Кіріспе

Шотландиядағы заң қызметкері, Шотландия Корольдік солиситоры (Àrd neach lagha a' Chrùin an Alba) – Корольдік заң қызметкерлерінің бірі және лорд-адвокаттың орынбасары, оның міндеті шотланд үкіметін шотланд құқығы бойынша кеңес беру болып табылады. Олар сонымен қатар, Шотландиядағы қылмыстық қудалау жүйесін құрайтын Корольдік кеңсесі мен прокуратура қызметіне де жауапты. Шотландияның солиситор-генералы лорд-адвокатпен бірге Шотландия үкіметінің жоғары құқықтық кеңесшілерінің бірі болып есептеледі. Шотландияның солиситор-генералы лорд-адвокаттың функцияларын орындауына көмектеседі, бірақ қажет болған жағдайда заңмен және ортақ құқықпен берілген өкілеттіктерін дербес жүзеге асыруға құқылы.

Тарих

1999 жылға дейін Шотландия Парламенті мен Шотландияның атқарушы органы құрылғанға дейін Шотландияның Лорд-адвокаты мен солиситор-генералы Ұлыбритания үкіметіне кеңес берді. Олардың Шотландия үкіметіне өтуінен кейін, Шотландияның бас адвокаты шотландтық құқық мәселелері бойынша Ұлыбритания үкіметіне кеңес береді. 2007 жылға дейін Лорд-адвокат пен солиситор-генерал Шотландия кабинетінің апталық отырыстарына қатысты, бірақ содан кейін бірінші министр Алекс Салмонд бұл қатысуды тоқтатты, бұл лауазымды «саясиландырмау» мақсатымен жасалды. Лорд-адвокат пен солиситор-генерал екеуі де Шотландия үкіметінің екі жоғары заң қызметкері ретінде қала береді және заңдық мәселелер талқыланса, кабинет отырыстарына қатыса алады. 2021 жылы Шотландия үкіметі Лорд-адвокат лауазымын қазіргі күйінде қарауды ұсынды, себебі лауазым иесі Шотландия үкіметіне басты заң кеңесшісі болып табылатын сонымен қатар Шотландиядағы қудалау жүйесінің басшысы болып табылады. 1998 жылғы Шотландия заңы Лорд-адвокат пен солиситор-генералдың лауазымдары мен функцияларын өзгертуге мүмкіндік береді, бұл Шотландия үкіметіне прокурорлық және басты үкіметтік кеңесші рөлін екі заң қызметкері – Лорд-адвокат пен Шотландияның солиситор-генералы арасында бөлуге мүмкіндік береді. Егер Шотландия үкіметі мұндай өзгерістерді енгізсе, Лорд-адвокат Шотландияның қудалау қызметінің басшысы ретінде қала береді, бірақ Шотландия үкіметі кабинетінің отырыстарына қатыспайды. Осының нәтижесінде Шотландия үкіметіне басты заң кеңесшісінің міндеті Шотландияның солиситор-генералына жүктеледі, ол қажет болған жағдайда кабинет отырыстарына қатысуға міндетті болады. «Пресс және Журнал» газетінің Скотт Крихтон Стайлз пікірінше, адвокаттың және лорд-адвокаттың лауазымы «өзгеріс жасалмаса, әрдайым жақпарулықпен айыпталады», ол HM Advocate v Salmond ісіне және осы істен туындаған мәселелерге сілтеме жасады, себебі Шотландияның лорд-адвокаты мен солиситор-генералы өздерінің міндеттерін үкіметтен тәуелсіз орындауы керек. Никола Стердженнің үкіметі де, оның орнын басушы Юсуфтың үкіметі де 2026 жылғы Шотландия парламентінің мерзімі аяқталарға дейін Лорд-адвокат лауазымын қарауға міндеттенді. Қазіргі солиситор-генерал – Рут Чартерис, ол 2021 жылдың маусымынан бастап Лорд-адвокат Дороти Бэйннің орынбасары болып табылады. Чартерис пен Бэйннің Шотландияның солиситор-генералы және лорд-адвокаты лауазымдарына тағайындалуы Шотландиядағы екі жоғары заң қызметкерінің бір уақытта әйелдерге тиесілі болуының алғашқы жағдайы болып табылады.

Жауапкершілік

Қорытындысы бойынша, Шотландияның солитор-генералы лауазымын атқарушы Лорд Адвокаттың орынбасары болып табылады және Лорд Адвокаттың өкілеттіктерін жүзеге асыруға көмектеседі. Лорд Адвокат сияқты, Солитор генерал Шотландия үкіметінің мүшесі және Шотландиядағы Корольдік заңгерлерінің бірі болып табылады. Солитор генерал Корольдік кеңсесі мен Прокуратура-фискалдық қызметтің мүшесі болып табылады, және бірінші министр оған Лорд Адвокат емес, өз атынан мәселелерді тергеуді тапсыруы мүмкін. 2023 жылы Шотландияның солитор-генералына Шотландияның бірінші министрі Хамза Юсуф Ұлыбританияның COVID-19 тергеуі кезінде жоғары лауазымды үкімет шенеуніктері тапсырмаған хабарламалар мен WhatsApp хабарламаларына қатысты айыптауларды "толыққанды тергеуді" жүргізуді тапсырды. Юсуф тергеу барысында барлық қажетті хабарламалар тексеруге ұсынылғанын "өз түсінігінде" айтты, бірақ "егер қандай да бір алаңдаушылық туындаса, олар толыққанды тексеріледі және мен солитор-генералды тергеу жүргізуге сұраймын" деп растады.

Шотландияның солиторларының тізімі

1696 жылғы тізім. 1764 жылға дейін лауазымды кейде бірнеше адам бірге атқарған.