Эдуард Сандерс: Американдық ақын, белсенді және контрмәдениет тұлғасы

Кіріспе

Американдық ақын және белсенді (1939 жылы туған)

Эдвард Сандерс (17 тамыз, 1939 жылы туған) – американдық ақын, әнші, белсенді, жазушы, баспагер және ұзақ жылдар бойы Fugs рок-тобының мүшесі. Ол бит және хиппи буындарының арасындағы байланыс деп есептеледі. Сандерс қарсы мәдениеттің қалыптасуында белсенді қатысқан және куәгер болған адам ретінде танылады.

Өмірбаян

Сандерс Миссури штатының Канзас-Сити қаласында дүниеге келген. 1958 жылы Миссури университетінен оқуды тастап, Нью-Йорк университетіне оқуға Нью-Йорк қаласының Гринвич-Виллиджіне автостоппен келді. 1964 жылы грек тілінде білім алып тәмамдады. Сандерс өзінің алғашқы танымал "Түрмедегі өлең" атты өлеңін 1961 жылы ядролық зымырандармен қаруланған ядролық су асты кемелерін ұшыруға қарсылық білдіргені үшін түрмеге қамалғаннан кейін, түрме жасушасында туалет қағазына жазды. 1962 жылы ол "Fuck You/A Magazine of the Arts" авангард журналын құрды. Сандерс сол кездегі Төменгі Шығыс жағында 383 Шығыс Оныншы көшесінде Peace Eye кітап дүкенін ашты; бұл дүкен богемиялықтардың, жазушылардың және радикалдардың жиналатын орны болды. 1966 жылдың 1 қаңтарында полиция Peace Eye кітап дүкеніне шабуыл жасап, Сандерстің әдепсіздік жасағаны үшін айыптады, бірақ ол ACLU көмегімен бұл айыптан құтылды. Бұл оқиға оның 1967 жылдың 17 ақпанында "Life" журналының мұқабасына түсуіне әкелді, онда ол "Нью-Йорктің басқа мәдениетінің көшбасшысы" деп жарияланды. 1964 жылдың соңында Сандерс Тюли Купфербергпен бірге The Fugs тобын құрды. Топ 1969 жылы тарады, ал 1984 жылы қайта құрылды. 1967 жылдың 21 қазанында Вьетнам соғысын аяқтау үшін Ұлттық жұмылдыру комитетінің Пентагонға жасаған шабуылында Сандерс The Fugs және San Francisco Diggers тобына Пентагонды "экзорцизмдеуге" көмектесті. 1968 жылы ол "Жазушылар мен редакторлар соғыс салығына қарсы" уәдесіне қол қойып, Вьетнам соғысына қарсылық ретінде салық төлеуден бас тартуға уәде берді. 1969 жылы Сандерс Reprise Records компаниясы үшін өзінің алғашқы жеке альбомын жазды және шығарды, ол Sanders' Truck Stop деп аталды. Роберт Кристагау 1981 жылы жарық көрген "Christgau's Record Guide: Rock Albums of the Seventies" еңбегінде былай деп жазды: "Бұл шынайы кантри-роктың бастауы – пародия емес, керісінше, жаңа бағыт. Бірақ мен қасиетті де, дарынды ғана емес, сонымен қатар поштада менімен амандасатын адамды сынға алуға тартынсам да, Сандерс Fugs тобымен бірге дамытқан әнші-контри твангының пародия мен жаңа бағыттың аражігін ешқашан білмегенін атап өткім келеді, бұл әндердің кейбіреулерін олар ойлағаннан да қатыгез етіп көрсетеді. Әрине, кейде олар қасақана қатыгез болады – мысалы, 'Илиада' сияқты, грекше кіріспесі бар, ескі, жақсы, гомофобтық сатира. Ал кейде, мысалы, 'Джимми Джо, хиппибилли жігіті' сияқты, олар – жұмбақ – лирикалық және қайғылы." 1971 жылы Сандерс Tate LaBianca кісі өлтірулеріне әкелген оқиғалар туралы "Отбасы" атты құжаттық зерттеу жазды. Ол Мэнсон тобының кісі өлтіру ісі бойынша сот процесіне қатысып, олардың Spahn Movie Ranch-тағы үйінде уақыт өткізді. "Отбасы" журналының екі жаңартылған басылымы жарық көрді, соңғысы 2002 жылы шықты. "Соңғы үкімнің шіркеуі" Сандерстің АҚШ-тағы баспасын Мэнсонның қызметімен байланыстыратын тарау үшін жамандады деп сотқа берді. Баспагер бұл мәселені шешіп, кейіннен басылымдардан даулы тарауды алып тастады. Содан кейін "Процесс шіркеуі" Сандерстің британдық баспасын сотқа берді, бірақ істі жоғалтып, сот шығындарын төлеуге мәжбүр болды. 1970 жылдары Сандерс танымал рок-тобы "Eagles" туралы кітап жазуға келісімшарт жасады. Сұхбатында Сандерс бұл келісімшарттың "өте жақсы төленгенін" айтты. Ол екі жыл бойы жұмыс істеп, төрт томдық қолжазбаны жасады, бірақ ол ешқашан басылып шықпады. 2005 жылы ол жоспарланған өмірбаянмен байланысты алған ән мәтіндерінің жұмыс парақтарын сатты, бұл 2024 жылы сатып алушы мен басқаларды ұрланған мүлікті қылмыстық жолмен иелену үшін қылмыстық жауапкершілікке тартуға әкелді; алайда, сотты кейін прокурорлар тоқтатты. Сандерске айып тағылмады. Сандерс – зерттеуші поэзия қозғалысының негізін қалаушы. Оның 1976 жылы шыққан "Investigative Poetry" манифесті Лоренс Ферлингеттидің "City Lights Books" баспасында жарық көрді. 1990 жылдары Сандерс зерттеуші поэзияның принциптерін пайдаланып, әдебиет және Америка тарихы туралы кітап көлеміндегі өлеңдер сериясын жасады. Бұл еңбектердің арасында Чехов, 1968: A History in Verse және The Poetry and Life of Allen Ginsberg. 1998 жылы Сандерс 9 томдық "Америка, өлеңдегі тарих" жобасын бастады. ХХ ғасырдың тарихын баяндайтын алғашқы бес том 2000 беттен асатын CD форматында жарық көрді. Сандерс 1983 жылы поэзия бойынша Гуггенхайм стипендиясын, ал 1987 жылы поэзия бойынша Ұлттық өнер стипендиясын алды. Оның "Бейбітшілікке құштарлықпен ашулы ғасырдағы" таңдамалы өлеңдері 1961–1985 жылдары 1988 жылы Америка кітап сыйлығын жеңіп алды. Ол 1983 жылы SUNY Buffalo университетінде Чарльз Олсонның естелік лекцияларын оқуға шақырылды. 1997 жылы ол Лила Уоллес Reader's Digest Fund арқылы YMCA National Writer's Voice демеушілігімен Жазушылар қауымдастығының тұруына ие болды. 1997 жылы ол Contemporary Arts Grants to Artists Award қорынан грант алды. 2000 және 2003 жылдары ол New York штатының жазушылар институтында (Albany, New York) Жазушы резидентурасында болды. Сандерс әйелі Мириам Р. Сандерспен бірге (47 жылдан астам некеде) Нью-Йорктегі Вудсток қаласында тұрады. Ол музыкалық аспаптарды да ойлап табумен айналысады, олардың ішінде Talking Tie, микротоналды Microlyre және Lisa Lyre (жарықпен белсендірілетін қосқыштар мен Да Винчидің "Мона Лиза" суретін қамтитын музыкалық құрылғы) бар.

Sanders was born in Kansas City, Missouri. He dropped out of the University of Missouri in 1958 and hitchhiked to New York City's Greenwich Village to attend New York University. He graduated in 1964, with a degree in Greek. Sanders wrote his first notable poem, "Poem from Jail", on toilet paper in his cell after being jailed for protesting the launch of nuclear submarines armed with nuclear missiles in 1961. In 1962, he founded the avant garde journal Fuck You/A Magazine of the Arts. Sanders opened the Peace Eye Bookstore at 383 East Tenth Street in what was then the Lower East Side; the store became a gathering place for Bohemians, writers and radicals. On January 1, 1966, police raided Peace Eye Bookstore and charged Sanders with obscenity, charges he fended off with the aid of the ACLU. Notoriety generated by the case led to his appearance on the February 17, 1967 cover of Life Magazine, which proclaimed him "a leader of New York's Other Culture." In late 1964, Sanders founded the Fugs with Tuli Kupferberg. The band broke up in 1969 and reformed in 1984. On October 21, 1967, on the National Mobilization Committee to End the War in Vietnam's March on the Pentagon, Sanders helped The Fugs and the San Francisco Diggers in an attempt to "exorcise" The Pentagon. In 1968, he signed the "Writers and Editors War Tax Protest" pledge, vowing to refuse tax payments in protest against the Vietnam War. In 1969, Sanders recorded and released his first solo album for Reprise Records, Sanders' Truck Stop. Reviewing in Christgau's Record Guide: Rock Albums of the Seventies (1981), Robert Christgau wrote: "This is literally a country rock takeoff—not a parody but a departure. But though I hesitate to criticize a man who is not only a saint and a genius but who says hello to me at the post office, I must point out that the yodeling country twang Sanders developed with the Fugs has never known the difference between parody and departure, which makes some of these songs seem crueller than they're intended to be. Of course, sometimes they're cruel on purpose—like 'The Iliad,' a saga of good old queer bashing with a Greek to me intro. And sometimes, like 'Jimmy Joe, the Hippybilly Boy,' they're—snurfle—lyrical and sad." In 1971, Sanders wrote The Family, a profile of the events leading up to the Tate LaBianca murders. He attended the Manson group's murder trial, and spent time at their residence at the Spahn Movie Ranch. There have been two updated editions of The Family, the most recent in 2002. The Process Church of the Final Judgement sued Sanders's U. S. publisher for defamation over a chapter linking them with Manson's activities. The case was settled by the publisher, who removed the disputed chapter from future editions. The Process Church then sued Sanders's British publisher, but lost the suit and were forced to pay the defendant's legal fees. Later in the 1970s, Sanders contracted to write a book about the popular rock band the Eagles. In an interview, Sanders described the contract as paying "very, very well." He worked on it for two years, generating a four volume manuscript that was never published. In 2005, he sold lyrics worksheets that he'd received in connection with the intended biography, leading to the buyer's and others' prosecution in 2024 for conspiracy to criminally possess stolen property; however, the trial would later be dropped by prosecutors. Sanders was not charged. Sanders is the founder of the Investigative Poetry movement. His 1976 manifesto Investigative Poetry, published by Lawrence Ferlinghetti's City Lights Books, influenced investigative writing and poetry during the ensuing decades. In the 1990s, Sanders began utilizing the principles of Investigative Poetry to create a series of book length poems on literary figures and American History. Among these works are Chekhov, 1968: A History in Verse, and The Poetry and Life of Allen Ginsberg. In 1998, Sanders began work on a 9 volume America, A History in Verse. The first five volumes, tracing the history of the 20th century, were published in a CD format at over 2,000 pages in length. Sanders received a Guggenheim Fellowship in poetry in 1983, and a National Endowment for the Arts Fellowship in poetry in 1987. His Thirsting for Peace in a Raging Century, Selected Poems 1961–1985 won an American Book Award in 1988. He was chosen to deliver the Charles Olson Memorial Lectures at SUNY Buffalo in 1983. In 1997, he received a Writers Community residency sponsored by the YMCA National Writer's Voice through the Lila Wallace Reader's Digest Fund. In 1997, he was awarded a grant from the Foundation for Contemporary Arts Grants to Artists Award. In 2000 and 2003, he was Writer in Residence at the New York State Writers Institute in Albany, New York. Sanders lives in Woodstock, New York, where he publishes the online Woodstock Journal with his wife of over 47 years, writer and painter Miriam R. Sanders. He also invents musical instruments, including the Talking Tie, the microtonal Microlyre, and the Lisa Lyre, a musical contraption involving light activated switches and a reproduction of Da Vinci's Mona Lisa.