Кіріспе

Филиппиндегі саяси партия

Akbayan Citizens' Action Party, көбінесе Akbayan деп танылатын, Филиппиннің демократиялық социалистік және прогрессивті саяси партиясы. Akbayan 1998 жылы түрлі прогрессивті саяси ұйымдардың бірігуімен құрылған Филиппиннің прогрессивті қозғалысының жетекші мүшесі ретінде белгілі. Akbayan-ның шамамен 100 мың мүшесі бар, ал сайлаушылардың қызығушылығы 150 мыңнан 1 миллионға дейін (Филиппиннің белсенді сайлаушыларының ең көп дегенде 2,5% құрайды).

Тарих

Ақбаян 1998 жылы елдің әлеуметтік-демократиялық, демократиялық социалистік және марксистік дәстүрлеріндегі түрлі азаматтық қоғам ұйымдары мен солшыл ұйымдардың бірігуімен құрылды. Мақсаты – парламенттік күрес арқылы мемлекеттік билікті басып алу. Ақбаян Филиппин Қарулы Күштерінің (ФҚК) кейбір өкілдерінің белсенділерге қатысты жасаған зәбір-зобылықтарын сынады. Сонымен қатар, ол Филиппин Коммунистік партиясын, әсіресе оның ауылдық аймақтардағы шаруалар мен қауымдастықтарына қарсы әрекеттерін және осы топтардың маоистік топтардың қорқыту мен ақша талап ету әрекеттері ретінде бағалауын сынады. ФҚК-ның кейбір элементтерінен шыққан оңшыл экстремизмге және маоистік солшыл экстремизмге (ФКП–ЖХҚ–ҰҰК) қарсы тұрғаны үшін Ақбаян екі саяси топтың да назарына ілікті. Бұрынғы президент Глория Макапагал Арройоның басшылығымен үкімет тарапынан оппозициялық күштерге жасалған қысымға Ақбаян да тап болды. 2007 жылы партия тарихындағы ең төмен көрсеткішті көрсетті – 400 мыңнан астам дауыс жинады. 2009 жылы Ақбаян сол кездегі сенатор Бениньо Симеон Акино III-нің президенттікке кандидаттығын қолдады. Макапагал Арройоның үкіметіне наразылықтың күшеюі нәтижесінде Акино президент сайлауында үлкен үстемдікпен жеңіске жетті. Бұл Ақбаян үшін 1 миллион дауыс жинаған алғашқы сайлау болды. Алайда, дауыс санының артуына қарамастан, Жоғарғы Соттың шешіміне байланысты Өкілдер палатасында үш орын алу мүмкін болмады. Шешімге сәйкес, сайлауда жеңіске жеткен партия тізімі (сол кездегі Ако Бикол) ғана үш орынға ие болатын. Ақбаян Қытай Халық Республикасының (ҚХР) әскери-теңіз күштері мен жағалау күзет кемелерінің Филиппиннің теңіз аумағына және 200 теңіздік шақырымдық Ерекше экономикалық аймағына (ЕЭА) енуіне қарсылық білдірді. 2016 жылы партия Либералдық партиямен және Магдало тобымен бірігіп, Мар Роксас пен Лени Робредоның сайлау кампанияларын қолдады және басқа кандидаттарды сынады. Сайлаудан кейін ол Либералдық партия мен Магдало мүшелерінен құралған "Ұлы жетілік" тобына қосылды. Партия Дутерте үкіметінің бірнеше саясатын, соның ішінде Филиппин есірткі соғысын және ТРАН заңын жүзеге асыруын ашық сынады. Ақбаян құрамында мемлекеттік қызметкерлерді, әйелдерді, мигранттарды және ЛГБТ қауымдастығының мүшелерін білдіретін филиалдары бар. Партияның ресми сайтында Ақбаянның белсенді ұйым екендігі және оған қызығатыны, сондай-ақ адам құқықтары мен бостандықтарына нұқсан келтіретін азаптау, өлтіру және басқа да зорлық-зомбылық әрекеттерін кім жасағанына қарамастан, оларды қатаң айыптайтыны айтылған.

Идеология

Партияның құрамына демократиялық социалистердің екі тобы кіреді, олардың біріншісі екіншісінен азаматтық құқықтар және құқық қорғау мәселелері бойынша күрт өзгешеленеді.

Сенат сайлауы

Сайлау Дауыс саны Дауыс үлесі Жеңіп алған орын Сайлау қорытындысы бойынша орын 2013 10 944 843 3.68% Жоғалды 2016 15 915 213 4.97% PDP–Laban жетекшілігіндегі коалиция 2019 Қатыспады Жоғалды 2022 15 470 005 3.56% Uniteam жетекшілігіндегі коалиция

Партиялық тізімдер бойынша сайлау

Akbayan – Филиппинде 2019 жылға дейінгі барлық партиялық тізім бойынша сайлауда орын жеңген екі партияның бірі (екіншісі – Butil). Бұған қоса, Akbayan 2016 жылғы сайлауға дейін барлық сайлауда 2% сайлау шегінен асып түскен жалғыз партия, онда олар 0,12% жетпей қалды.

Сайлау | Дауыстар | % | Партиялық тізімдегі орын саны
------- | -------- | -- | --------
1998 | 232,376 | 2,54% |
2001 | 377,852 | 2,50% |
2004 | 852,473 | 6,70% |
2007 | 466,112 | 2,92% |
2010 | 1,058,691 | 3,50% |
2013 | 827,405 | 3,02% |
2016 | 608,449 | 1,88% |
2019 | 171,713 | 0,62% |
2022 | 236,226 | 0,64% |

Конгресс округтеріндегі сайлау

2013 жылы Кака Баго Динагат аралдары округінен Акваян партиясынан кандидат болып түсті және жеңіске жетті; ол келесі сайлауларда Либералдық партия партиясынан кандидат болып түсті. Сайлау Дауыс саны Дауыс үлесі Орын саны Сайлау қорытындысы 2013 34,239 0.12% Либералдық партия жетекші коалициясы.

Конгресс өкілдері

Мерзім1-ші өкіл2-ші өкіл3-ші өкіл11-ші Конгресс1998–2001Лоретта Энн П. Розалес12-ші Конгресс2001–2004Доктор Марио Дж. Агуя13-ші Конгресс2004–2007Риза Хонтиверос14-ші Конгресс2007–2010Риза ХонтиверосУолден Белло15-ші Конгресс2010–2013Уолден БеллоКака Багао16-шы Конгресс2013–2016Уолден БеллоАнжелина Людовица КатоБарри Гутьеррес17-ші Конгресс2016–2019Томасито Вилларин18-ші Конгресс2019–2022