Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эдит Уортонның новелласы
экрандағы бейнелеуі
Novella by Edith Wharton
the film adaptation
Этан Фром – американдық жазушы Эдит Уортонның 1911 жылы жазылған кітабы. Ол әйелінің туысына ғашық болатын бір ер адамның және осы сүйіспеншілік үшбұрышынан туындаған трагедиялар туралы айтады. Бұл романмен аттас фильмге де бейімделді.
Ethan Frome is a 1911 book by American author Edith Wharton. It details the story of a man who falls in love with his wife's cousin and the tragedies which result from the ensuing love triangle. The novel has been adapted into a film of the same name.
Сюжет
Массачусетс штатының Старкфилд қаласында қыс мезгілінде болған аты-жөні айтылмаған ер адам ауыл маңында ақсап жүретін, тым жайлы адамды көреді. Бұл – Итан Фром, өмірінің бар сағатын осы жерде өткізіп, аймақтың танымал тұлғасы. Баяндаушы Фромның ақсақтығының себебін – жазаға ұшыраған оқиғадан болған жарақат екенін біледі. Баяндаушы Фромды жүргізушісі ретінде жалдайды, ал оқиға Фромның өткеніне 24 жыл бұрын оралып, толыққанды суреттейді. Бұрын Фром Зина (Зенобия) есімді дені сау болмаған әйелге үйленген. Зина Фром Мэттиге ғашық болғанда қызғанышпен қарады. Зина Мэттиді жіберуді жоспарлап, оның орнына басқа қызды жұмысқа алған. Оның сөзінше, денсаулығы нашарлағандықтан, оған тиімдірек адам керек. Мэттиден айырылып қалуды ойлаған Итан онымен қашуды ойлайды, бірақ оған жеткілікті қаржысы жоқ. Ертесі күні Итан қалаға барып, Мэттимен бірге қашу үшін клиенттен ағаш партиясы үшін аванс алуға тырысады. Бірақ клиенттің әйелі Итанға деген қамқорлығын білдіргенде, оның жоспары кінә сезімінен бұзылады. Ол осы мейірімді әйел мен оның күйеуін алдап, ақшасын иелене алмайтынын түсінеді. Итан шаруашылыққа оралып, Мэттиді пойыз станциясына апарып жіберуге дайын тұрады. Бұрын шаңғы тебуді жоспарлаған төбеде тоқтап, қайғылы қоштасуды кейінге қалдыру үшін бірге шаңғымен сырғануға шешім қабылдайды. Бірінші сырғанудан кейін Мэтти өзара өлтісу келісімін ұсынады: тағы бір рет төмен сырғанап, шаңғыны тікелей ағашқа бағыттап, осылайша ешқашан бөлінбеу үшін және соңғы сәттерін бірге өткізу үшін. Нәтижесінде екеуі де тірі қалады, Итан мұңайып, ал Мэтти паралич болады. Баяндау осы уақытқа оралып, Мэттидің қазір Фромдармен бірге, Зинаның күтімінде өмір сүретінін көрсетеді. Иронияға орай, Итан мен Мэтти бірге болу арманына жетті, бірақ өзара бақытсыздық пен наразылықта, Мэтти көмекке мұқтаж, ал Зина екеуінің арасында тұрақты тұлға болып қалады.
An unnamed male narrator spending a winter in Starkfield, Massachusetts spots a limping, quiet man around the village. This is Ethan Frome, a lifelong resident and a local fixture of the community. The narrator learns that Frome's limp arose from having been injured in an accident. The narrator hires Frome as his driver and the story flashes back 24 years to detail Frome's past. Previously, Frome was married to a sickly woman named Zeena (Zenobia), who became jealous when Frome fell in love with her cousin Mattie. Zeena plans to send Mattie away and has already hired another girl to replace her, claiming that she needs someone more efficient because her health is failing more rapidly than ever. Ethan, miserable at the thought of losing Mattie, considers running away with her, but he lacks the money to do so. The next morning, Ethan rushes into town to try to get a cash advance from a customer for a load of lumber in order to have the money with which to abscond with Mattie. His plan is unhinged by guilt, however, when his customer's wife expresses compassion for Ethan. He realizes that he cannot cheat this kindly woman and her husband out of money. Ethan comes back to the farm and picks up Mattie to take her to the train station. They stop at a hill upon which they had once planned to go sledding and decide to sled together as a way of delaying their sad parting. After their first run, Mattie suggests a suicide pact: that they go down again, and steer the sled directly into a tree, so they will never be parted and so that they may spend their last moments together. The resulting crash leaves both of them alive, Ethan with a permanent limp and Mattie paralyzed. The narrative returns to the present, where it is revealed that Mattie now lives with the Fromes with Zeena as her caregiver. Ironically, Ethan and Mattie have gotten their wish to stay together, but in mutual unhappiness and discontent, with Mattie helpless, and Zeena as a constant presence between the two of them.
Даму
Итан Фромның тарихы бастапқыда Уортон Парижде тіл үйреніп жатқанда жазуға міндетті болған француз тіліндегі эссе ретінде басталды, бірақ бірнеше жылдан кейін ол осы әңгімені қайта қолға алып, оны қазіргі романына айналдырды. Жаңа Англия мәдениеті мен жері туралы сезімі Массачусетс штатының Ленокс қаласындағы Маунт үйінде өткен он жылдық өміріне негізделген. Ол өзінің жақын досы, халықаралық заңгер Уолтер Берриге әдетте жаңадан жазылған романның бөліктерін күнде оқып көрсетіп отыратын. Уортон Итан мен Мэттидің сырғанау тәжірибесі туралы әңгімені 1904 жылы Леноксте болған оқиғаға негіздеген болуы мүмкін. Нақты оқиғада бес адам қатысты: төрт қыз және бір ұл. Олар Ленокстегі сот үйі төбесінен сырғанап келе жарық тірегіне шағылысты. Оқиғада Эмили Хейзел Кросби есімді қыз қаза тапты. Уортон осы оқиға туралы апаттан аман қалған Кейт Спенсерден білді, олар екеуі Ленокс кітапханасында жұмыс істеген кезде дос болып қалды. Кейт Спенсер апат кезінде жамбас және бет жарақаттарын алды. Бұл Уортонның ауылдық жерде өтетін сирек туындыларының бірі.
The story of Ethan Frome had initially begun as a French language composition that Wharton had to write while studying the language in Paris, but several years later she took the story up again and transformed it into the novel it now is, basing her sense of New England culture and place on her ten years of living at The Mount, her home in Lenox, Massachusetts. She would read portions of her novel in progress each day to her good friend Walter Berry, who was an international lawyer. Wharton likely based the story of Ethan and Mattie's sledding experience on an accident that she had heard about in 1904 in Lenox. Five people total were involved in the real life accident, four girls and one boy. They crashed into a lamppost while sledding down Courthouse Hill in Lenox. A girl named Emily Hazel Crosby was killed in the accident. Wharton learned of the accident from one of the girls who survived, Kate Spencer, when the two became friends while both worked at the Lenox Library. Kate Spencer suffered from a hip injury in the accident and also had facial injuries. It is among the few works by Wharton with a rural setting.
Қабылдау
"Нью-Йорк таймс" газеті Этан Фромды "керемет әрі мазасыз әңгіме" деп атады. Уортон өзінің басқа туындыларынан ерекшеленетін, тартымды кітап жаза алды, себебі "Этан Фром" романындағы кейіпкерлері элиталық жоғарғы топқа жатпады. Дегенмен, кейіпкерлердің бастан кешіретін қиындықтары тұрақты түрде бірдей: басты кейіпкер өзінің міндеттерін орындау керек пе, әлде жүрегінің ықыласына бойұсыну керек пе деген мәселені шешуге мәжбүр болады. Ол 1900 жылдардың басында, әлі күйеуімен бірге тұрғанда "Этан Фром" романын жаза бастады. Лайонел Триллинг бұл романды моральдық немесе этикалық маңызы жоқ деп сынады. Джеффри Лилберн кейбіреулер "Уортонның кейіпкерлерінің бастан кешкен азаптары өте күңкіл және оқуды жалықтырады" дейді, бірақ басқалары ортаға қойылған қиын моральдық сұрақтарды және "осындай азаптарға себеп болған және оларды қабылдаған американдық экономикалық және мәдени жағдайлар туралы терең ойлар" айтады. Уортон "Этан Фромды" роман емес, қысқаша естелік ретінде таныстыруға әрқашан ұмтылды. Сыншылар да осыған назар аударды, бірақ пікірлері әртүрлі болды. Элизабет Аммонс Уортонның романын оқығаннан кейін, әдебиеттің қызықты болған кезін еске түсіргенін айтты. Ол "шындық әлеуметтік сын" қызметін атқаратын әңгіме тапты, бұл кейбір адамдар автордың атына ғана сүйене отырып, жалықтыратын мәтіндерді оқуға дайын екенін еске салады. Аммонс бұл туындымен келіспесе де, оны талдауға кірісті. Аммонстың айтуынша, моральдық ұғымдар Старкфилд қыстарындағы қатыгездікпен ашылады. Мэтти Сильвер мен Зина Фромды салыстыра отырып, Аммонс Мэттидің Зина сияқты суық және мүгедек болып қалуы мүмкін екенін, егер осындай әйелдер оқшауланып, тәуелді болып қала берсе, айтады. Лилберн Уортон Мэттиді мүгедек етеді, бірақ сол дәуірдегі әйелдерді қоршаған мәдениеттің қатыгездігін көрсету үшін оны тірі қалдырады дейді.
The New York Times called Ethan Frome "a compelling and haunting story." Wharton was able to write an appealing book and separate it from her other works, where her characters in Ethan Frome are not of the elite upper class. However, the problems that the characters endure are still consistently the same, where the protagonist has to decide whether or not to fulfill their duty or follow their heart. She began writing Ethan Frome in the early 1900s when she was still married. The novel was criticized by Lionel Trilling as lacking in moral or ethical significance. Jeffrey Lilburn notes that some find "the suffering endured by Wharton's characters is quite bleak and makes for a dull read," but others see the difficult moral questions addressed and note that it "provides insightful commentary on the American economic and cultural realities that produced and allowed such suffering." Wharton was always careful to label Ethan Frome as a brief reminiscence rather than a novel. Critics did take note of this when reviewing the book, some in more candor than others. Elizabeth Ammons reflected that reading Wharton's novel compelled her to reminisce upon when literature was more enthralling. She found a story that functions as a "realistic social criticism," a reminder that some are willing to indulge in dull prose based solely upon the name of the author. Despite her obvious quarrels with the work, Ammons proceeded to analyze the text. The moral concepts, as described by Ammons, are revealed with all of the brutality of Starkfield's winters. Comparing Mattie Silver and Zeena Frome, Ammons suggests that Mattie would grow as frigid and crippled as Zeena, so long as such women remain isolated and dependent. Wharton cripples Mattie, says Lilburn, but has her survive in order to demonstrate the cruelty of the culture surrounding women in that period.
Бейімделулер
Кітап 1993 жылы Джон Мэдденнің режиссерлік еткен, осы аттас фильміне бейімделді, онда Лиам Нисон, Патрисия Аркетт, Джоан Аллен және Тейт Донован түсті.
The book was adapted to the 1993 film of the same name, directed by John Madden, and starring Liam Neeson, Patricia Arquette, Joan Allen and Tate Donovan.