде 145 361 дауыс (шамамен 10%) жинады. 1995 жылы Мехам Конституционалисттік Желілік Орталықтың төрағасы болды, бұл ұйым «Конституциялық Біріккен Республика – Баршаға» (CURE) деген жергілікті ұйым құруға тырысты. CURE АҚШ Конституциясын қатаң түсіндіретін саяси кандидаттарды қолдады. 1999 жылы Мехам өзінің үшінші кітабын – «Заңсыз Импичмент» деп жазды. 2004 жылы алғаш рет анықталған Альцгеймер және Паркинсон аурулары Мехамды қоғамдық өмірден кетуге және Финикстегі Аризона штатының ардагерлер үйінің деменция бөліміне түсуге мәжбүр етті. Эван Мечам 2008 жылдың 21 ақпанында қайтыс болды және Аризонаның Ұлттық Естелік Көмешқорына жерленді. 2012 жылы қайтыс болған жұбайы оның қасына жерленді. Мехамның қызметтен алынуынан кейін Мартин Лютер Кинг күні көп жыл бойы дау-жанжалдың тууына себеп болды. 1989 жылы Аризона штаты Колумб күнін жойып, оның орнына MLK күнін белгілеген заңға екі түрлі топ қарсылық көрсетті: біреуі Кингтің коммунистік байланыстары бар деген себеппен Кинг күніне қарсы болды, ал екіншісі – Колумб күнін жоюға қарсы итальяндық американдықтардан құралды. Жаңа мереке сайлаушылардың бекітуіне жіберілді. 1990 жылғы сайлаудағы екі баламативті ұсыныстың ешқайсысы – біреуі Колумб күнін алып тастап, MLK күніне орын жасау, екіншісі қосымша ақылы демалыс күнін қосу – қажетті көпшілік дауыстың қолдауын алмады, тіпті сайлаушылардың 65% кем дегенде мерекенің бір түрін қолдаған болса да. |title=Come Back America |publisher=MP Press |location=Glendale, Ariz. |year=1982 |oclc=9589917