Генри Манчини: Американдық композитор және оның мұрасы

Кіріспе

Америкалық кино композиторы (1924–1994)

Генри Манчини (/m//æ//n/'/s//iː//n//i/ manSEEnee; туған Энрико Никола Манчини; 16 сәуір, 1924 – 14 маусым, 1994) төрт «Оскар» сыйлығын, «Алтын глобус» пен жиырма «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ 1995 жылы «Грэмми» өмірлік жетістіктері сыйлығымен марапатталды. Оның шығармаларына «Питер Ганн» телесериалының тақырыбы мен саундтрегі, «Жыланның күлкісі» («The Pink Panther Theme») фильмдер сериясының музыкасы және «Тиффаниде таңғы аспан» фильмінен «Moon River» әні кіреді. «Питер Ганннан музыка» альбомы «Жылдың үздік альбомы» номинациясындағы тұңғыш «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды. Манчини режиссер Блейк Эдвардспен фильмдерге музыка жазуда ұзақ жылдар бойы ынтымақтастықта жұмыс істеді. Манчини рок дәуірінде «Hot 100» хит-парадында бірінші орынға шыққан «Ромео мен Джульеттадан махаббат тақырыбы» әнінің аранжировкасы мен жазбасы екі апта бойы көшбасшы болды, 1969 жылғы 28 маусымда аяқталған аптадан бастап.

Ерте өмір

Генри Манчини Энрико Никола Манчини Огайо штатының Мейпл-Хайтс қаласында дүниеге келді және Пенсильвания штатының Батыс Аликиппа қаласында өсті. Оның ата-анасы итальяндық иммигранттар болған. Абруццо аймағының Сканно қаласынан шыққан әкесі Квинтильяно "Квинто" Манчини Джонс және Лафлин болат компаниясында жұмыс істеген және әуесқой музыкант болған. Ол алғаш рет 1910 жылы жасөспірім шағында АҚШ-қа келген. Анасы Анна бала кезінде Молизе аймағының Форли-дель-Саннио қаласынан АҚШ-қа көшіп келген. Манчини сегіз жасында пикколоны ойнауды үйренді. Манчини 1935 жылы Сесил Б. Демиллдің «Крестоносцы» фильміндегі Рудольф Г. Копптың музыкасын естігеннен кейін, әкесі оның мұғалім болуын қаласа да, кино музыкасын жазуға ұмтылды. 12 жасында Питтсбург қаласының концерттік пианині және Стэнли театрының (қазіргі Бенедум орталығы) дирижері Макс Адкинспен фортепиано және оркестрлік аранжировка сабақтарын алды. Манчини Стэнли театрының оркестрлері үшін аранжировка жасаған ғана емес, сонымен қатар Адкинс таныстырған болашақ оркестр жетекшісі Бенни Гудман үшін де аранжировка жазды. Сол жылы Манчини Нью-Йорктегі Джульярд музыка мектебіне Бетховеннің сонатасын және Коул Портердің «Түн мен күндіз» әнін импровизациялау арқылы сәтті емтихан тапқаннан кейін оқуға түсті. NBC құпия фильмі, Tic Tac Dough (1990 нұсқасы), Бір рет жеткілікті және Не болып жатыр!! 1984–1985 жылғы телесезон маусымында төрт сериалда Манчинидің түпнұсқалық тақырыптары қолданылды: Newhart, Hotel, Remington Steele және Ripley's Believe It or Not. Манчини сондай-ақ Дэвид Леттерменнің кешкі шоуында «Viewer Mail» тақырыбын жазды. Манчини 1975 жылдан бастап NBC Nightly News үшін қолданылған тақырыпты жазды, ал оның басқа тақырыбы, «Президентке салют» 1976 жылдан 1992 жылға дейін NBC News сайлау жаңалықтарында (алғашқы сайлау және конвенцияларды қоса алғанда) қолданылды. «Президентке салют» тек мектеп оркестрінің аранжировкасында жарияланды, бірақ Манчини оны өзінің концерттік турнелерінде симфониялық оркестрлермен жиі орындады. Манчинидің музыкасы бар әндер 1960 жылдардан 1980 жылдарға дейін радионың оңай тыңдалатын форматының негізгі бөлігі болды. Жарнамашылар үшін Манчини стилі Америка буржуазиясының жарқын, сенімді және қонақжай даусын бейнеледі. Манчини әндерін жазған суретшілердің арасында Энди Уильямс, Пол Анка, Пэт Бун, Анита Брайант, Джек Джонс, Фрэнк Синатра, Перри Комо, Конни Фрэнсис, Эйди Горм, Стив Лоуренс, Трини Лопес, Джордж Махарис, Джонни Матис, Джерри Вейл, Рэй Конниф, Куинси Джонс, Леннон сестері, The Lettermen, Херб Альперт, Эдди Кано, Фрэнк Чаксфилд, Уоррен Ковингтон, Сара Воган, Шелли Манн, Джеймс Муди, Перси Фейт, Ферранте және Тейшер, Хорст Янковски, Андре Костеланцец, Питер Неро, Либерас, Мантовани, Тони Беннетт, Джули Лондон, Уэйн Ньютон, Артур Фидлер, Secret Agent және Бостон Попс оркестрі, Пегги Ли және Мэтт Монро бар. Анита Керр квартеті оның әндерінің кавері We Dig Mancini альбомы үшін Гремми сыйлығын (1965) жеңіп алды. Лоуренс Велк Манчиниді өте жоғары бағалады және оның музыкасын Лоуренс Велк шоуында жиі көрсетті (Манчини шоуда кем дегенде екі рет қонақ ретінде көрінді). Манчини өзінің жеке музыкалық телешоуын Велктің 1972–1973 жылдар аралығында синдикатталған The Mancini Generation телешоуымен ұқсас форматта өткізді. Манчини 90-нан астам альбом жазды, стильдері биг-бендтен бастап классикалық попқа дейін жетті. Бұл альбомдардың сегізін Американың жазба индустриясы қауымдастығы алтын сертификатпен марапаттады. Ол RCA Victor компаниясымен 20 жылдық келісімшартқа отырды, нәтижесінде 60 коммерциялық альбом шығарылды, бұл оны оңай тыңдалатын музыка өнерпаздары арасында танымал есімге айналдырды. Манчинидің 1950 және 1960 жылдардың басында жазған алғашқы жазбалары джаз стиліне тән болды. Питер Ганн, Мистер Лакки және Тиффанидегі таңғы асқа табысқа жеткеннен кейін Манчини негізінен өзінің музыкасын альбомдарға және кино саундтректеріне жазды. (Фильм мен теледидар үшін жазылған музыкамен салыстырғанда оның музыкасының салыстырмалы түрде аз бөлігі жазылды.) 1969 жылы Нино Ротаның «A Time for Us» әнінің аранжировкасынан бастап (біздің Billboard Hot 100 тізіміне енген жалғыз әншісі ретінде No. 1 хит «Love Theme from Romeo and Juliet») және оны қоса жүретін альбом «A Warm Shade of Ivory» Манчини көбірек фортепиано солосы және басқа адамдар жазған музыканы оңай тыңдайтын суретші ретінде жұмыс істей бастады. Осы кезеңде оның ең көп сатылған екі альбомына труба виртуозы және The Tonight Show тобының жетекшісі Док Северинсен қосылды. Манчинидің оркестрлік партитуралары арасында (Lifeforce, The Great Mouse Detective, Sunflower, Tom and Jerry: The Movie, Molly Maguires, The Hawaiians) және қараңғы тақырыптары (Experiment in Terror, The White Dawn, Wait Until Dark, The Night Visitor) бар. Манчини сондай-ақ концерттік орындаушы болды, жылына 50-ден астам қойылым өткізіп, өмірі бойында 600-дан астам симфониялық орындаулар жасады. Ол әлемнің барлық жетекші симфониялық оркестрлерін дирижерлік етті, оның ішінде Лондондық симфониялық оркестрі, Израиль филармониясы, Бостон Попс, Лос-Анджелес филармониясы және Корольдік филармониялық оркестрі бар. Оның сүйікті оркестрлерінің бірі – Миннесота оркестрі, онда ол 1983 жылдың маусымында «Thorn Birds Suite» премьерасын өткізді. Ол 1966, 1980 және 1984 жылдары британдық корольдік отбасының алдындағы қатысуға шақырылды. Ол сондай-ақ Джонни Матис және Энди Уильямспен бірнеше рет гастрольдік сапарлар жасады, олар Манчинидің көптеген әндерін орындаған; Матис және Манчини 1986 жылы The Hollywood Musicals альбомын бірлесіп жазды. 1987 жылы ол Лондонда Children In Need қайырымдылық концертін өткізді, онда Теміз өзені үстінен фейерверктермен бірге Чайковскийдің 1812 жылғы увертюрасы орындалды.

Henry Mancini was born Enrico Nicola Mancini in Maple Heights, Ohio, and raised in West Aliquippa, Pennsylvania. Both his parents were Italian immigrants. Originally from Scanno, Abruzzo, his father Quintiliano "Quinto" Mancini was a laborer at the Jones and Laughlin Steel Company and amateur musician who first came to the U. S. as a teenager around 1910. His mother Anna came to the U. S. from Forlì del Sannio, Molise, as an infant. At age eight, Mancini began learning the piccolo. Mancini said that hearing Rudolph G. Kopp's score in the 1935 Cecil B. DeMille film The Crusades inspired him to pursue film music composition despite his father's wishes for him to become a teacher. At age 12, he began studying piano and orchestral arrangement under Pittsburgh concert pianist and Stanley Theatre (now Benedum Center) conductor Max Adkins. Not only did Mancini produce arrangements for the Stanley Theatre bands, but he also wrote an arrangement for Benny Goodman, an up and coming bandleader introduced to him by Adkins. Later that year, Mancini transferred to the Juilliard School of Music in New York City following a successful audition in which he performed a Beethoven sonata and improvisation on "Night and Day" by Cole Porter. NBC Mystery Movie, Tic Tac Dough (1990 version), Once Is Not Enough, and What's Happening!! In the 1984–85 television season, four series featured original Mancini themes: Newhart, Hotel, Remington Steele, and Ripley's Believe It or Not. Mancini also composed the "Viewer Mail" theme for Late Night with David Letterman. Mancini composed the theme for NBC Nightly News used beginning in 1975, and a different theme by him, titled Salute to the President was used by NBC News for its election coverage (including primaries and conventions) from 1976 to 1992. Salute to the President was published only in a school band arrangement, although Mancini performed it frequently with symphony orchestras on his concert tours. Songs with music by Mancini were staples of the easy listening radio format from the 1960s to the 1980s. To advertisers, Mancini's style symbolized the bright, confident, hospitable voice of bourgeois America. Some of the artists who have recorded Mancini songs include Andy Williams, Paul Anka, Pat Boone, Anita Bryant, Jack Jones, Frank Sinatra, Perry Como, Connie Francis, Eydie Gorme, Steve Lawrence, Trini Lopez, George Maharis, Johnny Mathis, Jerry Vale, Ray Conniff, Quincy Jones, The Lennon Sisters, The Lettermen, Herb Alpert, Eddie Cano, Frank Chacksfield, Warren Covington, Sarah Vaughan, Shelly Manne, James Moody, Percy Faith, Ferrante & Teicher, Horst Jankowski, Andre Kostelanetz, Peter Nero, Liberace, Mantovani, Tony Bennett, Julie London, Wayne Newton, Arthur Fiedler, Secret Agent and the Boston Pops Orchestra, Peggy Lee, and Matt Monro. The Anita Kerr Quartet won a Grammy award (1965) for their album We Dig Mancini, a cover of his songs. Lawrence Welk held Mancini in very high regard, and frequently featured Mancini's music on The Lawrence Welk Show (Mancini made at least two guest appearances on the show). Mancini briefly hosted his own musical variety TV show in a similar format to Welk's, The Mancini Generation, which aired in syndication during the 1972–73 season. Mancini recorded over 90 albums, in styles ranging from big band to light classical to pop. Eight of these albums were certified gold by the Recording Industry Association of America. He had a 20 year contract with RCA Victor, resulting in 60 commercial record albums that made him a household name among artists of easy listening music. Mancini's earliest recordings in the 1950s and early 1960s were of the jazz idiom; with the success of Peter Gunn, Mr. Lucky, and Breakfast at Tiffany's, Mancini shifted to recording primarily his own music in record albums and film soundtracks. (Relatively little of his music was written for recordings compared to the amount that was written for film and television.) Beginning with his 1969 hit arrangement of Nino Rota's A Time for Us (as his only Billboard Hot 100 top 10 entry, the No. 1 hit "Love Theme from Romeo and Juliet") and its accompanying album A Warm Shade of Ivory, Mancini began to function more as a piano soloist and easy listening artist recording music primarily written by other people. In this period, for two of his best selling albums he was joined by trumpet virtuoso and The Tonight Show bandleader Doc Severinsen. Among Mancini's orchestral scores are (Lifeforce, The Great Mouse Detective, Sunflower, Tom and Jerry: The Movie, Molly Maguires, The Hawaiians), and darker themes (Experiment in Terror, The White Dawn, Wait Until Dark, The Night Visitor). Mancini was also a concert performer, conducting over fifty engagements per year, resulting in over 600 symphony performances during his lifetime. He conducted nearly all of the leading symphony orchestras of the world, including the London Symphony Orchestra, the Israel Philharmonic, the Boston Pops, the Los Angeles Philharmonic and the Royal Philharmonic Orchestra. One of his favorites was the Minnesota Orchestra, where he debuted the Thorn Birds Suite in June 1983. He appeared in 1966, 1980 and 1984 in command performances for the British Royal Family. He also toured several times with Johnny Mathis and also with Andy Williams, who had both sung many of Mancini's songs; Mathis and Mancini collaborated on the 1986 album The Hollywood Musicals. In 1987 he conducted an impromptu charity concert in London in aid of Children In Need. The concert included Tchaikovsky's 1812 Overture with firework accompaniment over the River Thames.

Камеосурет

1994 жылы қайтыс болғанға дейін ол доктор Фрейзер Крейннің радио шоуында шалушы ретінде «Фрейзер» сериалының бірінші маусымында эпизодтық рөлде пайда болды. Манчини «Кім таңғы асқа келеді?» атты эпизодта өз дауысының дыбысын ұнатпайтын және көңілсіз дауыспен сөйлейтін Аль кейіпкерін сомдады. Манчинидің эпизодтағы қатысуы аяқталғаннан кейін Фрейзердің радио хабарласуында «Ай өзені» әні ойнатылды. Манчини сонымен қатар Питер Ганн телесериалы негізінде түсірілген 1967 жылғы «Гунн» фильмінде пианист ретінде де ойнады. 1966 жылғы «Пинк Пантер» мультфильмінің «Пинк, Планк, Планк» атты эпизодында пантер оркестрді басқарып, Манчинидің серияның тақырып әнін орындады. Эпизодтың соңында кадр нақты түсірілімге ауысты, және Манчини көрермендердің арасында жалғыз қол шапалақтаған күйде көрінді. Манчини 1993 жылғы «Пинк Пантераның ұлы» фильмінің титрлерінде де қысқаша пайда болды, онда пантерге Бобби Макферриннің фильмнің тақырып әнін орындауына дирижерлік жасауға рұхсат берді.

Өлім

Манчини 1994 жылғы 14 маусымда Лос-Анджелесте ұйқы безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Олар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Текс Бенеке оркестрінің құрамында болғанда танысқан. 1948 жылы Мэнчини ханым әлемдегі кәсіби әншілердің денсаулығы мен әл-ауқатын жақсартуға бағытталған коммерциялық емес ұйым – Әншілер қоғамын құрушылардың бірі болды. Манчинидің егіз қыздарының бірі, Моника Манчини, кәсіби әнші, ал оның әпкесі Фелисе «Мистер Холландтың Опус Қоры» (MHOF) басшысы. Оның ұлы Кристофер Лос-Анджелесте музыка баспагері және промоутер болып жұмыс істейді.

Мұра

Генри Манчини UCLA-да стипендия құрды және оның кітапханасы мен шығармаларының бір бөлігі UCLA-дағы музыка кітапханасында сақталады, ал қосымша материалдар Конгресс кітапханасында сақталған. 1996 жылы Джек Эллиотт Манчинидің құрметіне жас музыка мамандарына арналған Генри Манчини институтын құрды, ал кейін оған композитор-дирижер Патрик Уильямс жетекшілік етті. Алайда, 2000-жылдардың ортасына қарай институт өзін-өзі қамтамасыз ете алмай, 2006 жылдың 30 желтоқсанында жабылды. Американдық композиторлар, авторлар және баспагерлер қоғамы (ASCAP) қорының «Генри Манчини музыка стипендиясы» 2001 жылдан бері жыл сайын табысталады. 2005 жылы Генри Манчини өнер академиясы Линкольн Парк өнер орталығының бөлімшесі ретінде ашылды. Орталық Манчинидің туған қаласы Аликиппадан бірнеше минут қашықтықта, Пенсильвания штатының Мидленд қаласында орналасқан. Генри Манчини өнер академиясы – мектепке дейінгі топтан 12-ші сыныпқа дейінгі балаларға арналған кешкі және демалыс күндері сахналық өнер бағдарламасы, сонымен қатар ересектерге де сабақтар бар. Бағдарламаға би, ән, музыкалық театр және аспаптарды оқыту кіреді. 2017 жылы Сканно муниципалитеті Манчиниге «Виа Генри Манчини» деп аталатын көшені арнады. Америка кино институты Манчинидің «Moon River» әнін «100 жыл – 100 ән» тізімінде 4-орынға, ал «Шарап пен гүлдер күндері» әнін 39-орынға, ал «The Pink Panther» фильміне жазған музыкасын ең ұлы фильмдер музыкасы тізімінде 20-орынға қойды. «Тиффанидегі таңғы ас» (1961), «Шарада» (1963), «Хатари!» (1962), «Зұлымдыққа тиісу» (1958) және «Қараңғылыққа дейін күте тұрыңыз» (1967) фильмдері де тізімге ұсынылды.

Марапаттар мен ұсыныстар

Манчини 72 «Грэмми» сыйлығына ұсынылып, 20-сын жеңіп алды. Ол 18 рет «Оскар» сыйлығына ұсынылып, төрт рет жеңіп алды. Ол сондай-ақ «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алды және екі «Эмми» сыйлығына ұсынылды. 1961 жылы Манчини екі «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, біреуі «Moon River» әні үшін «Ең үздік түпнұсқа ән» номинациясы бойынша, екіншісі – «Тиффанидегі таңғы ас» фильмі үшін «Драмалық немесе комедиялық фильмнің ең жақсы музыкалық қорамы» номинациясы бойынша. 1962 жылы ол «Days of Wine and Roses» әні үшін тағы да «Ең үздік түпнұсқа ән» жүлдесін жеңіп алды. 1982 жылы «Виктор/Виктория» фильмі үшін «Ең үздік түпнұсқа ән және оның бейімделуі» немесе «Ең үздік бейімделу музыкасы» жүлдесін жеңіп алды. 1997 жылы Манчиниге Беркли музыка колледжінің құрметті музыка докторы дәрежесі берілді. 2004 жылдың 13 сәуірінде АҚШ пошта қызметі Манчиниді 37 центтік ескерткіш маркамен құрметтеді. Суретші Виктор Стабин салған маркада Манчини өзінің фильмдері мен телесериалдарының тақырыптары тізімі алдында дирижерлік етіп тұрғаны бейнеленген.

Хит әндері

+ Синглдер тізімі, таңдалған хит-парад позициялары Атауы Жыл Ең жоғары хит-парад позициялары АҚШ CB USAC AUS UK "Mr. Lucky" 1960 21 20 — — — "High Time" — — — — — "The Great Imposter" 1961 90 87 — — — "Moon River" 11 5 1 — 44 "Experiment In Terror" 1962 — — — — — "Hatari!" 95 89 — — — "Days of Wine and Roses" 1963 33 29 10 — — "Banzai Pipeline" 93 98 — — — "Charade" 36 43 15 — — "The Pink Panther Theme" 1964 31 54 10 — — "A Shot in the Dark" 97 — — — — "Dear Heart" 77 39 14 — — "How Soon" — — — — 10 "The Sweetheart Tree" 1965 — 89 23 — — "La Raspa" — — — — — "Moment to Moment" — — 27 — — "Hawaii (Main Theme)" 1966 — — 6 — — "Two for the Road" 1967 — — 17 — — "Wait Until Dark" — — 4 — — "Norma La De Guadalajara" 1968 — — 21 — — "A Man, a Horse and a Gun" — — 36 — — "Love Theme from Romeo and Juliet" 1969 1 1 1 10 — "Moonlight Sonata" 87 96 15 — — "There Isn't Enough to Go Around" — — 39 — — "Theme from Z (Life Goes On)" 1970 — — 17 — — "Theme from The Molly Maguires" — — — — — "Darling Lili" — — 26 — — "Love Story" 1971 13 11 2 21 — "Theme from Cade's County" 1972 — — 14 — 42 "Theme from Nicholas and Alexandra" — — — — — "Theme from the Mancini Generation" — — 38 — — "All His Children"(with Charley Pride) 92 95 — — — "Oklahoma Crude" 1973 — — 38 — — "Hangin' Out"(with the Mouldy Seven) 1974 — — 21 — — "Once Is Not Enough" 1975 — — 45 — — "African Symphony" 1976 — — 40 — — "Slow Hot Wind" — — 38 — — "Theme from Charlie's Angels" 1977 45 73 22 — — "Ravel's Bolero" 1980 — 59 — 76 — "The Thornbirds Theme" 1984 — — — — 23 "—" хит-парадқа енбеген немесе сол аймақта шығарылмаған туындыны білдіреді.