Кіріспе

Метеорологиялық құрал

Жел көрсеткіші (жел конусы немесе жел жеңі) – алып шұлыққа ұқсайтын конус пішіндес тоқыма түтік. Ол желдің жылдамдығы мен бағытын анықтаудың қарапайым құралы ретінде немесе әшекей ретінде қолданылуы мүмкін. Жел көрсеткіштері көбінесе әуежайларда ұшқыштарға желдің бағыты мен күшін көрсету үшін, сондай-ақ газ шығуы қаупі бар химиялық өндіріс орындарында пайдаланылады. Оларды жел жиі соғатын жерлердегі тас жолдардың бойында да кездестіруге болады. Көптеген әуежайларда жел көрсеткіштері түнде сырттан немесе іштен жарықтандырылады. Желдің бағыты жел көрсеткішінің көрсеткіш бағытымен анықталады. (Жел бағыты әдетте желдің соққан бағытын көрсететін компастың нүктесі арқылы белгіленеді, сондықтан солтүстікке қарай бағытталған жел көрсеткіші оңтүстік желді көрсетеді.) Желдің жылдамдығы жел көрсеткішінің тіреу полюсіне қатысты бұрышымен көрсетіледі – әлсіз желде ол төмен қарай иіледі, ал күшті желде көлденеңге дейін созылады.

Тарих

Бастапқыда желдің жылдамдығын бағалауға көмектесу үшін жоғары көрінетін қызғылт сары және ақ түсті кезектесіп жататын жолақтар қолданылды, әр жолақ бағаланған жылдамдыққа 3 түйін (сағатына 5,6 км; сағатына 3,5 миль) қосады. Дегенмен, кейбір дөңгелек рамалық бекіткіштер жел соқпағының бір жағын ашық ұстауына себеп болады, нәтижесінде жолақтар болмаған жағдайда да 3 түйін жылдамдық көрсетіледі. Толық созылған жел соқпағы желдің жылдамдығы одан жоғары екенін көрсетеді.

Стандарттар

FAA стандарттарына сәйкес, дұрыс жұмыс істейтін жел соқпағы кеміндегі желде бағытталса, ал желдің күші жеткенде толықтай созылуы керек. ИКАО стандарттарында кеміндегі ұзындығы және үлкен ұшының диаметрі бар, қысқартылған конус пішіндес жел соқпағы қарастырылады. Оны биіктіктен оқу мүмкіндігі болуы керек және идеалды жағдайда бір түсті болуы тиіс. Егер екі түс қолдану қажет болса, олар қызғылт сары және ақ түстерден тұруы керек, бес кезектесіп орналасқан жолақтармен, бірінші және соңғы жолақтар қараңғырақ болуы тиіс. Желдің жылдамдығы немесе одан жоғары болғанда, олар жел бағытын ±5° дәлдікпен көрсетуі керек.

Басқа жел бағытының индикаторлары

Жел тестілері мен жел тетраэдрлері – әуежайларда кеңінен қолданылатын жел бағытын көрсететін екі индикатор. Жел тестілері ұшақ пішінінде жасалған, осылайша ұшып-қонуға дайын ұшақтың бағытына сәйкес келеді. Жел тетраэдрлерінің үшкір ұштары әрқашан жел бағытына қарай бағытталады. Жел тестілері мен тетраэдрлер еркін қозғалып, жел бағытына бұрылады, бірақ желдің жылдамдығын өлшемейді, бұл жағынан жел соқасынан өзгеше. Жел тестісі немесе тетраэдрді қолданыстағы ұшу-қону жолағына қарай қолмен бұруға болады, сондықтан ұшқыш, егер жел соқасы болса, жел туралы ақпаратты одан да алуы керек.