Кіріспе

1998 жылғы Комонвелл ойындары (малай: Sukan Komanwel 1998), ресми түрде XVI Комонвелл ойындары (малай: Sukan Komanwel ke 16) деп аталатын, Малайзияның Куала-Лумпур қаласында өткен көп түрлі спорттық жарыс. 1998 жылғы ойындар Азия елінде алғаш рет ұйымдастырылды және 20 ғасырдың соңғы Комонвелл ойындары болды. Алғаш рет ойындар бағдарламасына командалық спорт түрлері енгізілді. 1998 жылғы ойындарға Австралияның Аделаида қаласы да үміткер болған. Малайзия Канада, Англия, Австралия, Жаңа Зеландия, Уэльс, Ямайка және Шотландиядан кейін Комонвелл ойындарын қабылдаған сегізінші ел болды. Ойындарға 70 Комонвелл мүше елдерінен 3638 спортшы қатысты, олар 15 спорт түрінен 214 жарысқа қатысып, оның 34-і медальдар жеңіп алды.

Ашылу рәсімі

16-шы Комонвелл ойындарының ашылу салтанаты 1998 жылдың 11 қыркүйегінде сағат 20:00-де MST (UTC+08:00) уақытында өтті. Салтанат барысында "Сока Гаккай" ұйымының шамамен 4840 еріктісі спорт түрлерінің суреттерін, Достастық елдерінің туларын және 68 жылдық тарихында Азиядағы алғашқы ойындарды жариялайтын хабарламаларды бейнелейтін түрлі-түсті карточкаларды көрсетті. Салтанат алдында Малайзияның танымал әншілері – Нораниза Идрис, Джамал Абдилла, Эми Серч, Салим, Замани, Элла, Ануар Зайн, Зиана Зайн, Шила Маджид, Эми Мастура, Нинг Байзура және Сити Нурхализа концерттік бағдарлама ұсынды. Сондай-ақ, жергілікті комедия актері Харит Искандердің өнері және 16 парашютист стадионға түсірілді. Салтанатты шараға Комонвелл ойындары федерациясының төрағасы Майкл Феннел, Бруней сұлтаны Хассанал Болкиа, ханзада Эдвард, премьер-министр Махатхир Мохамад, Янг Дипертуан Агонг және Малайзияның жастар және спорт министрі Мухиддин Ясин қатысты. Одан кейін 69 елдің делегациялары шеру тартты, оларды талисман Вира және бұрынғы ойындардың талисмандары бастап келе жатты (өткен ойындардың ұйымдастырушысы Канада алғашқы ел ретінде стадионға кірді, ал Малайзия – соңғы ел ретінде). Шеру кезінде Сингапур делегациясы көрермендер тарапынан наразылыққа ұшырады. Содан кейін 2000 мектеп оқушысы құстар, аралар және гүлдер кейіпінде киініп, малайзиялық жаңбырлы ормандарды бейнелейтін қойылым көрсетті. Қойылымнан кейін патшайымның үндеуі салтанатты таяқша арқылы жеткізілді, ол филдің арқасында саяхатының соңғы кезеңін бастаған еді. 1978 жылғы Комонвелл ойындарында бадминтоннан алтын медаль жеңіп алған Сильвия Нг таяқшамен соңғы айналымды жүгіріп өтті және оны 1950 жылғы Британ империясы ойындарында Малайзия үшін ауыр атлетикадан алтын медаль жеңіп алған ауыр атлет Ко Энг Тонгқа тапсырды. Дәстүрге қайшы, ойындарды Малайзия мемлекетінің басшысы Янг Дипертуан Агонг Туанку Джаафар үш рет гонг соғу арқылы ресми түрде ашты. Салют, фейерверк, алып бунга раяның көмескіленуі және 1998 жылғы 16-шы Комонвелл ойындарының 16-шы шығарылымын білдіретін 16 зеңбірек оғы ойындардың басталуын хабарлады. Содан кейін стадионға Комонвелл ойындарының әнұранымен бірге, жергілікті композитор Го Бун Хое жазған "Бірге мәңгі" әні орындалды. Малайзиялық боулингші Шалин Зулькифли спортшылар атынан ант берді. Салтанатты шара "Бірлік – прогреске" тақырыбындағы "Аур ди Тебинг" (Өзен жағасындағы ауа) атты 40 минуттық қойылыммен аяқталды. 2000 орындаушы силаттың жаппай көрсетілісі кезінде бастарына бунга эмас (алтын гүлдер) салынған табақтарды ұстап, айналып биледі. Қойылым Малайзияның ежелгі Малаккадан бастап қазіргі дамуына дейінгі тарихын, оның саяси, экономикалық және технологиялық жетістіктерін, сондай-ақ халқының бейбітшілік, өркендеу және бірлік туралы көзқарасын көрсетті.

Спорттық көрініс

Ұйымдастырушы ел тарихындағы ең жақсы нәтижесін көрсетіп, он алтын медаль жеңіп алды, бірақ бұл көрсеткіш 2010 жылғы Комонвелл ойындарында Малайзияның он екі алтын медаль жеңісімен асып түсті. Бұл Комонвелл ойындары тарихында бұрын-соңды болмаған жағдайлармен ерекшеленетін кезең болды. Ол Азиядағы тұңғыш ойындар және патша отбасының мүшесі ашпаған алғашқы ойындар еді. Осы мүмкіндікті пайдаланып, 1994 жылы Комонвелл ойындары федерациясы осыдан бастап командалық спорт түрлерін ойындар бағдарламасына енгізуге шешім қабылдады. Нәтижесінде спорт түрлерінің саны 10-нан 16-ға дейін өсті. Зерттеулер нәтижесінде үш командалық спорт түрі міндетті түрде енгізілуге тиіс екендігі анықталды: эркектер мен әйелдер арасындағы хоккей, әйелдер арасындағы нетбол және эркектер арасындағы регби-7. Су спорты (саяу жүзу), жеңіл атлетика, бокс, бадминтон, велосипед (жол), ауыр атлетика және лаун-боулс та міндетті спорт түрлеріне қосылды. 1994 жылы қабылданған шешім бойынша, ұйымдастыру комитеті Комонвелл ойындары федерациясы (CGF) бұрын бекіткен тізімнен ең көп алты спорт түрін таңдауға құқылы болды, бұл спорт түрлері ұйымдастырушы елдегі халыққа ең танымал болуы керек еді. Олар: су спорты (синхронды жүзу және секіру), крикет, велосипед (трек), гимнастика (көркем және ырғақты) және ату спорты. Тағы бір орын сквошқа берілді, ол бағалау спорты ретінде қарастырылып, келесі ойындарда міндетті спорт түріне айналуы мүмкін еді. Сондай-ақ, жергілікті спорт түрі үшін де орын болды, ұйымдастырушылар жергілікті инфрақұрылымның дамығандығына байланысты он пин боулингті таңдады. Бұл спорт түрі елдегі танымалдылығы мен инфрақұрылымға жасалған инвестициялар есебінен қосымша спорт түрі ретінде енгізілді. Дегенмен, Малайзияда танымалдылығы төмен болғандықтан күрес спортын алып тастау туралы шешімге наразылықтар болды, өйткені бұл спорт барлық алдыңғы ойындарда қатысқан. Петалинг Джая стадионында 20 000 жанкүйердің алдында регби-7 өте табысты болды, Жаңа Зеландия әлемнің қолданыстағы чемпиондары Фиджиді 21–12 есебімен жеңіп, Комонвелл ойындарындағы 100-ші медалін жеңіп алды. Матчтың ең үздік ойыншысы деп 10 минуттық әр таймда тынымсыз еңбек еткен Джона Лому танылды. Австралия, тәжірибелі Дэвид Кампезе басшылығымен, Самоадан 33–12 есебімен жеңіліп, қола медальді иеленді. Сквош турнирінде көптеген жанкүйерлер Мишель Мартин мен Сара Фитцджеральд арасындағы тартысты кездесуді күтті, олар екеуі де жартылай финалда жеңіске жеткен еді. Фитцджеральд алдыңғы екі жылғы әлем чемпионаттарында жеңіске жеткен, ал Мартин одан бұрынғы үш турнирде жеңіске жеткендіктен, Мартиннің үш сеттен (9–0, 9–6, 9–5) жеңіп алғанын көріп көптеген адамдар таң қалды. Фитцджеральд сол жылы әлем чемпионатының финалында бұл жеңілісті өшірді, көптеген адамдар бұл кездесуді әйелдер арасындағы ең ұлы финал деп санайды, ол бесінші сетте 8–2 есебімен жеңіліп бара жатқанда қайта оралып, өзінің титулын сақтап қалды. Мартин Крейг Роулендпен бірлесіп, Комонвелл аралас жұптық сынында алтын медальді жеңіп алды. Эрика Ли Стиртон ырғақты гимнастикадан алты медальдің бесеуін жеңіп алды, тек командалық жарыста екінші орынға қалды, ал ұйымдастырушы ел алтын медальді жеңіп алды.

Логотип

1998 жылғы Комонвелт ойындарының логотипі – Малайзияның ұлттық гүлі, жапон қызылшасының (bunga raya) бейнесі. Сары түс енгізілген алғашқы ойындар логотипі осы. (Бұрынғы барлық логотиптер британдық одақ туының түстерін бейнелеу үшін қызыл, ақ және көк түсте болған.) Қызыл, көк, ақ және сары түстер Малайзияның ұлттық туының түстерін көрсетеді және Малайзияның өзіне сенімді, жас және динамикалық мемлекет екенін білдіреді. Сары тозаңдар Комонвелт құрамындағы 68 мемлекетті қамтитын әлемнің алты аймағын көрсетеді.

Талисман

1998 жылғы Ұлт Достастығы ойындарының ресми талисманы – Уира (малай тілінде «жауынгер» немесе «батыр» деген мағына береді) атымен белгілі орангутан. Орангутан – Азиядағы ең ірі және, мүмкін, ең зиялы примат, ол Малайзияның тропикалық жаңбырлы орманды аймақтарында мекендейді. Орангутанды ойындардың талисманы ретінде таңдау Малайзияның ойынды қабылдаған ел ретіндегі достық мінезін, сондай-ақ қатысушы спортшылардың тартымдылығын, интеллектын және спорттық шеберлігін көрсетеді.

Бокс

Ең жеңіл салмақ (48 кг) Жеңіл салмақ (51 кг) Қоңыр салмақ (54 кг) Қауырсын салмақ (57 кг) Жеңіл салмақ (60 кг) Жартылай орта салмақ (63,5 кг) Орта салмақ (67 кг) Жартылай ауыр салмақ (71 кг) Орта салмақ (75 кг) Жартылай ауыр салмақ (81 кг) Ауыр салмақ (91 кг) Супер ауыр салмақ (91 кг-нан жоғары)

Ауыр атлетика

Ерлер 56 кг серпе салу, 107.5 кг 107.5 кг, 105 кг
Ерлер 56 кг қаптау және итеру, 140 кг 137.5 кг, 135 кг
Ерлер 56 кг қосындысы, 245 кг, 242.5 кг, 240 кг
Ерлер 62 кг серпе салу, 125 кг, 125 кг, 117.5 кг
Ерлер 62 кг қаптау және итеру, 167.5 кг, 157.5 кг, 155 кг
Ерлер 62 кг қосындысы, 292.5 кг, 282.5 кг, 272.5 кг
Ерлер 69 кг серпе салу, 130 кг, 130 кг, 130 кг
Ерлер 69 кг қаптау және итеру, 167.5 кг, 167.5 кг, 135.5 кг
Ерлер 69 кг қосындысы, 297.5 кг, 295 кг, 285 кг
Ерлер 77 кг серпе салу, 147.5 кг, 145 кг, 140 кг
Ерлер 77 кг қаптау және итеру, 187.5 кг, 175 кг, 167.5 кг
Ерлер 77 кг қосындысы, 327.5 кг, 322.5 кг, 305 кг
Ерлер 85 кг серпе салу, 157.5 кг, 155 кг, 147.5 кг
Ерлер 85 кг қаптау және итеру, 192.5 кг, 187.5 кг, 180 кг
Ерлер 85 кг қосындысы, 347.5 кг, 345 кг, 327.5 кг
Ерлер 94 кг серпе салу, 165 кг, 152.5, 150 кг
Ерлер 94 кг қаптау және итеру, 205 кг, 190 кг, 185 кг
Ерлер 94 кг қосындысы, 370 кг, 340 кг, 335 кг
Ерлер 105 кг серпе салу, 167.5 кг, 160 кг, 155 кг
Ерлер 105 кг қаптау және итеру, 192.5 кг, 190 кг, 187.5 кг
Ерлер 105 кг қосындысы, 360 кг, 350 кг, 340 кг
Ерлер 105+ кг серпе салу, 165 кг, 162.5 кг, 160 кг
Ерлер 105+ кг қаптау және итеру, 202.5 кг, 192.5 кг, 192.5 кг
Ерлер 105+ кг қосындысы, 367.5 кг, 352.5 кг, 352.5 кг

1998 жылғы Кланг аңғары су дағдарысы

1998 жылғы Кланг аңғары су дағдарысы – елдің ең ірі агломерациясын қамтитын су тапшылығы. Бұл су тапшылығы Кланг аңғарының көбісіне әсер етті, нәтижесінде үкімет 1998 жылғы Куала-Лумпурда өткен Достастық ойындарына дейін суды нормалау режимін енгізуге мәжбүр болды. Дағдарысқа Эль-Ниньо кінәлі деп айтылды, бірақ Федералды аумақта 1998 жылдың ақпан айына дейінгі айлардағы жауын-шашын мөлшері орташа көрсеткіштен айтарлықтай төмен болған жоқ. Шындығында, 1997 жылдың қараша айында Кланг Гейтс суқоймасындағы жауын-шашын ең жоғары деңгейге жеткен. Сол сияқты, 1997 жылдың қазан айында Семеньи суқоймасына жақын орналасқан Кажанг станциясында да рекордтық жауын-шашын тіркелді.