Кіріспе
Америкалық бейсболшы (1867–1903)
Эдвард Джеймс Делаханти (30 қазан 1867 – 2 шілде 1903), «Үлкен Эд» деген лақап атымен белгілі, американдық кәсіби бейсболшы. Ол өзінің Бас лигасындағы (MLB) карьерасын «Филадельфия Квакерлер», «Кливленд Инфантс», «Филадельфия Филлиз» және «Вашингтон Сенаторлар» командаларында өткізді. Делаханти ойынның алғашқы күшті соққышыларының бірі ретінде танымал болды, және негізінен сол жақтағы қорғаушы болса да, ішкі қорғаушы ретінде де ойнады. Ол екі мәрте соққы беру титулын жеңіп алды, үш рет .400-ден жоғары соққы беру көрсеткішін тіркеді және MLB тарихындағы ең жоғары соққы беру орташа көрсеткіштерінің біріне ие. 1945 жылы Бейсбол Даңқы залына енгізілді. Делаханти Ниагара өзеніне құлап кеткені немесе Ниагара шарлауынан ағысып кеткені (нақты себебі анықталмаған) салдарынан, маскүнемдік күйінде пойызға отырғаннан кейін қайтыс болды. Делахантидің өмірбаяуын жазған автор былай деді:
«Ирландиялық балалар үшін бейсбол – американ арманына және жеке бастың даңқы мен байлығына жетудің тез жолы еді. 1880-ші жылдардың ортасына қарай осы жас ирланд жігіттері спортта үстемдік құрып, ойынның әуесқойлар тарапынан батыл және спонтанды деп сипатталатын стилін таныстырды. [Делаханти] – жарқын, көрермендерге ұнайтын, «Бэттағы Кейси» сияқты, ирландтық соққышының жарқын бейнесі. Оның ойнағандай өмір сүруі күтілетін көркем, еркек спортшы. Делахантидің інілері Фрэнк, Джим, Джо және Том да жоғары лигада ойнады.»
Baseball for Irish kids was a shortcut to the American dream and to self indulgent glory and fortune. By the mid 1880s these young Irish men dominated the sport and popularized a style of play that was termed heady, daring, and spontaneous [Delahanty] personified the flamboyant, exciting spectator favorite, the Casey at the bat, Irish slugger. The handsome masculine athlete who is expected to live as large as he played. Delahanty's younger brothers, Frank, Jim, Joe, and Tom, also played in the major leagues.
Ерте өмір
Кливленд, Огайо штатының тумасы, Делаханти 1890 жылдары сыртқы шепте ойнайтын және күшті оң жақтан соққы беретін ойыншы болды. "Гиганттар" және "Ориолс" командаларында ойнаған Crazy Schmit оның туралы былай деді: "Ед Делантиге доп лақтырғанда, көздеріңді жұмып, дұға оқып, допты лақтырасың. Ал содан кейін не болатынын Тек Құдай біледі". (Луис П. Масурдың "Күзгі даңқ" кітабынан алынған). Делаханти Кливлендтің Орталық орта мектебінде оқыды, ал колледжді Сент-Джозефте бітірді. Оның бейсбол карьерасы жартылай кәсіби "Кливленд Шемрокс" командасында басталды. 1887 жылғы маусымда Делаханти Батыс Вирджиния штатының Уилинг қаласында екінші лигада ойнады. Ол үлкен лигада ойнаған бауырлардың ең ірі тобының ең танымал мүшесі болды: оның ағалары Фрэнк, Джим, Джо және Том да бас лигада ойнады. Ол 1888 жылдың 22 мамырында Ұлттық лигасында (NL) "Филадельфия Филлис" командасы сапында карьерасын бастады. Сол маусымда ол 74 ойынға қатысып, .228 орташа көрсеткіш, 1 хоум-ран және 31 RBI көрсетті. Келесі жылы, 56 ойында орташа көрсеткішін .293-ке жеткізді. 1890 жылы ол "Ойыншылар лигасына" (PL) өтті, бірақ бұл лига тараған соң келесі жылы "Филлис" командасына қайта оралды. Сол жылы, авторлар Брюс Нэш және Аллан Зуллоның пікірінше, Делаханти "барлық уақыттағы ең ұятты хоум-ранның" қатысушысы болды. "Филадельфия Филлис" шілде айында Филадельфиядағы Хантингдон-стрит алаңында "Чикаго Уайт Стокингс" командасын қабылдағанда, Кап Ансон орталық алаңға ұшқыш допты соқты. Доп бағанаға тиіп, "ит үйіне" түсті – бұл парктің көпшілікке беймәлім бөлігі, ол қолмен басқарылатын есеп тақтасы үшін сандарды сақтауға пайдаланылды. Делаханти "ит үйіне" жетіп, содан кейін ішке кіруге тырысты. Ол ішке кіріп қалды, ал командаласы Сэм Томпсон Делахантиді босатып шығарған кезде Ансон үйдің базасына жетіп үлкерді.
Delahanty attended Cleveland's Central High School and went on to college at St. Joseph's. His baseball career started with the semipro Cleveland Shamrocks. Later in the 1887 season, Delahanty played minor league ball in Wheeling, West Virginia. He became the most prominent member of the largest group of siblings ever to play in the major leagues: brothers Frank, Jim, Joe and Tom also spent time in the majors. He began his career on May 22, 1888, with the Philadelphia Phillies in the National League (NL), playing 74 games that season with a .228 average, 1 HR, and 31 RBI. The next year, in 56 games, he raised his average to .293. In 1890, he jumped to the Players' League (PL), but returned to the Phillies the next year when that league folded. That same year, Delahanty was the victim behind one of "The Most Shameful Home Runs of All Time", according to authors Bruce Nash and Allan Zullo. When Delahanty's Phillies hosted the Chicago White Stockings at Philadelphia's Huntingdon Street Grounds in July, Cap Anson hit a fly ball to center field. The ball hit a pole and landed right in the "doghouse", a little known feature of the park that was used to store numbers for the manually run scoreboard. Delahanty tried reaching over the "doghouse" and then tried crawling down into it. He got stuck, and by the time teammate Sam Thompson had freed Delahanty from the area, Anson had crossed home plate.
Ортаңғы мансап
Делаханти 1893 жылы .368 орташа көрсеткіш, 19 хоум-ран және 146 RBI-мен өркендеді. Ол «үштік тәжді» мүшкелмен жіберді, себебі командаластары Билли Гамильтон мен Сэм Томпсон тиісінше .380 және .370 орташа көрсеткішпен лигадағы үздік соққышылар атанды. «Филлис» командасында ойнаған кезде Делаханти бейсболдың алғашқы толық кәсіби командасы – 1869 жылғы «Цинциннати Ред Стокингс» командасын құрап, басқарған және орталық алаңда ойнаған менеджер Гарри Райттың жетекшілігінде болды. Райт 1890 жылдан 1893 жылға дейін төрт маусым бойы «Филлис» командасын Делахантимен бірге басқарды. Олардың екеуі және жақсы қолдау көрсеткен ойыншылары «Филлис» командасын сол жылдары «бірінші дивизионға» жеткізді, бірақ команда ешқашан чемпиондыққа ие болған жоқ. 1894 және 1896 жылдар аралығында Делаханти таңғажайып соққы көрсеткіштерін жинады: .407, 4 хоум-ран, 131 RBI; .404, 11 хоум-ран, 106 RBI; .397, 13 хоум-ран, 126 RBI. 1894 жылы .407 орташа көрсеткішіне қарамастан, соққы бойынша жеңіс Хью Даффиге тиді, ол .440 көрсеткішпен жаңа лигалық рекорд орнатты. 1894 жылғы «Филлис» командасының аутфилдері өте табысты маусым өткізді, төрт ойыншының орташа көрсеткіші .400-ден жоғары болды: Делаханти (.407), Сэм Томпсон (.407), Билли Гамильтон (.404) және қосалқы аутфилдер Так Тернер (.416). Делаханти 1899 жылы .410 орташа көрсеткіш, тоғыз хоум-ран және 137 RBI көрсетіп, алғашқы соққы титулын жеңіп алды, сонымен қатар үлкен лига тарихында үш рет .400 көрсеткішін соққан алғашқы ойыншы атанды. Делаханти Филадельфия аутфилдінде талантты ойыншылармен қоршалған еді. Автор Билл Джеймс: «Қандай бұрыштан қарасаңыз да, «Филлис» 19 ғасырдың ең үздік аутфилдіне ие болды» деп жазды. 1896 жылдың 13 шілдесінде Делаханти бір ойында төрт хоум-ран соққан екінші ойыншы болды. Жеңіліс кезінде осы көрсеткішті алғаш рет орындаған ойыншы осы болды. («Филлис» командасы ойынды 9-8 есебімен ұтырды.) Олардың екеуі трибунаға, ал қалған екеуі алаңның ішінде соғылды. 1899 жылы Делаханти бір ойында төрт дабл соқты. Ол бір ойында төрт хоум-ран және төрт дабл соққан жалғыз ойыншы болып қала береді. Сол жылы Делаханти қатарынан 10 соққы жасады. 1890 және 1894 жылдары ол алты ойында жеңіске жетті.
Кейінгі мансап
1902 жылы жаңа Американ Лигасына (АЛ) көшкеннен кейін Делаханти Вашингтон Сенаторлары сапында өнер көрсетіп, .376 көрсеткіш тіркеді. 1902 жылғы маусымнан соң Делаханти журналистке: "Мен жасымның ұлғайғанын сезінемін және енді бірінші сыныпты бейсболда ұзақ тұра алмаймын, сондықтан мүмкіндігінше көп ақша табуға тырысамын. Өткен жылы мен "Филлиз" командасымен 3000 долларға ойнадым, ал осы маусымда "Вашингтон" клубы маған 4000 доллар төлейді, егер 5000 доллар табу мүмкіндігі болса, оны қабылдағаным үшін ешкім кінәламайды" деді. Делаханти 1903 жылғы маусымда қайтадан "Сенаторлар" құрамына қосылды. Ол сол жылы 42 ойында бір рет үйден шығып, 21 рет ұпай жинап, .333 көрсеткіш көрсетіп жатқанда Ниагара шарлауығындағы оқиға орын алды. Пойыздан шығарылғаннан кейін Делаханти Нью-Йорк штатының Буффало қаласын және Форт-Эриді (Ниагара шарлауығының жанында) байланыстыратын Халықаралық теміржол көпірімен жүріп, көпірден құлап немесе секіріп кетті (кейбір мәліметтер бойынша Делаханти сол түні өлім туралы айқайлаған). Делаханти шарлауықтан құлағаннан кейін немесе шарлауыққа құлайтын барысында суға батып қайтыс болғандығы әлі де белгісіз. Оның денесі қайтыс болғаннан кейін екі аптадан соң Ниагара шарлауығының түбінен табылды. Оқиғаға қатысты зерттеу Майк Соуэллдің 1903 жылғы 2 шілдеде жарық көрген "Биг Эд Делахантидің құпия өлімі" атты еңбегінде жарияланды (Нью-Йорк, Торонто, MacMillan Publishing Co., 1992). Соуэлл мас күйдегі апат, өзіне-өзі қол салу және тіпті қарақшылықпен жасалған кісі өлтіру мүмкіндігін қарастырады (Делахантиді іздеп жүрген белгісіз адам туралы хабарлар тарады).
Мұра
Филадельфия, Кливленд және Вашингтон командаларында өткізген 16 маусымында Делаханти .346-ға жуық көрсеткішпен, 101 хоум-ран, 1464 RBI, 522 дабл, 185 трипл және 455 ұрланған базаға ие болды. Ол үш рет лигадағы соққы қуаты мен ұрылған ұпайлар бойынша көшбасшы атанды, ал үш мәрте .400-ден жоғары көрсеткішті көрсетті (1894, 1895, 1899 жылдары). 2008 жылы The Baseball Project тобы оны "Volume 1: Frozen Ropes and Dying Quails" альбомында еске алды. "The Death of Big Ed Delahanty" әні драйвингтік, панк әсеріне ие баллада болып табылады. Делахантидің карьерасы барысында журналистер оны "Үлкен Эд" деп атады. Достары мен командаластары оны көбінесе "Дел" деп шақыратын. Гамбург теңізшілері, неміс бейсбол клубы, Гамбургтың Биллвердер ауданындағы бейсбол алаңына Эд Делахантидің есімін берді.