Құрастырылатын автомобильдер жиынтығы

Кіріспе

Сатып алушы жұмыс істейтін автомобильге құрастыратын автомобиль.

Жинақ автомобиль – өндіруші сататын, ал сатып алушы жұмыс істейтін автомобильге жинайтын бөлшектер жиынтығы ретінде қол жетімді автомобиль. Көбінесе, қозғалтқыш және беріліс қатарындағы негізгі механикалық жүйелер донорлық көліктерден немесе басқа сатушылардан жаңадан сатып алынады. Жинақтардың толықтығы әртүрлі болуы мүмкін – жоспарлар кітабынан бастап, Катерхам сияқты толыққанды жұмыс істейтін көлік құралына жиналатын барлық компоненттерден тұратын жиынтыққа дейін.

Қатынасты терминдер

Кит-көліктің бір түрі, көбінесе "қайтадан денелендіру" деп аталады, ол коммерциялық түрде жасалған көлік құралының, жаңа (көбінесе шыны талшықтан жасалған) денесіне орнатылуын білдіреді. Көбінесе, бұрынғы қуат беру механизмі мен интерьері сақталады. Мұндай жиынтықтарды құрастырушыдан көп техникалық білім талап етпейді. Шасси мен механикалық жүйелерді ірі автомобиль өндірушілер жобалап, жасап, сынақтан өткізгендіктен, қайтадан денелендірілген көлік қауіпсіздік пен сенімділік деңгейін арттыруы мүмкін. Кит-көліктің анықтамасы бойынша, өндіруші бірдей көліктің бірнеше жиынтығын жасап, оларды үшінші тарапқа құрастыру үшін сатады. Кит-көлікті қолмен жасалған немесе арнайы машинамен шатастыруға болмайды, мұндай көліктер әдетте жеке адамдар белгілі бір мақсат үшін (мысалы, төбешікке көтерілу, жол немесе жарыс трассасында жарысу, немесе рекорд жасау) үшін өзгертіледі немесе бастапқыдан жасалады. "Раллиге арналған арнайы" және "гомологациялық арнайы" терминдері, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан бері, өндірушілер жасаған, шағын серияда шығарылған көліктерді білдіреді. Компоненттік автомобиль – бұл өздігінен құрастырылатын көлік, онда көлікті құрастыруға қажетті барлық бөлшектер бір компаниядан сатып алынады. Компоненттік автомобильдер кит-көліктерден өзгеше, себебі барлық бөлшектер сапасы бақыланады және бір-біріне қатаң сәйкес келеді. Оларды "кит-көлікке" қарағанда әлдеқайда аз уақытта құрастыруға болады. Сондай-ақ, ұқсас, бірақ ірі коммерциялық жобаларға қолданылатын "жартылай жиналған жиынтық" (knock down kit) терминін қараңыз.

Тарих

Автомобильдер пайда болғаннан бері жиынтық машиналар (кит-кар) бар. 1896 жылы Англияда Томас Хайлер Уайт үйде құрастырылатын машинаның дизайнын жасады. Техникалық жобалар "Англия механикасы" журналында жарияланды. АҚШ-та 1912 жылғы "Lad's Car" толық жиналған күйде 160 АҚШ долларына (2023 жылы 5000 АҚШ доллары), ал жиынтық түрінде 140 АҚШ долларына (2023 жылы 4400 АҚШ доллары) сатылды. Кит-карлар 1950 жылдары танымал болды. Автомобиль өндірісі күрт өсті, ал тотқа қарсы жабын технологиясы жаңа болғандықтан, көптеген ескі көліктер бөлшектеу орталықтарына жіберілді, себебі олардың корпусын жөндеу экономикалық тұрғыдан тиімсіз болды. Жаңа денелер мен шассилерді жеткізіп, оларды спорттық машиналарға айналдыратын өнеркәсіп пайда болды. Шекті көлемде автомобиль корпусының бөліктерін жасауды ыңғайлырақ ететін талшықты пластмасса қолданыла бастады. Ұлыбританияда 1970 жылдардың ортасына дейін жиынтық машиналар кейде жартылай жиналған стандартты өндірістегі көліктер болып келді. Бұл сатып алу салығынан қашуға мүмкіндік берді, өйткені жиынтықтар көлік құралы емес, құрамдас бөліктер ретінде бағаланды. 1970 жылдары көптеген жиынтықтардың денелері VW Beetle шассиіне тікелей бекітілетін спорттық машиналар стилінде жасалған. Ескі корпусты шассиден оңай ажыратуға болатындықтан, бұл өте танымал болды, соның салдарынан барлық механикалық бөліктер шассиде қалды. Содан кейін жиынтықтан алынған талшықты пластмассадан жасалған корпус орнатылды. Бұл Beetle-ді ең танымал "донорлық" көлікке айналдырды. Брэдли GT, Стерлинг және Себринг – осы түрлендірудің мысалдары, олардың мыңдаған данасы жасалды. Олардың көптегені бүгінге дейін сақталған. Volkswagen негізіндегі құм арабалары 1960 және 1970 жылдары да көптеп пайда болды, көбінесе қысқартылған еден тақтасына негізделген. Қазіргі заманғы жиынтық машиналар көбінесе танымал және қымбат классикалық көліктердің көшірмелері болып табылады. Оларды үйде құрастыруға қабілетті техникалық білімі бар кез келген адам жол жүруге рұқсат алатындай стандартта жасауға болады. Бұл көшірмелер сыртқы түрінен түпнұсқасына ұқсас, бірақ олардың денелері көбінесе түпнұсқаның металл табағының орнына полиэстер шайырына батырылған шыны талшықтан жасалған. AC Cobra және Lotus Seven көшірмелері ерекше танымал. Lotus 7 машинасын өндіру құқығы Caterham Cars компаниясына тиесілі, ол 1973 жылы Lotus негізін қалаушы Колин Чапманнан осы құқықты сатып алған. Caterham машиналары – компоненттік машиналар және Чапманның дизайнының дамуы. Барлық басқа Lotus Seven стиліндегі машиналар – арзан, қалдық құндылығы жоқ репликалық жиынтық машиналар. Бұл жиынтық машиналар энтузиастерге сирек кездесетін, сондықтан сатып ала алмайтын көлікке ұқсас көлікке ие болуға және сонымен қатар заманауи технологияны пайдалануға мүмкіндік береді. Sterling Nova жиынтығы бастапқыда Ұлыбританияда шығарылып, әлемдегі ең танымал VW негізіндегі жиынтықтардың бірі болды. Ол бірнеше атаулармен лицензияланды, шамамен 10 000 данасы сатылды. Көптеген адамдар машинаны үйде құрастырудың және оны қоғамдық жолдарда жүргізуге рұқсат алудың, соның ішінде көптеген елдерде міндетті сапаны бақылау стандарттарын орындаудың техникалық тұрғыдан мүмкін емес деп санайды. Мысалы, Германияда машинаны пайдалануға рұқсат алу үшін, 6 км/сағ жылдамдықтан жоғары жылдамдыққа ие, жалпы пайдалану лицензиясы (ABE) немесе ЕО үлгілік рұқсаты (EC TG) жоқ әрбір көлік ресми танылған сарапшыдан техникалық тексеруден өтуі керек. Ұлыбританияда IVA (жеке көлік құралын бекіту) ережелерінің талаптарын орындау қажет. АҚШ-та SEMA штаттар бойынша машиналарды және арнайы көліктерді тексеру және тіркеудің заңды жолдарын құру үшін жұмыс істеді. АҚШ, Ұлыбритания және Германияда 600-ға жуық жиынтық машина иелері арасында жүргізілген доктор Инго Штубеннің зерттеуі машинаны құрастыруға 100-1500 сағат уақыт қажет екенін көрсетті, бұл модельге және жиынтықтың толықтығына байланысты. Жиынтықтардың күрделілігі артып келе жатқандықтан, құрастыру уақыты да ұлғайды. Кейбір нақты көшірме жиынтықтарын жасауға 5000 сағаттан астам уақыт кетеді. Lotus, Marcos және TVR сияқты бірнеше спорттық автомобиль өндірушілер жиынтық машина жасаушылар ретінде бастады.

Kit cars have been around since the earliest days of the automobile. In England in 1896, Thomas Hyler White developed a design for a car that could be assembled at home. Technical designs were published in a magazine called The English Mechanic. In the US, the Lad's Car of 1912 could be bought for US$160 ($5,000 in 2023) fully assembled or US$140 ($4,400 in 2023) in kit form. Kit cars became popular in the 1950s. Car production had increased considerably and with rust proofing in its infancy, many older vehicles were being sent to breaker yards as their bodywork was beyond economic repair. An industry grew up supplying new bodies and chassis to take the components from these cars and convert them into new vehicles, particularly into sports cars. Fiber reinforced plastic was coming into general use and made limited scale production of automobile body components much more economical. In the UK up to the mid 1970s, kit cars were sometimes normal production vehicles that were partially assembled. This avoided the imposition of a purchase tax, as the kits were assessed as components and not vehicles. During the 1970s, many kits had bodies styled as sports cars that were designed to bolt directly to VW Beetle chassis. This was popular as the old body could be easily separated from the chassis, leaving virtually all mechanical components attached to the chassis. A fiber reinforced plastic body from the kit supplier would then be fitted. This made the Beetle one of the most popular "donor" vehicles. Examples of this conversion include the Bradley GT, Sterling, and Sebring which were made by the thousands. Many are still around today. Volkswagen based dune buggies also appeared in relatively large numbers in the 1960s and 1970s, usually based on a shortened floor pan. Current kit cars are frequently replicas of well known and often expensive classics. They are designed so that anyone with the right technical skills can build them at home to a standard where they can be driven on the public roads. These replicas are in general appearance like the original, but their bodies are often made of fiberglass mats soaked in polyester resin instead of the original sheet metal. Replicas of the AC Cobra and the Lotus Seven are particularly popular examples. The right to manufacture the Lotus 7 is owned by Caterham Cars, who bought the rights to the car from Lotus founder Colin Chapman in 1973. Caterham cars are component cars and are a continued development of Chapman's design. All other Lotus Seven style cars are replica kit cars costing significantly less than the Caterham without the residual value. These replica kit cars enable enthusiasts to possess a vehicle closely resembling a vehicle that they may not be able to afford due to scarcity, and at the same time take advantage of modern technology. The Sterling Nova kit originally produced in the UK was the most popular VW based kits being produced worldwide. It was licensed under several different names with an estimated 10,000 sold. A common concern about kit cars is that it appears to many to be technically impossible to assemble a car at home and license it for public roads, including meeting standards for the mandatory quality control (road worthiness test) that is required in most countries. For example, to obtain permission to use a kit car in Germany, every such vehicle with a speed over 6 km/h without a general operating license (ABE) or an EC type permission (EC TG) has to undergo a technical inspection by an officially recognized expert. In the United Kingdom it is necessary to meet the requirements of the IVA (Individual vehicle Approval) regulations. In the United States SEMA has gone state by state to set up legal ways for states to register kit cars and speciality vehicles for inspection and plates. A survey of nearly 600 kit car owners in the US, the UK and Germany, carried out by Dr. Ingo Stüben, showed that typically 100–1,500 hours are required to build a kit car, depending upon the model and the completeness of the kit. As the complexity of the kits offered continues to increase, build times have increased. Some accurate replica kits may take over 5,000 hours to complete. Several sports car producers such as Lotus, Marcos, and TVR started as kit car makers.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияда спорттық және жарыс машиналарын өзгерту және жасау үшін арналған шағын гараждар мен көліктерге құмар жандардың тарихы ұзаққа созды. 1950 жылдардың басында шыны талшықтан жасалған автомобильдердің пайда болуымен, автомобильдерге құмар компаниялар үшін жаңа мүмкіндіктер ашылды. Осы алғашқы өндірушілердің бірі – Крайстчерч қаласындағы Weltex Plastics Limited компаниясы, ол 1956 жылы Microplas Mistral спорттық автомобиль қалыптарын импорттап, денелер мен шассилерді шығара бастады. 1958 жылы Франк Кантуэллдің Puma және Брюс Голдуотердің Cougar машиналары олардың ізін басты. Осы кезеңде Жаңа Зеландияда Феррис де Жу түрлі спорттық жарыс машиналарын құрастырып жатты. Де Жу есімді шебер 1960 жылдардағы Mini GT машинасымен ерекше көзге түсті. Росс Бейкердің Heron Cars компаниясы 1962 жылы жарыс машиналарын жасауды бастады, ал 1980 жылы жинақталмалы машиналар шығара бастады. Билл Эштон, бұрын Microplas және Weltex компанияларында жұмыс істеген, 1960 жылдары Тед Джорджпен бірігіп Tiki машинасының дизайнын жасады. Одан үш дана жасалғаны белгілі. Грэхам МакРэй Стив Бондпен бірлесіп 1968 жылы Le Mans M6B стиліндегі GT қалыпты импорттады. Автомобильдерді Дейв Харрод пен Стив Бонд Fibreglass Developments Ltd, Банниторп компаниясы "Maram" деген атпен жасап сатты. МакРэй 1990 жылдары Porsche Spyder машинасының көшірмесін жасады. 1980 жылдары нарыққа Almac (1985), Alternative Cars (1984), Cheetah (1986), Chevron (1984), Countess Mouldings (1988), Fraser (1988), Leitch (1986) және Saker (1989) сияқты бірқатар жаңа компаниялар енді. Соңғы компаниялардың бірі – Baettie (1997), ол 2001 жылы Redline болып өзгерді және 2007 жылы Біріккен Корольдікке Beattie Racing Limited ретінде көшті, сондай-ақ McGregor (2001) компаниясы да бар. Әр түрлі модельдердің көшірмелерін тапсырыс бойынша жасауға маманданған екі компания – Classic Car Developments (1992) және Tempero.