Кіріспе

Бір бөлік іш киім – іш киімнің бір түрі.

Одақ костюмі – бір бөлік ұзын іш киімнің түрі, көбінесе 19-шы және 20-шы ғасырлардың басында ерлер киімдерімен байланысты болған.

Тарих

АҚШ-тың Нью-Йорк штатының Утика қаласында жасалған. 19 ғасырдағы АҚШ-тың киім реформасы кезінде, денеге тығыз киімдерге балама ретінде әйелдер киімі ретінде пайда болды, бірақ көп ұзамай ерлер арасында да танымал болды. Бірінші кәсіподақ костюмі 1868 жылы «фланель астындағы бостандық одағы» деп патенттелген. Дәстүрлі түрде қызыл фланельден жасалған, ұзын қолдары мен ұзын аяқтары бар, алдыңғы жағы түймеленген және артқы жағында артқы жағын жабатын түймелі жапсырмасы болған (әдетте «кіру люгі», «түсіру отыруы», «өртшінің жапсырмасы», «әжетхана жапсырмасы» және басқа да атаулармен белгілі). Мөлшеріне қарай, кейбір кәсіподақ костюмдерінің алдыңғы жағында оннан астам түйме болуы мүмкін, олар мойыннан бастап шатқа дейін түйме тесіктері арқылы бекітіледі. Бұл киім 20 ғасырға дейін Солтүстік Америкада кеңінен қолданылып келді. Оның танымалдылығы төмендеген кезде, ол негізінен жұмыс істейтін ерлер киіміне айналды, оның орнына екі бөліктен тұратын ұзын іш киім, сондай-ақ «ұзын шалбар» деп те аталады. 20 ғасырдың ортасына дейін ауылдық ерлердің апта бойы немесе тіпті қыс бойы бір киімді киіп жүруі ерекше жайт емес еді. Әдетте, онымен бірге басқа іш киім киілмейтін. Кәсіподақ костюмдері әлі де саудада қолжетімді, бірақ олардың «ескі үлгідегі» киім ретінде және «қарапайым» ауылдық киюшілермен байланысты болғандықтан, олар көңіл көтеруге арналған киім деп есептеледі. Артқы жапсырма да әзіл-қалжыңмен байланысты, ал фильмдер мен телешоуларда кәсіподақ костюмінің арт жағынан көрсетілуі жұмсақтуалеттік юмордың бір түрі болып табылады. Ұлыбританияда бұл киім «комбинация» деп белгілі. Густав Ягердің ұсынысы бойынша дәстүрлі жүннен жасалғанда, олар «жүнді комбинациялар» деп аталады (кейде «жүнді комс» деп қысқартылады). АҚШ-тың батысында олар «ұзын тұтқалар» деп белгілі.

Мәдени сілтемелер

Одақ костюмдері, әсіресе артқы жапсырмасы, 1999 жылғы «Жабайы Батыс» фильмінде, «Болашаққа оралу» III бөлімінде, «Rugrats» телесериалында және «Family Guy» эпизоды «No Meals on Wheels» комедиялық эффект үшін қолданылады. Одақ костюмі Луиза Мэй Алкоттың «Сегіз туыс» кітабында корсетке балама ретінде «Еркіндік костюмі» деген атпен, сондай-ақ Дашилл Хэмметтің «Мальталық соқыр» романында, жеке детектив Сэм Спейд «жұқа ақ одақ костюмін киеді» деп сипатталған. Ол 2003 жылғы «Салқын тау» фильмінде де пайда болады. Одақ костюмі Лаура Ингаллс Уайлдердің 19 ғасырдың ортасы мен соңындағы Америка Құрама Штаттарындағы пионерлік өмір туралы кітаптарында және Харпер Лидің «Сыңқыр құсты өлтіру» кітабында бірнеше рет еске алынады. «Red Dead Redemption» ойынының «Undead Nightmare» кеңейтуінде ойыншы одақ костюмін киіп ойынды бастайды және қаласа, оны ойын бойы кие береді. Бұл киім «Red Dead Redemption 2» преквелінде де қолжетімді. Британдық ғылыми-фантастикалық комедиялық сериал «Қызыл карлик» кейіпкері Дейв Листерді сериал барысында әртүрлі жағдайларда одақ костюмімен көруге болады. «HBO» телеарнасының «Deadwood» (2004–2006) сериалы, костюм дизайны үшін «Emmy» сыйлығын жеңіп алған, және оның жалғасы «Deadwood: The Movie» (2019) фильмінде Аль Суэренген (Иан МакШейн ойнаған) кейіпкері жиі одақ костюмімен көрінеді. Ол жекеде тек одақ костюмін киеді, ал таңертең киінгенде, оған үйлесетін үш бөліктен тұратын костюм киеді. Одақ костюмі тіпті жилет астынан көрінсе де, күнделікті киюге жеткілікті болып көрінеді. Көбірек ресми жағдайларда кейіпкер одақ костюмі үстінен көйлек, галстук немесе бабочка киеді.