Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі жапондық күрес ұшағы

түрі = Күрес ұшағы
өндіруші = Кавасаки Кокуки Когё К.К.
дизайнері =
алғашқы ұшу = 1941 жылғы желтоқсан
қолданыла бастау = 1942 жыл
қызметтен шығарылған = 1945 жыл
мәртебесі =
негізгі қолданушы = Жапон императорлық армиясының әуе күштері
басқа қолданушылар = Қытай ұлтшыл әуе күштері, Индонезия әуе күштері, Қытай Халық Азаттық Армиясының әуе күштері
өндірілген =
салынған саны = 3,078 Одақтас барлау қызметі бастапқыда Ki 61 ұшақтарын Messerschmitt Bf 109 және кейін итальяндық Macchi C.202 деп қате жіберді, бұл АҚШ Соғыс департаменті тағайындаған "Тони" деген одақтас атауына әкелді. Бұл жоба ешқашан өндіріске енбеген Kawasaki Ki 60 нұсқасының өзгеруі ретінде пайда болды. Ki 61 соғыста сұйық салқындатылатын инвертті V-тәрізді қозғалтқышы бар жалғыз жаппай өндірілген жапондық күрес ұшағы болды. 3000-нан астам Ki 61 ұшағы салынды. Алғашқы прототиптері 1942 жылғы 18 сәуірде Йокогамадағы Дулиттл рейді кезінде ұрысқа қатысты және соғыс бойы ұрыс миссияларын орындады. Дизайн және даму Ki 61 ұшағын Takeo Doi және оның орынбасары Shin Owada, 1939 жылдың соңында Koku Hombu-ның екі күрес ұшағына жасаған тендеріне жауап ретінде, әрқайсысы Daimler Benz DB 601Aa негізінде құрылатын етіп жобалады. Өндірістік ұшақтар Kawasaki лицензиясымен шығарылған DB 601 қозғалтқышын, Ha 40 деп аталатын, Акаши зауытында өндірілетін болды. Ki 60 – ауыр қаруланған, жоғары қанат жүктемесі бар мамандандырылған ұшқышқа қарсы ұшақ; Ki 61 – жеңілдетілген және қаруланған көп мақсатты ұшақ, негізінен төмен және орташа биіктікте шабуылдау және әуеде басымдыққа ие болу үшін қолданылатын. Екі бір орынды, бір қозғалтқышты ұшақ жартылай монокок фюзеляждары бар барлық металл қорытпаларын және үш тіректі қанаттарын, қорытпамен күшейтілген, матамен қапталған элерон, лифтерлер мен рульдерін пайдаланды. Ki 60-қа басымдық берілді, ол 1941 жылдың сәуірінде алғаш ұшты, ал Ki 61 жобалау жұмыстары 1940 жылдың желтоқсанына дейін басталған жоқ. Ki 61 Ki 60 ұшағына ұқсас болғанымен, ол бұрынғы жобаның ұшқыштық ерекшеліктерінен алынған бірнеше жетілдірулерді қамтыды. Барлық металл, жартылай монокок фюзеляж көлденең қимасы бойынша негізінен овалды, кабинаның артында, ең тереңдігі 1,35 м (4 фут 5 дюйм) болатын, жартылай үшбұрышты овалға айналады. Ki 61-дің ерекшелігі – қозғалтқыш тіректері алдыңғы фюзеляждың ажырамас бөлігі ретінде жасалған, ал кабельдің бүйір панельдері бекітілген. Қызмет көрсету немесе ауыстыру үшін тек жоғарғы және төменгі кабельдік панельдерді ғана алып тастауға болады. Порт жағындағы кабельдегі ықшамдалған, тікбұрышты сорғыш ауа кіретін тесігі орналасқан. Қозғалтқыш қалқасының артында 12,7 мм (.50 дюйм) Ho 103 пулеметтерін қоректендіретін оқ-дәрі қораптары орналасқан, олар қозғалтқыштың үстінен және артында орналасқан "қалыптасқан" конфигурацияда (сол жақ қару оң жақтан сәл алға жылжытылған) синхронды түрде жұмыс істейді. Артқы жағы жартылай пилот кабинасына, аспаптар панеліне қарай созылады. Ho 103 калибріне қарағанда жеңіл қару болды (шамамен 23 кг / 51 фунт) және жеңіл снаряд атып жіберді, бірақ бұл оның тез атылу жылдамдығымен өтелді. Оқ-дәрі көлемі шектеулі болды, әр қару үшін 250-ге жуық оқ-дәрі болды. Ұшқыш орындығының артында 165 литрлік (44 АҚШ галлоны) сыйымдылығы бар, өздігінен жабылатын жанармай резервуары орналасқан. Алдыңғы әйнектің шынысы броньдалған, ал ұшқыштың артында 13 мм-лік бронь пластинасы болды. Сұйықпен салқындатылған қозғалтқыштың радиаторы мен май салқындатқышы фюзеляж мен қанаттың артқы жиегінің астында орналасқан, төртбұрышты қимамен жабылған, үлкен, реттелетін шығыс жапқышы бар. Сынақ жүргізушілері оның өздігінен тұйықталатын отын резервуарларына, жаңартылған қарулануына және жақсы секіру қабілетіне қызығушылық танытса да, 2,950 кг салмақтағы 146,3 кг/м2 (30 фунт/фут2) қанатты жүктемесі Koku Hombu-ның көптеген аға офицерлері күмәнмен қарады, олар әлі де жеңіл, өте маневрлі, жеңіл қаруланған ұшаққа сенді. Ол кездегі жаңа Nakajima Ki 43 I Hei-де қанатты жүктемесі 92,6 кг/м2 (19 фунт/фут2) болды (әрі бұл Ki 27-мен салыстырғанда шекаралық деп саналды). Осы мәселелерді шешу үшін Кавасаки екі Ki 61 прототипі мен Накадзима Ки 43 I, өндіріске дейінгі Накадзима Ки 44 I, Лавочкин Горбунов Гудков ЛаГГ 3 ұшқан, Messerschmitt Bf 109E 7 және Curtiss P 40E Warhawk ұшақтары арасында ұшып кетті. Ki 61 барлық ұшақтардың ішіндегі ең жылдам болып шықты және Ki 43-тен тек маневрлеу қабілеті жағынан төмен болды. Ki 61 DB 601 немесе оның шетелдік туындыларымен жабдықталған соңғы ұшақ болды, көп ұзамай оны қуатты қозғалтқыштармен жабдықталған ұшақтар көлеңкелеп қалды. 1941 жылғы желтоқсанда, Macchi C.202 ұшқаннан бір жыл өткен соң және Bf 109E ұшқаннан үш жыл өткен соң, қозғалтқыш жаңа 1,120 кВт (1,500 а.к.) тік немесе 1,491 кВт (2,000 а.к.) радиалды қозғалтқыштармен салыстырғанда әлсіз болды, келесі буынның жауынгерлік ұшақтарын қуаттандыруға дайын болды, мысалы, Republic P 47 Thunderbolt. Сонымен қатар, Ha 40 тік қозғалтқышы сенімді емес болып шықты, Оңтүстік Тынық мұхитындағы науқанда нашарлатылды, онда жоғары температуралар жанармай сорғыларымен мәселе тудырды. DB 601 қозғалтқышына нақты және күрделі өндіріс қажет болды; Ha 40 шамамен 30 кг (70 фунт) жеңіл болды және тіпті жоғары өндіріс стандарттарын қажет етті. Жапон өндірушілері үшін бұл стандарттарға жету қиын болды, мәселені материалдардың, жанармайдың және сезімтал, жоғары өнімді қозғалтқышты іске қосу үшін қажетті майлау материалдарының өзгеретін сапасы одан әрі ушықтырды. DB 605 қозғалтқышының жапондық баламасы Kawasaki Ha 140 болды, ол Ki 61 II жоғары биіктіктегі ұшқышқа қарсы ұшақты жасау үшін Type 3-ке орнатылды. Ki 61 I-ге қарағанда Ki 61 II 10%-ға үлкен қанат алаңына ие болды, көбірек бронь қолданылды және Kawasaki Ha 140 қозғалтқышымен жабдықталды, ол 1,120 кВт (1,500 а.к.) қуат өндірді. Бастапқы фюзеляж және қанат тұрақсыздығы мәселелерін шешкеннен кейін, жаңа ұшқышқа қарсы ұшақ бастапқы қанатына оралды және Ki 61 II KAI ретінде пайдалануға берілді. Алайда, Ha 140 қозғалтқышының сенімділік мәселелері толыққанды шешілмеді, ал алғашқы партияның шамамен жартысы қозғалтқыштарды қайта жасау үшін зауытқа қайтарылды. 1945 жылғы 19 қаңтардағы АҚШ бомбалау шабуылы Акаши, Хёгодағы қозғалтқыш зауытын қиратты, ал 275 Ki 61 II KAI фюзеляждары қозғалтқышсыз Mitsubishi Ha 112 II радиалды қозғалтқышын пайдалану үшін қайта жабдықталды, нәтижесінде Ki 100 пайда болды. Ha 112 Ha 140-пен кездескен мәселелерді шешсе де, жаңа қозғалтқыш әлі де үлкен кемшілікке ие болды: биіктіктегі қуаттың жетіспеуі, бұл Ki 61 II-ге қарағанда жоғары ұшатын B 29 Superfortress ұшақтарын ұстау қабілетін азайтты. Сынақтар кезінде Hien қабілетті екенін көрсетті, бірақ операциялық қызметте бірнеше кемшіліктер анықталды, атап айтқанда, үлкен қаруларға қарсы жеткіліксіз бронь және жаңа қозғалтқышты қарастыруға әкелген нашар қозғалтқыш. Оперативтік тарих Ki 61 әдеттегі радиалды қозғалтқыштармен жабдықталған жапондық күрес ұшақтарынан сонша өзгеше болды, одақтастар оны неміс немесе итальяндық шыққан деп ойлады, мүмкін Messerschmitt Bf 109 лицензиясымен салынған. Ki 61-ді одақтас әуе экипажы алғаш рет көргенде, Дулиттл рейді кезінде АҚШ Әуе күштерінің капитаны C. Ross Greening оны Bf 109 деп қате жіберді. Бастапқы есептерде, неміс ұшағы деп есептелгенде, Ki 61 "Майк" деп кодталған. Жаңа Ki 61 Hien күрес ұшақтары арнайы оқу бөлімінде, 23-ші Chutai-де пайда болды және 1943 жылдың басында Жаңа Гвинея науқаны кезінде алғаш рет ұрысқа қатысты. Hien-мен толық жабдықталған алғашқы Sentai (Әуе тобы/қанат) 68-ші, Жаңа Гвинеядағы Вевак болды. Жөндеуге келмейтін Ha 40 қозғалтқышын ең жақын қызмет көрсету орталығына, шығыс Индонезиядағы Халмахераға жіберуге тура келді. Науқан соңына қарай, жапондық әуе күштерінен шамамен 2,000 ұшақ жойылды...

Тірі қалған әуе кемелері

299 – Ki 61 Ia AvSpecs компаниясы Жаңа Зеландияның Окленд қаласындағы Ардморда тұрақты экспонат ретінде қалпына келтірілуде. Жұмыс аяқталған соң Папуа-Жаңа Гвинея Ұлттық мұражайы мен өнер галереясында қойылмақ. 379 – Ki 61 I Флорида штатының Полк-Сити қаласындағы «Fantasy of Flight» ұшу орталығында сақтауда. 640 – Ki 61 I AvSpecs компаниясы Жаңа Зеландияның Окленд қаласындағы Ардморда ұшуға жарамды күйге келтірілуде. Ол Вирджиния штатындағы Әскери авиация мұражайының коллекциясына қосылмақ. 6117 – Ki 61 II Kai Гифу префектурасының Какамигахара қаласындағы Әуе және ғарыш мұражайында тұрақты экспонат ретінде көрсетілуде. Бұрын Кагосима префектурасының Чиран қаласындағы Камикадзе ұшқыштарының Бейбітшілік мұражайында болған; 2015 жылдың қыркүйегінде мұражайдан алынып, 2015-2016 жылдары Kawasaki Heavy Industries компаниясымен қалпына келтірілді.