Кіріспе
Ирандық машина Пайкан (پيکان – жебе деген мағынаны білдіреді) – 1967 және 2005 жылдар аралығында «Иран Ходро» компаниясы өндірген алғашқы ирандық автомобиль. Бұрын «Iran National» деп аталған бұл автомобиль британдық Rootes Arrow (Hillman Hunter) машинасының лицензиялық нұсқасы болып табылады және Иранда пайда болғаннан бастап, өндірілімінің тоқтатылуына дейін өте танымал болды. Paykan жергілікті жерде жасалған бірнеше түрлерін шығарды, олардың ең танымалсы – Бардо деп аталатын пикап, ол өзге елдерде сатылатын модельдерден өзгеше корпусқа ие болды.
The Paykan (پيکان meaning Arrow), is the first Iranian made car produced by Iran Khodro between 1967 and 2005. The car, formerly called "Iran National", is a licensed version of the British Rootes Arrow (Hillman Hunter) and was very popular in Iran from its introduction until its discontinuation. The Paykan spawned some locally developed variants, most notably a pickup named Bardo and having a different body shell from the one sold elsewhere.
Тарих
Бұл дизайнды Иранға Иран Khodro (бұрын "Iran National" деп аталатын) компаниясы мен зауытының негізін қалаушы және сол кездегі иесі Махмуд Хаями енгізді. Ол Иранға қарапайым адамдардың қолжетімді бағасы шегінде, "әсемдемесіз" автомобиль қажет екенін дәл болжады. Автомобильдің өзі 1966 жылы "Arrow" сериялы көлік ретінде пайда болды (оның ең көп тараған нұсқасы Hillman Hunter деп аталды); Chrysler Europe компаниясының британдық бөлімі болған Rootes Group жобалап, өндірді. 1967 жылы Rootes Hillman Hunters-ті Иранға "толық разборлы" (CKD) жиынтық түрінде экспорттауды бастады, Иранда құрастыру үшін. 1970 жылдардың ортасына қарай, Иранда автомобильдің толыққанды өндірісі (қозғалтқышты қоспағанда) басталды. 1977 жылы Рой Экс Chrysler Alpine-нің көптеген ішкі және сыртқы бөлшектерін пайдалана отырып, жаңа Paykan модельін жаңартты. 1978 жылы PSA Peugeot Citroën, Chrysler Еуропа нарығынан шыққаннан кейін Chrysler Europe компаниясын сатып алды; сонымен қатар Hillman Hunter/Arrow дизайнына құқықтарды иеленді. Бір жыл өткен соң Peugeot Ирландияда Hillman Hunter өндірісін тоқтатты. Осыдан кейін Paykan қозғалтқыштарын өндіру құралдары Иранға көшірілді және Peugeot лицензиясы бойынша толық көлемде өндірілді. Бұл 2005 жылы соңғы Paykan құрастыру желісінен шыққан кезде аяқталды. Иран Khodro Paykan-ды "Жаңа Paykan" деп атауға тырысты, бірақ Peugeot бұл атауға келіспеді. Бұл Paykan бренді мен логотипіне қатысты интеллектуалдық меншік әлі де Rootes Group мұрасы ретінде PSA Peugeot Citroën-ге тиесілі екенін көрсетті.
Дизайн
Paykan 1966 жылғы Hillman Hunter-ге негізделгенімен, жылдар бойы оған көптеген өзгерістер мен жаңартулар енгізілді – ең бастысы, бастапқы 1725cc Rootes қозғалтқышын Peugeot 504 үлгісіндегі қозғалтқышпен алмастыру. Сыртқы түріне де өзгерістер енгізілді, оның ішінде фаралар мен артқы шамдар жаңадан жасалды. Сондай-ақ, Paykan пикап та ұсынылды. Оңтүстік Африкада Hillman Hunter негізінде тағы бір пикап сатылды – Dodge Husky, бірақ екі модельдің де кузовтары әртүрлі болды. Оңтүстік Африкалық үлгіде қалың B бағанасы бар және бүйірлік панельдердегі седанның сызықтары сақталған. Артқы есік және артқы терезе де аздап өзгеше. Иран үкіметі 2005 жылға дейін Paykan өндірісін тоқтату үшін Iran Khodro компаниясына үлкен қаржылық көмек ұсынды, себебі көліктің тым жоғары жанармай шығыны қоршаған ортаға зиянды деп танылды. Соңғы жылдары тапсырыс тізіміге екі жылға жуық уақыт күтуге тура келді. Қазір Iran Khodro компаниясы Paykan класындағы автомобильдердің орнын басатын, көбінесе «Жаңа Paykan» деп аталатын Samand-ты өндіруде. 2005 жылы Iran Khodro компаниясы тоқтатылған Paykan автокөліктерінің өндіріс желісін Суданның Хартум көлік компаниясына сатқанын хабарлады, ал Paykan-ға қатысты автокөлік бөлшектерін өндіруді Ирандағы үшінші тарап өндірушілер жалғастыруда.
Мұра
2015 жылы көліктің өндірісі тоқтатылғанына қарамастан, Paykan ирандық автокөлік өнеркәсібіне ерекше із қалдырды. Қазір де сатылымда бар Peugeot ROA, Paykan шассиін бөліседі, бірақ оның кузовы Peugeot 405-тен алынған. Paykan шассиіне негізделген ұқсас көлік IKCO Arisun деген атпен де шығарылады, алайда оның дизайны Peugeot 405 үлгісінде жасалған. 2021 жылы басталган PaykanArtCar суретшілер жобасы Paykan-ды «кенеп» ретінде пайдаланады.