Джон Бэгнелл Бёри: Англо-ирланд тарихшысы және классик ғалымы

Кіріспе

Англо-ирландтық тарихшы және классикалық ғалым (1861–1927)

Джон Багнелл Бьюри (/UK/'/b//ʊər//ɪ/; 16 қазан 1861 – 1 маусым 1927) – англо-ирландтық тарихшы, классикалық ғалым, орта ғасырлық Рим тарихшысы және филолог. Ол 1889 жылы жарық көрген "Кейінгі Рим империясы" еңбегінің кіріспесінде "Византиялық" деген белгіге қарсылық білдірді. 1893–1902 жылдары Дублин Тринити колледжінде Эразм Смит атындағы заманауи тарих профессоры, ал 1902 жылдан өмірінің соңына дейін Кембридж университетінде заманауи тарихтың Regius профессоры және Кембридж Король колледжінің профессорлық қызметкері болды.

Ерте өмір және білім

Бьюри 1861 жылы Эдвард Джон Бьюри мен Анна Роджерстің ұлы ретінде Монаган графтығының Клонтибрет ауылында дүниеге келді. Оның әкесі Ирландия Англикан шіркеуінің пасторы болған. Алдымен ата-анасынан, содан кейін Дерридегі Фойл колледжінде білім алды. Ол Дублин Тринити колледжінде классикалық әдебиетті оқыды, 1879 жылы осы колледждің ғалымы болып сайланды және 1882 жылы тәмамлады. 24 жасында 1885 жылы Дублин Тринити колледжінің профессоры болып сайланды. Сол жылы ол өзінің екінші туысы Джейн Бьюриге үйленді, ол оның жұмысына, әсіресе «Кейінгі Рим империясының тарихы» (1889) еңбегіндегі Византия өнеріне арналған тарауды жазуда көмектесті. Олардың бір ұлы болды. 1893 жылы ол Тринити колледжіндегі Эразм Смит атындағы қазіргі заман тарихы кафедрасына тағайындалды және тоғыз жыл осы қызметте болды. 1898 жылы ол Тринитиде грек тілінің Regius профессоры болып тағайындалды, сонымен қатар тарих профессоры лауазымын да бірге атқарды. 1902 жылдың соңында ол Кембридж университетінің қазіргі заман тарихының Regius профессоры болды. Кембриджде Бьюри Стивен Рансиманды (ортағасырлық зерттеуші) шәкірт етіп алды, ол кейін Бьюридің «бірінші және жалғыз шәкірті» болғанын айтты. Басында Бьюри Рансиманнан қашып, оны жақынға жібермеді, бірақ Рансиман орыс тілінде оқи алатынын айтқанда, Бьюри оған болгар тіліндегі мақалаларды редакциялауға берді, осылайша олардың қарым-қатынасы басталды. Бьюри Әулие Патрик туралы алғашқы толық және беделді өмірбаянын жазды (1905). Бьюри 1918 жылдан бастап жыл сайын демалысқа шығатын Римде 65 жасында қайтыс болды. Ол Римдегі протестант зиратында жерленген. Ол 1901 жылғы маусымда Глазго университетінен құрметті заң докторы (LL. D.) дәрежесін, 1905 жылы Абердин университетінен заң докторы (LL. D.) дәрежесін және 1902 жылғы қазан айында Бодлей кітапханасының 300 жылдығына орай Оксфорд университетінен әдебиет докторы (D. Litt.) дәрежесін алды. Оның інісі Роберт Грегг Бьюри ирланд дін қызметкері, классик, филолог және Платон мен Секст Эмпирик еңбектерін ағылшын тіліне аударған адам болды.

Bury was born the son of Edward John Bury and Anna Rogers in 1861 in Clontibret, County Monaghan, where his father was Rector of the Anglican Church of Ireland. He was educated first by his parents and then at Foyle College in Derry. He studied classics at Trinity College Dublin, where he was elected a scholar in 1879, and graduated in 1882. He was elected a fellow of Trinity College Dublin in 1885 at the age of 24. Also in that year he married his second cousin Jane Bury, who assisted him in his work, notably with her chapter on Byzantine art in the History of the later Roman empire (1889); they had one son. In 1893, he was appointed to the Erasmus Smith's Chair of Modern History at Trinity College, which he held for nine years. In 1898 he was appointed Regius Professor of Greek, also at Trinity, a post he held simultaneously with his history professorship. In late 1902 he became Regius Professor of Modern History at the University of Cambridge. At Cambridge, Bury became mentor to Steven Runciman (the medievalist), who later commented that he had been Bury's "first, and only, student." At first the reclusive Bury tried to brush him off; then, when Runciman mentioned that he could read Russian, Bury gave him a stack of Bulgarian articles to edit, and so their relationship began. Bury was the author of the first truly authoritative biography of Saint Patrick (1905). Bury remained at Cambridge until his death at the age of 65 in Rome, where he took his annual retreat since 1918. He is buried in the Protestant Cemetery in Rome. He received the honorary degree Doctor of Laws (LL. D.) from the University of Glasgow in June 1901, the honorary degree of Doctor of Laws (LL. D.) from the University of Aberdeen in 1905, and the honorary degree Doctor of Letters (D. Litt.) from the University of Oxford in October 1902, in connection with the tercentenary of the Bodleian Library. His brother, Robert Gregg Bury, was an Irish clergyman, classicist, philologist, and a translator of the works of Plato and Sextus Empiricus into English.

Жазбалар

Бьюридің ежелгі Грекиядан бастап 19 ғасырдағы папалыққа дейінгі тақырыптарды қамтыған жазбалары ғылыми деңгейде әрі қарапайым оқырманға түсінікті. Оның тарих философиясы бойынша екі еңбегі Виктория дәуірінің прогресс және рационалдық идеалдарын ашып көрсетті, бұл идеалдар оның арнайы тарихтарының негізін құрады. Ол сонымен қатар Византия тарихын жаңғыртуға белсенділік танытты (оның пікірінше және атап айтқанда, бұл Рим тарихының бір бөлігі еді), ал ағылшын тіліндегі тарихшылар, Эдвард Гиббоннан кейін, осы тарихқа көбінесе немқұрайлылық танытқан. 1886–1888 жылдары ол Грекиядағы франк үстемдігі туралы бірнеше мақала жариялады. 1892 жылы Карл Крумбахердің «Византиялық журнал» журналына алғашқы үлес қосушылардың қатарында болды. Ол 1911 жылғы «Британ энциклопедиясында» мақала жазды, сондай-ақ оның өзі туралы мақала жарық көрді. Фрэнк Адкок пен С. А. Кукпен бірлесіп, 1919 жылы жарық көрген «Кембридж ежелгі тарихы» атты еңбектің редакторы болды.

Тарих ғылым ретінде

Бьюридің мансабы оның ойлау процесінің дамуын және тарих ғылымын "ғылым" ретінде қарастырғанын көрсетеді. 1903 жылғы 26 қаңтарда Кембридж университетіндегі қазіргі заман тарихының профессоры ретінде өткен тұңғыш лекциясында ол тарихты "әдебиет" саласы емес, "ғылым" деп жариялады. Ол былай деді: "Сіздерге еске салайын, тарих – әдебиеттің бір саласы емес. Тарих фактілері, геология немесе астрономия фактілері сияқты, әдеби өнер үшін материал бере алады; айқын себептерге байланысты, олар табиғи ғылымдарға қарағанда көркемдік бейнелеуге әлдеқайда оңай түседі; бірақ адам қоғамының тарихын әдеби киімге орау – тарихшының тарихшы ретінде, астрономның астроном ретінде жұлдыздар тарихын көркемдік түрде ұсынуымен теңдес. Бьюридің лекциясы тарих әдебиет емес деген пікірді қорғайды, сонымен қатар тарихи фактілерді талқылауда тарихшының баяндамасының қажеттігіне күмән тудырады және, негізінен, "баян қажет пе?" деген сұраққа жетелейді. Бірақ Бьюри өзінің "ғылымын" Леопольд фон Ранке ұсынған ғылым тұжырымымен және Ранке идеяларын танымал еткен неміс тіліндегі "тарихты болған күйінде айт" немесе "Ich will nur sagen wie es eigentlich gewesen ist" ("Мен тек оның қалай болғанын ғана айтқым келеді") деген сөзге теңейді. Лекциясының соңында Бьюри бұрынғы тұжырымын "өзі [тарих] – ғылым, одан кем емес және одан артық емес" деген нақты тұжырыммен қайталайды. "Еркіндік ойының тарихы" атты кітабында ол білімсіздік және дәлелдеу міндеті туралы былай деді: "Кейбір адамдар теологиялық доктринаны қабылдамау үшін, оның жалған екенін дәлелдеуге біздің құқығымыз жоқ деп айтады. Бірақ дәлелдеу міндеті жоққа шығарушыда емес." Мен бірде тозақ туралы сыпайы емес пікір айтылған кезде, сол мекеменің адал жақтасы "Бұл негізсіз болғанымен, сіздер оны жоққа шығара алмайсыздар" деп мақтанды. Егер сізге Сириус планетасында ағылшын тілінде сөйлейтін, евгениканы талқылайтын есектер бар екені айтылса, сіз бұл мәлімдемені жоққа шығара алмайсыз, бірақ оған сенуге негіз бола ма? Кейбір адамдар оны жиі қайталанса, ұсыныстың күшті күші арқылы қабылдауға дайын болар еді.

Bury's career shows his evolving thought process and his consideration of the discipline of history as a "science". From his inaugural lecture as Regius Professor of Modern History at Cambridge delivered on 26 January 1903 comes his public proclamation of history as a "science" and not as a branch of "literature". He stated:

I may remind you that history is not a branch of literature. The facts of history, like the facts of geology or astronomy, can supply material for literary art; for manifest reasons they lend themselves to artistic representation far more readily than those of the natural sciences; but to clothe the story of human society in a literary dress is no more the part of a historian as a historian, than it is the part of an astronomer as an astronomer to present in an artistic shape the story of the stars. Bury's lecture continues by defending the claim that history is not literature, which in turns questions the need for a historian's narrative in the discussion of historical facts and essentially evokes the question: is a narrative necessary? But Bury describes his "science" by comparing it to Leopold von Ranke's idea of science and the German phrase that brought Ranke's ideas fame when he exclaimed "tell history as it happened" or "Ich will nur sagen wie es eigentlich gewesen ist." [I only want to say how it actually happened.] Bury's final thoughts during his lecture reiterate his previous statement with a cementing sentence that argues " she [history] is herself simply a science, no less and no more". On the argument from ignorance and the burden of proof in his book History of Freedom of Thought he said the following. Some people speak as if we were not justified in rejecting a theological doctrine unless we can prove it false. But the burden of proof does not lie upon the rejecter. I remember a conversation in which, when some disrespectful remark was made about hell, a loyal friend of that establishment said triumphantly, "But, absurd as it may seem, you cannot disprove it." If you were told that in a certain planet revolving around Sirius there is a race of donkeys who speak the English language and spend their time in discussing eugenics, you could not disprove the statement, but would it, on that account, have any claim to be believed? Some minds would be prepared to accept it, if it were reiterated often enough, through the potent force of suggestion.