Ұшақтың нақты жылдамдығы және оны есептеу әдістері
True airspeed
Ұшудың нақты жылдамдығы (TAS) – ұшақтың ауа массасына қатысты жылдамдығы. Навигация үшін маңызды, бірақ басқару үшін IAS қолданылады. GPS қолданумен азайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұшақтың ауа массасына қатысты жылдамдығы
Speed of an aircraft relative to the air mass through which it is flying
Ұшақтың шынайы жылдамдығы (TAS; сондай-ақ KTAS, түйіндермен шынайы жылдамдық) – ұшақтың оның арқылы ұшып өтетін ауа массасына қатысты жылдамдығы. Шынайы жылдамдық – ұшақтың дұрыс бағытталуы үшін маңызды ақпарат. Дәстүрлі түрде ол аналогты TAS индикаторы арқылы өлшенетін, бірақ Global Positioning System (Жаһандық позициялық жүйе) азаматтық қолдануға қолжетімді болғандықтан, мұндай ауа өлшеу құралдарының маңыздылығы азайды. Көрсетілген жылдамдық, шынайы жылдамдықтан айырмасы, тоқтаудың алдындағы қауіпсіздік маржасын жақсы көрсететіндіктен, ұшақты басқару үшін қолданылмайды; осы мақсаттар үшін көрсетілген жылдамдық – IAS немесе KIAS (түйіндермен көрсетілген жылдамдық) қолданылады. Дегенмен, көрсетілген жылдамдық стандартты теңіз деңгейіндегі қысым мен температурадағы ауадағы нақты жылдамдықты ғана көрсететіндіктен, TAS метрі төмен тығыздықтағы ауадағы круиздік биіктікте навигация үшін қажет. IAS метрі төмен биіктікте және төмен жылдамдықта TAS-қа өте жақын мән береді. Әуе лайнерлерінде TAS метрі әдетте төмен жылдамдықтарда жасырылады. Екеуі де жер үстіндегі жылдамдықты дұрыс анықтауға мүмкіндік бермейді, себебі жер бетіндегі немесе биіктіктегі желдер ескерілмейді.
The true airspeed (TAS; also KTAS, for knots true airspeed) of an aircraft is the speed of the aircraft relative to the air mass through which it is flying. The true airspeed is important information for accurate navigation of an aircraft. Traditionally it is measured using an analogue TAS indicator, but as the Global Positioning System has become available for civilian use, the importance of such air measuring instruments has decreased. Since indicated, as opposed to true, airspeed is a better indicator of margin above the stall, true airspeed is not used for controlling the aircraft; for these purposes the indicated airspeed – IAS or KIAS (knots indicated airspeed) – is used. However, since indicated airspeed only shows true speed through the air at standard sea level pressure and temperature, a TAS meter is necessary for navigation purposes at cruising altitude in less dense air. The IAS meter reads very nearly the TAS at lower altitude and at lower speed. On jet airliners the TAS meter is usually hidden at speeds below Neither provides for accurate speed over the ground, since surface winds or winds aloft are not taken into account.
Өнер көрсету
TAS – ұшақтың қашықтығын есептеу үшін қолданылатын дұрыс жылдамдық. Бұл жылдамдық ұшу жоспарында көрсетіледі және желдің әсерін ескермей ұшуды жоспарлау кезінде де қолданылады.
TAS is the appropriate speed to use when calculating the range of an airplane. It is the speed normally listed on the flight plan, also used in flight planning, before considering the effects of wind.
Ауа жылдамдығын анықтау қателері
Пито түтігіне ауа ағынымен және барометрлік статикалық портына тыныш ауамен қамтамасыз етілетін ауа жылдамдығын көрсететін индикатор (ASI) көрсетілген ауа жылдамдығын (IAS) көрсетеді. Дифференциалдық қысым ауа тығыздығына байланысты. Идеал газ заңына сәйкес, екі өлшем арасындағы қатынас температура мен қысымға тәуелді. Теңіз деңгейіндегі Халықаралық стандартты атмосферада (ISA) және ауаның қысылуы мардымсыз төмен жылдамдықтарда (яғни, тұрақты ауа тығыздығын ескере отырып), IAS нақты ауа жылдамдығына (TAS) сәйкес келеді. Егер ұшақтың айналасындағы ауа тығыздығы немесе температурасы стандартты теңіз деңгейінен өзгеше болса, IAS енді TAS-қа сәйкес келмейді, демек ұшақтың нақты өнімділігін көрсетпейді. АСИ ауа тығыздығының биіктік немесе ауа температурасының өзгеруіне байланысты төмендегенін көрсеткенде, TAS-тан кем мән көрсетеді. Осы себепті TAS тікелей өлшенбейді. Ұшу кезінде оны E6B ұшу калькуляторы немесе оған балама құралдар арқылы есептеуге болады. Төмен жылдамдықтар үшін қажетті деректер – статикалық ауа температурасы, қысым биіктігі және IAS (немесе CAS, дәлдік үшін). Шамамен белгілі бір биіктіктен жоғары, қысылу қатесі айтарлықтай артады және TAS-ты Мах жылдамдығы арқылы есептеу қажет. Мах жоғарыда аталған деректерді, соның ішінде қысым коэффициентін қамтиды. Қазіргі заманғы ұшақтардың аспаптары осы есептеуді нақты уақытта жүргізу үшін әуе деректері компьютерін пайдаланады және TAS мәнін ұшудың электрондық аспаптар жүйесінде тікелей көрсетеді. Температураның өзгеруі аз әсер ететіндіктен, ASI қатесі теңіз деңгейінен 1000 фут (305 м) биіктікке қарай TAS-тан шамамен 2%-ға кем екенін көрсетуге болады. Мысалы, халықаралық стандартты атмосферада 15000 фут (4572 м) биіктікте ұшатын және IAS-ы 0 болатын ұшақ, шын мәнінде TAS жылдамдығымен ұшады.
The airspeed indicator (ASI), driven by ram air into a pitot tube and still air into a barometric static port, shows what is called indicated airspeed (IAS). The differential pressure is affected by air density. The ratio between the two measurements is temperature dependent and pressure dependent, according to the ideal gas law. At sea level in the International Standard Atmosphere (ISA) and at low speeds where air compressibility is negligible (i. e., assuming a constant air density), IAS corresponds to TAS. When the air density or temperature around the aircraft differs from standard sea level conditions, IAS will no longer correspond to TAS, thus it will no longer reflect aircraft performance. The ASI will indicate less than TAS when the air density decreases due to a change in altitude or air temperature. For this reason, TAS cannot be measured directly. In flight, it can be calculated either by using an E6B flight calculator or its equivalent. For low speeds, the data required are static air temperature, pressure altitude and IAS (or CAS for more precision). Above approximately , the compressibility error rises significantly and TAS must be calculated by the Mach speed. Mach incorporates the above data including the compressibility factor. Modern aircraft instrumentation use an air data computer to perform this calculation in real time and display the TAS reading directly on the electronic flight instrument system. Since temperature variations are of a smaller influence, the ASI error can be estimated as indicating about 2% less than TAS per 1000 feet (305 m) of altitude above sea level. For example, an aircraft flying at 15000 feet (4572 m) in the international standard atmosphere with an IAS of , is actually flying at TAS.
Навигациялық есептеулерде пайдалану
Қозғалыстағы ауа массасында қажетті жер беті жолын сақтау үшін, ұшақ ұшқышы желдің жылдамдығын, желдің бағытын және ауаның нақты жылдамдығын біліп, қажетті бағытты анықтауы тиіс. Сондай-ақ, жел үшбұрышына қараңыз.
To maintain a desired ground track while flying in the moving airmass, the pilot of an aircraft must use knowledge of wind speed, wind direction, and true air speed to determine the required heading. See also wind triangle.