Кіріспе

Швециядағы тәуелсіз көмекші қорғаныс ұйымы

Швеция әйелдерінің ерікті қорғаныс ұйымы (Svenska Lottakåren (SLK) коммуникативті тұрғыдан, ал Riksförbundet Sveriges lottakårer заңды тұрғыдан,) – Швециядағы тәуелсіз көмекші қорғаныс ұйымы. Бұл ұйым Швецияның ұлттық қорғаныс стратегиясы – Шведтің толық қорғанысының (Totalförsvaret) бір бөлігі болып табылады. Ұйым 1924 жылы финляндиялық Lotta Svärd (1918 жылы құрылған) ұйымының швед үлгісі ретінде құрылды, ол кейіннен басқа скандинавиялық және Балтық елдерін де сол сияқты принциптерге негізделген өз ұйымдарын құруға шабыттандырды. Бұл ұйымдар жиынтығында "Лотта қозғалыстары" деп аталады, себебі олардың көпшілігі ұйым мүшелері үшін жалпы атау ретінде "Лотта" есімін қабылдады.

Ұйым

Қазіргі уақытта ұйым Швеция бойынша барлық жастағы шамамен 5000 әйелден тұрады. Svenska Lottakåren-нің мақсаты – шведтік жалпы қорғаныс жүйесіндегі міндеттерге әйелдерді тарту және оқыту, сондай-ақ жан-жақты қорғанысқа дайындық бойынша оқулар жүргізу. Svenska Lottakåren қарулы күштерде де, азаматтық қорғаныс саласында да жұмыс істейді. Ұйым саяси бейтарап және елдегі ең ірі әйелдер желілерінің бірі болып табылады. Ұйым мүшелері «лотта» (жеке тұлға) немесе «лоттор» (көпше түрде) деп аталады.

Шығу тегі

Svenska Lottakåren 1924 жылы фин әйелдерінің көмекші ұйымы Lotta Svärd (1920 жылы құрылған) тікелей үлгі ретінде құрылды. "Лотта" атауы Йохан Людвиг Рунебергтің поэмасынан алынған, онда Фин соғысы кезінде жарақат алған сарбаздарға күтім жасаған Лотта Сверд есімді ойдан шығарылған әйел туралы айтылады. Ұйымды швед әйелі Тайра Ваднер құрды, ол сонымен қатар ұйымның бірінші төрағасы болды. Бастапқыда ұйым шведтік жер қорғаныс жасағының (landstorm) көмекші бөлімшесі ретінде құрылды, кейін Sveriges Landstormskvinnor (Швецияның жер қорғаныс жасағының әйелдері) деп аталды. Ұйым мүшелері әскер, теңіз күштері және әуежайлар бойынша бөлінді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ұйым көптеген жаңа міндеттерді алды. Адам күшінің шектеулі болуына байланысты, ұйым мүшелеріне Швеция армиясының, теңіз күштері мен әуе күштерінің бөлімдерінде жауынгерлік емес қызметтерді атқаруға рұқсат берілді. Осы кезеңде ұйым мүшелерін «лоттор» деп атай бастады, себебі олардың бастапқы атауы «Landstormskvinnor» жаңа міндеттеріне сай келмеді. Бұл жақын арада ресми мәртебе алды, өйткені шведтік жергілікті әскері таратылып, 1942 жылы шведтік үй күзетшілік күштерімен алмастырылды, соның нәтижесінде ұйым тәуелсіз болды. Ұйымның жаңа атауы – Riksförbundet Sveriges lottakårer («Швецияның Лотта корпусының ұлттық федерациясы»). Соғыс кезінде ұйым мүшелерінің саны күрт өсті, және соғыс аяқталған кезде ұйымда 110 000-нан астам мүше болды, яғни Швецияның 15 жастан асқан әйелдерінің шамамен бес пайызы осы ұйымға мүшелік етті.

Соғыстан кейінгі

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін SLK швед қарулы күштері ұйымында жауынгерлік емес көптеген міндеттер мен қызметтерді атқаруын жалғастырды. 1989 жылы швед әскері әйелдерге швед қарулы күштерінің барлық лауазымдарына жол берді. Бұл Швеция әйелдерінің ерікті қорғаныс ұйымы енді Швецияның қорғанысына белсенді қатысу үшін әйелдерге жалғыз нақты мүмкіндік емес екенін білдірді. Сол жылы Даниядағы ұқсас өзгеріс олардың "Lotta қозғалысы" Lottekorps-ының тарауына әкелді.