Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сатурн спутнигі
Moon of Saturn
Орбиталық
Ижирак Сатурн орбитасы бойынша 451 күнде 11,3 миллион км орташа қашықтықта, Кивиук орбитасына өте ұқсас орбитада айналады. Ижирак Козай резонансында деп саналады: оның орбитасы циклді түрде еңістігін азайтып, эксцентриситетін арттырады, және керісінше. Перицентрдің орбиталық аргументі 90° шамасында 60° амплитудамен осцилляциялайды. Кивиук және Тримр сияқты, Ижирактың орбиталық элементтері Фибенің элементтерімен күшті байланыста, сондықтан болашақта Фибемен соқтығысуы мүмкін.
Ijiraq orbits Saturn at an average distance of 11.3 million km in 451 days on an orbit very similar to Kiviuq's. Ijiraq is believed to be in Kozai resonance: its orbit is cyclically reducing the inclination while increasing the eccentricity and vice versa. The orbital argument of pericenter oscillates around 90° with an amplitude of 60°. Like Kiviuq and Thrymr, Ijiraq's orbital elements overlap strongly with Phoebe's, and it is likely to collide with Phoebe in the future.
Физикалық сипаттамалары
Ижирак – Инуиттер тобының тұрақсыз спутниктерінің мүшесі, бірақ жақындағы бақылаулар оның Паалиак, Сиарнак және Кивиуқтан ерекше түрде қызыл екенін көрсетті. Оның спектрлік еңісі (толқын ұзындығына қарай дененің шағылысуын өлшеу) басқа Инуит тобының спутниктеріне қарағанда екі есе тік (100 нм-ге 20%), Седна сияқты қызыл транс-Нептун объектілеріне тән, бірақ тұрақсыз спутниктерге беймәлім. Сонымен қатар, Ижираупия (Ижиракан) спектрінде басқа үшеуінде кездесетін, мүмкін су гидратациясына байланысты 0,7 мкм шамасындағы әлсіз сіңіру байқалмайды.
While Ijiraq is a member of the Inuit group of irregular satellites, recent observations revealed that it is distinctively redder than Paaliaq, Siarnaq and Kiviuq. Its spectral slope (a measure of body reflectance in function of the wavelength) is twice as steep as that of other Inuit group satellites (20% per 100 nm), typical for red trans Neptunian objects like Sedna but unknown for irregular satellites. In addition, the Ijiraupian (Ijiraqan) spectrum lacks the weak absorption near 0.7 μm, attributed to a possible water hydration, found in the other three.
Атауы
2003 жылы Ижирак инуит мифологиясындағы ижирак атымен аталды. Макмастер университетінің астрономы Кавеларс бұл атауды астрономиялық номенклатураның грек-римдік және Ренессанс дәуірінен тысқары шығуына көмектесу үшін ұсынды. Ол бірнеше ай бойы көпмәдениетті және канадалық есімдерді іздестіріп, американдық ғалымдармен кеңесті, бірақ қолайлы есім таба алмады. 2001 жылдың наурыз айында ол балаларына инуит ертегісін оқып жатқанда, бір ой келді. Ижирак жасырын ойнайды, ал Сатурнның кішкентай серіктері де солай істейді: оларды табу қиын, және олар Канада Арктикасы сияқты суық (серіктерді ашқан топта канадалықтар, норвегиялықтар және исландиялықтар бар – олардың ортақ ерекшелігі солтүстік елдерге жатады). Кавеларс осы әңгіменің авторы Майкл Кусугаққа рұқсат сұрап хабарласты, ал ол Кивиук және 90377 Седна аттарын да ұсынды.
Ijiraq was named in 2003 after the ijiraq, a creature of Inuit mythology. Kavelaars, an astronomer at McMaster University, suggested this name to help astronomical nomenclature to get out of its Greco Romano Renaissance rut. He spent several months trying to find names that were both multi cultural and Canadian, consulting Amerindian scholars without finding a name that seemed appropriate. In March 2001, he was reading an Inuit tale to his children and had a revelation. The ijiraq plays at hide and seek, which is what these small moons of Saturn do: they are hard to find, and cold like the Canadian arctic (the team of discoverers includes Canadians, Norwegians and Icelanders—nordicity is their common trait). Kavelaars contacted the author of the tale, Michael Kusugak, to get his assent, and the latter also suggested the names for Kiviuq and 90377 Sedna.