Кіріспе

1883 жылғы зияткерлік меншік туралы шарт әлі де күшінде. 1883 жылғы 20 наурызда Францияның Париж қаласында қол қойылған Өнеркәсіптік меншікті қорғау жөніндегі Париж конвенциясы – алғашқы зияткерлік меншік шарттарының бірі болды. Ол өнеркәсіптік меншікті қорғау мақсатында Одақ құрды. Конвенция 2024 жылы да күшінде. Конвенцияның мазмұндық ережелері үш негізгі санатқа бөлінеді: ұлттық тәртіп, басымдық құқығы және ортақ қағидалар.

Ұлттық режим

Осы Шарттың 2 және 3-баптарына сәйкес, Конвенцияға қатысушы мемлекеттің азаматы немесе онда тұрақты түрде мекендейтін заңды және жеке тұлғалар өнеркәсіптік меншікті қорғау саласында Одақтың барлық басқа елдерінде өздерінің ұлттық заңдарында азаматтарына берілген артықшылықтардан пайдаланады. Яғни, егер өтінім беруші Одаққа мүше мемлекетте патент немесе тауар таңбасы үшін өтініш берсе, ол өтініш сол мемлекеттің азаматы бергендей қарастырылады. Бұдан әрі, егер зияткерлік меншік құқығы тіркелсе (мысалы, өтінім беруші патент немесе тіркелген тауар таңбасының иесі болса), құқық иесі бұл құқықтың ұлттық иесі болғандай, кез келген құқық бұзушылыққа қарсы бірдей қорғауға және заңдық шараларға құқылы болады.

Басымдық құқығы

"Конвенциялық басымдық құқығы", сондай-ақ "Париж конвенциясының басымдық құқығы" немесе "Одақтың басымдық құқығы" деп те аталады, Париж конвенциясының 4-бабымен белгіленген және Париж конвенциясының маңызды негіздерінің бірі болып саналады. Ол, егер өтінім беруші немесе оның құқық мұрагері алғашқы өтініш бергеннен кейін 6 ай ішінде (өнеркәсіптік үлгілер мен тауар таңбалары үшін) немесе 12 ай ішінде (патенттер мен пайдалы модельдер үшін) келесі өтінішті тапсырса, бір келісім жасасушы мемлекеттің өтінім берушісі өзінің алғашқы өтініш беру күнін (келісім жасасушы мемлекеттердің бірінде) басқа келісім жасасушы мемлекеттегі тиімді өтініш беру күні ретінде пайдалануға мүмкіндік береді.

Кейбір халықаралық көрмелерде көрсетілген тауарларға уақытша қорғау

Париж конвенциясының 11(1)-бабында Одақ елдері «өздерінің аумағында өткізілетін ресми немесе ресми түрде танылған халықаралық көрмелерде ұсынылған тауарларға патентке жататын өнертабыстарға, пайдалы модельдерге, өнеркәсіптік үлгілерге және тауар таңбаларына уақытша қорғау беруге» міндетті. Егер патент немесе тауар таңбасын тіркеу уақытша қорғау мерзімі ішінде берілсе, 11(1)-бапта көрсетілген уақытша қорғау ұлттық заңнамада осылайша жүзеге асырылған болса, өтінімнің басымдық күні өтінім берілген күннен емес, «тауарларды көрмеге әкелген күннен» бастап есептелуі мүмкін. Алайда, Одақ елдерінің Париж конвенциясының 11-бабында көзделген уақытша қорғауды ұлттық заңдарына енгізудің басқа да жолдары бар:

blockquote|Мысалы, патентке жататын өнертабыстар ұсынылған жағдайда, өнертабыстың жаңалықтарын белгілі бір мерзім ішінде жоя алмайтындай және өнертабысты көрмеге шығарған адам үшінші тараптардың өнертабысын пайдалануына қарсы қорғалатындай, басқаша уақытша қорғауды қамтамасыз етуге болады. Тағы бір қорғау мүмкіндігі – үшінші тараптардың мүмкін алған құқықтарына қарсы көрмеге қатысушының пайдасына бұрынғы пайдалану құқығын тану болып табылады. Испания және Швейцария. Гватемала, Сальвадор және Сербия конвенциядан бас тартып, оған қосылу арқылы қайтадан қолданды. Шарт Брюссельде (Бельгия) 1900 жылғы 14 желтоқсанда, Вашингтонда (АҚШ) 1911 жылғы 2 маусымда, Гаагада (Нидерланды) 1925 жылғы 6 қарашада, Лондонда 1934 жылғы 2 маусымда, Лиссабонда (Португалия) 1958 жылғы 31 қазанда және Стокгольмде (Швеция) 1967 жылғы 14 шілдеде қайта қарастырылды. Ол 1979 жылғы 28 қыркүйекте өзгертілді.