Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық математик және англикандық теолог (1819–1904)
Irish mathematician and Anglican theologian (1819–1904)
Джордж Салмон (25 қыркүйек 1819 – 22 қаңтар 1904) – көрнекті және ықпалды ирландиялық математик және англикандық теолог. Алгебралық геометрия саласында екі он жылдық жұмыс істегеннен кейін, Салмон өмірінің соңғы қырық жылын теологияға арнады. Оның барлық мансабы Дублин Тринити колледжінде өтті, ол 1888 жылдан 1904 жылға дейін университеттің 32-ші проректоры қызметін атқарды.
George Salmon (25 September 1819 – 22 January 1904) was a distinguished and influential Irish mathematician and Anglican theologian. After working in algebraic geometry for two decades, Salmon devoted the last forty years of his life to theology. His entire career was spent at Trinity College Dublin, having served as the 32nd Provost of the university from 1888 to 1904.
Жеке өмір
Салмон 1819 жылы Корк қаласында Майкл Салмон мен Хелен Уикс отбасында дүниеге келді (Хелен Уикс – пастор Эдвард Уикстің қызы). Балалық шағында Коркте, әкесі Майкл зығыр саудагері болған кезде, ол 1833 жылы Дублин Тринити колледжінде оқуға түсуден бұрын Hamblin және Porter's мектебінде білім алды. 1837 жылы стипендия жеңіп алды және 1839 жылы математика пәнінен үздік дипломмен Тринитиді бітірді. 1841 жылы, 21 жасында, Тринитиде математикадан ақы төленетін стипендия мен оқытушылық қызметке ие болды. 1845 жылы ол 1844 жылы дьякон, ал 1845 жылы Ирландия шіркеуінің священнигі болып тағайындалғаннан кейін, университетте теологиядан да лауазым алды. Ол өмірінің соңына дейін Тринитиде жұмыс істеді. 1904 жылдың 22 қаңтарында Провост үйінде қайтыс болды және Дублиндегі Маунт Джером зиратында жерленді. Ол өмір бойы жақсы оқырман болды, ал некрологында оны "Жейн Остин романдарына ерекше құштар" деп сипаттайды. 1844 жылы Херефордширдегі Стаунтон-апон-Уайдегі Ж.Л. Сальвадордың қызы Франсис Анн Сальвадорға үйленді, олардан алты бала дүниеге келді, олардың тек екеуі ғана сақталды.
Salmon was born in Cork in 1819, to Michael Salmon and Helen Weekes (the daughter of the Reverend Edward Weekes). During his boyhood in Cork, where his father Michael was a linen merchant, he attended Hamblin and Porter's School there before starting at Trinity College Dublin in 1833. In 1837, he won a scholarship and graduated from Trinity in 1839 with first class honours in mathematics. In 1841, at the age of 21, he attained a paid fellowship and teaching position in mathematics at Trinity. In 1845, he was additionally appointed to a position in theology at the university, after having been ordained a deacon in 1844 and a priest in the Church of Ireland in 1845. He remained at Trinity for the rest of his career. He died at the Provost's House on 22 January 1904 and was buried in Mount Jerome Cemetery, Dublin. He was an avid reader throughout his life, and his obituary refers to him as "specially devoted to the novels of Jane Austen." In 1844, he married Frances Anne Salvador, daughter of Rev J L Salvador of Staunton upon Wye in Herefordshire, with whom he had six children, of whom only two survived him.
Математика
1840-шы жылдардың соңы мен 1850-ші жылдары Салмон Артур Кейлимен және Дж. Дж. Сильвестермен тұрақты және жиі хабарласып тұрды. Үшеуі де, тағы бірнеше математиктермен (соның ішінде Чарльз Эрмитпен) бірге n өлшемді алгебра мен геометрияны зерттеу үшін бір жүйе жасап жатты. Осы кезеңде Салмон журналдарда 36 мақала жариялады. Осы мақалаларында ол көбінесе алгебралық геометриядағы шешімі нақты, тар аумақты мәселелерді шешті, жалпы жүйелі немесе негізгі сұрақтарға қарағанда. Бірақ ол Кейли мен басқалардың негізгі жаңалықтарын ерте қабылдады. 1859 жылы ол «Қазіргі заманғы жоғары алгебраға кіріспе дәрістері» (мұндағы «жоғары» сөзі n өлшемді білдіреді) атты кітабын жариялады. Бұл кітап бір кездегі ең жаңа жетістіктерді көрсетіп, пәннің стандартты түсіндірмесі болды және 1866, 1876 және 1885 жылдары жаңартылып, толықтырылды, сондай-ақ неміс және француз тілдеріне аударылды. 1858 жылдан 1867 жылға дейін ол Тринити колледжіндегі математика бойынша Донегалл оқытушысы болды. Ал 1848 жылы Салмон «Коникалық қималар туралы трактат» атты студенттік оқулығын жариялаған еді. Бұл мәтін елу жылдан астам басылып, ағылшын тілінде бес рет жаңартылып, неміс, француз, итальян және жапон тілдеріне аударылды. Салмонның өзі кейінгі басылымдарды кеңейтуге және жаңартуға қатыспады. Вильгельм Фидлер жасаған неміс тіліндегі «еркін бейімделу» Германияда студенттерге арналған оқулық ретінде танымал болды. Салмон математика бойынша тағы екі кітап жариялады: «Жоғары жазықтық қисықтары туралы трактат» (1852) және «Үш өлшемді аналитикалық геометрия туралы трактат» (1862). Бұл кітаптар да ұзақ уақыт бойы басылып, кейіннен бірнеше рет қайта басылды, Салмон кейінгі басылымдардағы жұмысты басқаларға тапсырды. 1858 жылы оған Корольдік ирландия академиясының Каннингэм медалі табысталды. 1863 жылдың маусым айында ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды, ал 1868 жылы «Аналитикалық геометрия және беттер теориясы бойынша зерттеулері үшін» олардың Корольдік медалімен марапатталды. 1889 жылы Салмон британдық ғылымдағы ең жоғары наградасы – Копли медалін алды, бірақ ол математика мен ғылымға деген қызығушылығын бұрыннан жоғалтқан еді. Салмон бірнеше университеттен құрметті дипломдар алды, соның ішінде 1902 жылдың 6 қыркүйегінде математик Нильс Хенрик Абельдің туғанына 100 жыл толуына орай, Корольдік Фредерик университетінен математика ғылымының докторы (honoris causa) атағын алды. Салмон теоремасы Джордж Салмонның құрметіне аталған.
In the late 1840s and the 1850s, Salmon was in regular and frequent communication with Arthur Cayley and J. J. Sylvester. The three of them, together with a small number of other mathematicians (including Charles Hermite), were developing a system for dealing with n dimensional algebra and geometry. During this period Salmon published about 36 papers in journals. In these papers for the most part he solved narrowly defined, concrete problems in algebraic geometry, as opposed to more broadly systematic or foundational questions. But he was an early adopter of the foundational innovations of Cayley and the others. In 1859, he published the book Lessons Introductory to the Modern Higher Algebra (where the word "higher" means n dimensional). This was for a while simultaneously the state of the art and the standard presentation of the subject, and went through updated and expanded editions in 1866, 1876 and 1885, and was translated into German and French. From 1858 to 1867, he was the Donegall Lecturer in Mathematics at Trinity. Meanwhile, back in 1848, Salmon had published an undergraduate textbook entitled A Treatise on Conic Sections. This text remained in print for over fifty years, going through five updated editions in English, and was translated into German, French, Italian, and Japanese. Salmon himself did not participate in the expansions and updates of the later editions. The German version, which was a "free adaptation" by Wilhelm Fiedler, was popular as an undergraduate text in Germany. Salmon also published two other mathematics texts, A Treatise on Higher Plane Curves (1852) and A Treatise on the Analytic Geometry of Three Dimensions (1862). These too were in print for a long time and went through a number of later editions, with Salmon delegating the work of the later editions to others. In 1858, he was presented with the Cunningham Medal of the Royal Irish Academy. In June 1863, he was elected a Fellow of the Royal Society followed in 1868 by the award of their Royal Medal "For his researches in analytical geometry and the theory of surfaces". In 1889 Salmon received the Copley Medal of the society, the highest honorary award in British science, but by then he had long since lost his interest in mathematics and science. Salmon received honorary degrees from several universities, including that of Doctor mathematicae (honoris causa) from the Royal Frederick University on 6 September 1902, when they celebrated the centennial of the birth of mathematician Niels Henrik Abel. Теорема Сальмона is named in honour of George Salmon.
Теология
1860-шы жылдардың басында Салмон негізінен дінтанумен айналысты. 1866 жылы ол Тринити колледжінің діни ілімдер жөніндегі профессоры болып тағайындалды, содан кейін ТКД-нің математика кафедрасындағы лауазымынан бас тартты. 1871 жылы ол Дублиндегі Сент-Патрик соборының канцлері қызметін қабылдады. Оның дінтанудағы алғашқы жарияланымдарының бірі 1853 жылы "Таймс трактаттарына" жауап ретінде жазылған кітапқа қатысуы болды. Рим католиктеріне қарсы аргументтер Салмонның дінтануында жиі кездесетін тақырып болды және оның 1888 жылы кеңінен таралған "Шіркеудің қатесіздігі" кітабында Рим шіркеуінің кейбір нанымдары, әсіресе шіркеудің және папаның қатесіздігі туралы сенімдер абсурд екенін дәлелдеді. Салмон мәңгілік жаза, кереметтер және Жаңа өсиетті түсіндіру туралы да кітаптар жазды. Оның "Жаңа өсиет кітаптарын зерттеуге тарихи кіріспе" атты кеңінен оқылатын кітабында Ириней мен Евсевий сияқты көшбасшылардың жазбалары арқылы христианның алғашқы ғасырларындағы жаңалықтардың қабылдануы мен түсіндірілуі туралы айтылады.
From the early 1860s, Salmon was primarily occupied with theology. In 1866, he was appointed Regius Professor of Divinity at Trinity College, at which point he resigned from his position in the mathematics department at TCD. In 1871, he accepted an additional post of chancellor of St. Patrick's Cathedral, Dublin. One of his early publications in theology was in 1853 as a contributor to a book of rebuttals to the Tracts for the Times. Arguments against Roman Catholicism were a recurring theme in Salmon's theology and culminated in his widely read 1888 book Infallibility of the Church in which he argued that certain beliefs of the Roman church were absurd, especially the beliefs in the infallibility of the church and the infallibility of the pope. Salmon also wrote books about eternal punishment, miracles, and interpretation of the New Testament. His book An Historical Introduction to the Study of the Books of the New Testament, which was widely read, is an account of the reception and interpretation of the gospels in the early centuries of Christianity as seen through the writings of leaders such as Irenaeus and Eusebius.
Тринити колледжінің проректоры
Салмон 1888 жылдан 1904 жылы қайтыс болғанға дейін Тринитидің провасты болды. Оның мансабындағы ең жарқын сәт, 1592 жылы королева Елизавета I құрған колледждің 300 жылдығын тойлауға арналған үлкен мерекелерді басқарған 1892 жыл болуы мүмкін.
Salmon was Provost of Trinity from 1888 until his death in 1904. The highlight of his career may have been when in 1892 he presided over the great celebrations marking the tercentenary of the College, which had been founded by Queen Elizabeth I in 1592.
Троицаға әйелдерді қабылдау
1870 жылы Тринити колледжі Александрия колледжінің өтініші бойынша әйелдерге арналған емтихандарды енгізді. 1880 жылы Хамфри Ллойд проректор болып қызмет еткен кезде, Сэмюэл Хаутон, Энтони Трейл, Джон Джеллет және басқалар әйелдерге ерлермен тең құқықта диплом беруді ұсынды. Ллойд, проректор ретінде, бұл ұсынысты қолдамады және ол қабылданбады. 1881 жылы Джеллет проректор болды, ал 1882 жылы мәселені зерттеу үшін комитет құрылды, оның құрамында болашақ проректорлар Салмон мен Трейл болды, олар тиісінше қабылдауға қарсы және қолдау көрсетті. Проректордың қолдауына қарамастан, комитет тиімді жұмыс істемеді. Салмон Ирландия мектеп мұғалімдерінің орталық қауымдастығы (CAISM) диплом алу науқаны кезінде проректор болып қызмет етті, онда Элис Олдхэм маңызды рөл атқарды. Салмон мен басқарма науқанға ықпалдас болған жоқ. Салмон консерватор болғанымен, әйелдерді қабылдауға қарсылығын ғана қарастыруға болмайды; ол Александрия колледжінің кеңесінің мүшесі болды, аралық емтихандарда қыздардың ұлдармен тең бәсекелесуін қолдады, ал оның қызы проректордың үйінен әйелдерге арналған емтихандарды үйлестірушісі болды және CAISM мүшесі болды. 1896 жылы басқарманың барлық сегіз мүшесі 70 жастан асып кеткен, бірақ 1901 жылы зейнеткерлік пен қайтыс болулар нәтижесінде басқарманың көпшілігі қабылдауды қолдады. 1902 жылы Джон Махаффи әйелдерге диплом беру мәселесін қарастыруға уақыт келді деп ұсынды. Бұл ұсыныс басқарма тарапынан қабылданды, және Салмон қарсы болғанына қарамастан, есеп беру үшін комитет құрылды, ал жыл соңына дейін басқарма Лорд-лейтенант Уильям Уордқа әйелдерді қабылдау үшін жаңа патенттік хаттар беруге патшаға өтініш беру туралы шешім қабылдады. Ол былай деп есіне алды: "Мен 1904 жылы Дублинге келгенде, оның [Салмонның] сол күні қайтыс болғанын естідім, сондықтан емтихан оның жерленгенінен кейін ғана өтті."
In 1870, Trinity had introduced the Examinations for Women, following a request from Alexandra College. In 1880, while Humphrey Lloyd was provost, Samuel Haughton, Anthony Traill, John Jellett and others proposed that degrees be open to women, on the same terms as men. Lloyd, as provost, was not a supporter, and the motion was defeated. In 1881, Jellett became provost, and a committee was set up in 1882 to investigate the matter, including future provosts Salmon and Trail, respectively opposing and supporting admission. Despite the support of the provost, the committee was not effective. Salmon was provost during the campaign for admission by the Central Association of Irish Schoolmistresses (CAISM), in which Alice Oldham was an important figure. Salmon and the board were not generally receptive to the campaign. While Salmon was a conservative, his strong opposition to the admission of women cannot be dismissed simply; he had been a member of the council of Alexandra College, had supported girls competing on equal terms with boys in Intermediate examinations and his daughter, from the provost's house, had acted as coordinator for the Examinations for Women and was a member of CAISM. In 1896, all eight members of the board were over 70 years of age, but by 1901 retirements and deaths had resulted in the majority of the board being pro admission. In 1902, John Mahaffy proposed that the time had come to take action on the issue of awarding degrees to women. This was passed by the board, and, though the motion was opposed by Salmon, a committee was set up to report, and by the end of the year the board resolved that the Lord Lieutenant, William Ward should be petitioned to move the king to issue new Letters Patent for admission of Women. She recalled, "When I arrived in Dublin 1904, I was informed that he [Salmon] had died that day, and the examination had to be put off until after the funeral."