Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстың шығыс майданындағы екі неміс армия тобының атауы. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі француз армия тобы. Орталық армия тобы (Heeresgruppe Mitte) – Екінші дүниежүзілік соғыста шығыс майданында шайқасқан екі бөлек стратегиялық неміс армия тобының атауы. Бірінші Орталық армия тобы Германияның Совет Одағына басып кіру жоспары – Барбаросса операциясы аясында құрылды, ол басып кіруге бекітілген үш неміс армия құрамының бірі болды. 1944 жылдың ортасында Солтүстік армия тобы Курлян қапшығында қоршауға түскеннен кейін, ол Солтүстік Курлян армия тобы деп аталды, ал бірінші Орталық армия тобы "Солтүстік армия тобы" деп қайта аталды. Орталық армия тобының екінші құрамы бірінші Орталық армия тобының орнын басу үшін А армия тобының қайта аталуы арқылы құрылды.

Құрылым және командалық

Армия тобын Адольф Гитлер 1940 жылғы 18 желтоқсанда 21-ші Фюрерлік директивасын шығарған кезде ресми түрде құрды. Онда ол 1941 жылы Кеңес Ресейіне шабуылға дайындалуға неміс әскерлеріне бұйрық берді. Орталық армия тобының алғашқы қолбасшысы Федор фон Бок болды, ол 1941 жылғы 18 желтоқсанда Мәскеу шайқасының сәтсіз аяқталуынан кейін қызметтен алынып, оның орнына фельдмаршал Гюнтер фон Клюге тағайындалды. Гюнтер фон Клюге 1943 жылғы қазан айында жарақат алғанға дейін армия тобының қолбасшысы болып қалды, содан кейін оның орнына фельдмаршал Эрнст Буш келді, ал 1944 жылғы маусымда оны фельдмаршал Уолтер Модель ауыстырды. Модель 1944 жылғы тамызда Батыс майданға жіберілген кезде оның орнына Фердинанд Шёрнер тағайындалды, ол Германия одақтастарға берілгеннен кейін 1945 жылғы мамырда дезертирлік жасағанға дейін армия тобын басқарды.

Ұрыстың реті

Армиялар тобының соғыс құрамы, 22 маусым 1941 жыл. Армия деңгейінің құралымдары. Негізгі бағыныстылар. Екінші бағыныстылар. Армиялар тобының резервтері: 537-ші байланыс полкі. Panzer Group 2 (Гудериан). XXIV Panzer Corps (Гейр фон Швеппенбург). 1-ші атқыштар дивизиясы, 3-ші танк дивизиясы, 4-ші танк дивизиясы, 10-шы мотоатқыштар дивизиясы, 267-ші жаяу әскер дивизиясы. XLVI Panzer Corps (Вон Виетинггофф). 2-ші СС танк дивизиясы Das Reich. XLVII Panzer Corps (Лемелсен). 17-ші танк дивизиясы, 18-ші танк дивизиясы, 29-шы жаяу әскер дивизиясы, 167-ші жаяу әскер дивизиясы. XII армия корпусы (Шротт). 31-ші жаяу әскер дивизиясы, 34-ші жаяу әскер дивизиясы, 45-ші жаяу әскер дивизиясы, 255-ші жаяу әскер дивизиясы. Panzer Group 3 (Хот). V армия корпусы (Руофф). 5-ші дивизия, 35-ші дивизия. VI армия корпусы (Фёрстер). 6-шы дивизия, 26-шы дивизия. XXXIX Panzer Corps (Шмидт). 7-ші танк дивизиясы, 20-шы танк дивизиясы, 14-ші мотоатқыштар дивизиясы, 20-шы мотоатқыштар дивизиясы. LVII Panzer Corps (Кунцен). 12-ші танк дивизиясы, 18-ші танк дивизиясы, 19-шы танк дивизиясы. 4-ші армия (фон Клюге). VII армия корпусы (Фармбахер). 7-ші дивизия, 23-ші дивизия, 258-ші дивизия, 268-ші дивизия, 221-ші қауіпсіздік дивизиясы. IX армия корпусы (Гейер). 137-ші дивизия, 263-ші дивизия, 292-ші дивизия. XIII армия корпусы (Фелбер). 17-ші дивизия, 78-ші дивизия. XLIII армия корпусы (Гейнрици). 131-ші дивизия, 134-ші дивизия, 252-ші дивизия, 286-шы дивизия. 9-шы армия (Страусс). VIII армия корпусы (Хейц). 8-ші дивизия, 28-ші дивизия, 161-ші дивизия. XX армия корпусы (Матерна). 162-ші дивизия, 256-шы дивизия. XLII армия корпусы (Кунце). 87-ші дивизия, 102-ші дивизия, 129-шы дивизия, 403-ші қауіпсіздік дивизиясы.

Польша мен Словакиядағы қорғаныс науқаны

1945 жылдың қаңтар айында армия тобының жағдайын талқылау кезінде, сол айдың соңында шығыс майданындағы армия топтарының атаулары өзгергенін атап өту керек. 1945 жылдың 12 қаңтарында Кеңес Одағының Висла-Одер операциясы басталған кезде "Орталық армиялар тобы" деп белгілі болған күш, операция басталғаннан кейін екі апта ішінде "Солтүстік армиялар тобы" деп қайта аталды. Висла-Одер операциясы басталғанда, Орталық армиялар тобына қарсы тұрған кеңес күштері немістерден әскер саны бойынша шамамен 2:1, артиллерия бойынша 3:1, ал танктер мен өздігінен жүретін артиллерия бойынша 5,5:1 артық болды. Егер 200 000 фольксштурм жасағының санын неміс әскерлерінің жалпы санынан шығарсақ, кеңес күштерінің басымдығы шамамен 3:1-ге жетеді.

Рейхтің қорғанысы

1945 жылы 25 қаңтарда Гитлер үш әскер тобын қайта атады. Солтүстік армия тобы Курляндия армия тобы, Орталық армия тобы Солтүстік армия тобы, ал А армия тобы Орталық армия тобы болып өзгертілді. Орталық армия тобы Словакия және Богемия-Моравияны, сондай-ақ Германияның орталық аймақтарын қорғауда күш салды. 1945 жылдың қаңтар және ақпан айларында Орталық армия тобы 140 000 адамдық шығынға ұшырады, оның ішінде 15 000 қаза тапты, 77 000 жараланды (эвакуацияланбағандарды қоспағанда) және 48 000 жоғалып кетті.

Бас тарту

1945 жылдың 7 мамырында, Германияның Бас штабының бастығы генерал Альфред Йодльдің SHAEF штабында неміс күштерінің толық капитуляциясы туралы келіссөздер жүргізіп жатқан күні, Германияның Қарулы Күштерінің Жоғарғы Басқаруы (AFHC) 1945 жылдың 2 мамырынан бері Шёрнерден жаңалық ала алмады. Ол батысқа қарай жорықтап, әскер тобын американдықтарға тапсыру ниетін білдірген. 1945 жылдың 8 мамырында одақтас әскерлерінің Жоғарғы Басқаруынан келген полковник американдықтардың күзетімен Шёрнермен кездесуге жіберілді. Полковник Шёрнердің өзіне бағынышты әскерлерге капитуляцияны сақтауға бұйрық бергенін, бірақ оның барлық жерде орындалатынына кепілдік бере алмайтынын хабарлады. Кейін сол күні Шёрнер өзінің басқаруынан қашып, Австрияға ұшып кетті, ал 1945 жылдың 18 мамырында американдықтар оны тұтқындады.