Кіріспе
Американдық рок-н-ролл тобы Билл Хейли және оның Кометалары 1947 жылы құрылған және Хейли 1981 жылы қайтыс болғанға дейін жалғасқан американдық рок-н-ролл тобы еді. Топ Билл Хейли және Кометалар, сондай-ақ Билл Хейлидің Кометалары деп те белгілі болды. 1954 жылдың соңынан 1956 жылдың соңына дейін топ Топ-20 тізіміне енген тоғыз синглді жазды, олардың бірі бірінші орынды, ал үшеуі Топ-10 тізіміне іледі. "Rock Around the Clock" синглы жанр тарихындағы ең көп сатылған рок синглы болды және бірнеше жыл бойы бұл көрсеткішті сақтап тұрды. Топ жетекшісі Билл Хейли бұрын Батыс свинг орындаушысы болған; Айк Тернердің және оның "Кингс оф Ритм" тобының "Rocket 88" әнінің рокабилли нұсқасын жазғаннан кейін, Хейли өзінің тобының музыкалық бағытын рок музыкасына бұрды. Олар "Crazy Man, Crazy", "Shake, Rattle & Roll", жоғарыда аталған "Rock Around the Clock", "Dim, Dim the Lights", "Rock A Beatin' Boogie", "Razzle Dazzle", "See You Later, Alligator", "The Saints Rock 'N' Roll" және "Rip It Up" әндерінің хит нұсқаларын жазды. 1956 жылы топ диско-жокей Алан Фридпен бірге екі ерте рок-н-ролл фильмінде түсті: "Rock Around the Clock" және "Don't Knock the Rock". Топ рок-н-ролл жанрының қалыптасу кезеңінде алдыңғы қатарда болғанымен, 1956 жылы Элвис Пресли және Литтл Ричард сияқты одан да ашық әрекет ететін орындаушылардың пайда болуы Хейлидің және оның Кометаларының танымалдылығының төмендеуіне әкелді. Хейли Еуропада танымал болып қала берді және 1970 жылдары көптеген замандастарымен бірге ностальгиялық акт ретінде қайта оралды. Хейлидің қайтысынан кейін "Кометалар" деген атпен кемінде жеті топ құрылды, олардың барлығы Хейлидің тобының жалғасы екенін мәлімдеді (әртүрлі дәрежедегі сенімділікпен). 2014 жылдың соңына қарай АҚШ-та және халықаралық аренада мұндай төрт топ әлі де өнер көрсетіп тұрды.
the rock and roll band
Bill Haley & His Comets was an American rock and roll band formed in 1947 and continuing until Haley's death in 1981. The band was also known as Bill Haley and the Comets and Bill Haley's Comets. From late 1954 to late 1956, the group recorded nine Top 20 singles, one of which was number one and three that were Top Ten. The single "Rock Around the Clock" was the best selling rock single in the history of the genre and maintained that position for several years. Band leader Bill Haley had previously been a Western swing performer; after recording a rockabilly version of Ike Turner and his Kings of Rhythm's "Rocket 88", one of the first rock and roll recordings, Haley changed his band's musical direction to rock music. They went on to record hit versions of "Crazy Man, Crazy", "Shake, Rattle & Roll", the aforementioned "Rock Around the Clock", "Dim, Dim the Lights", "Rock A Beatin' Boogie", "Razzle Dazzle", "See You Later, Alligator", "The Saints Rock 'N' Roll" and "Rip It Up". In 1956, the group appeared in two early rock and roll movies with disc jockey Alan Freed: Rock Around the Clock and Don't Knock the Rock. Though the group was considered to be at the forefront of rock and roll during the genre's formative years, the arrival of more risqué acts such as Elvis Presley and Little Richard by 1956 led the more clean cut Haley and his Comets to decline in popularity. Haley would remain popular in Europe and go on to have a comeback as a nostalgia act in the 1970s, along with many of his contemporaries. Following Haley's death, no fewer than seven different groups have existed under the Comets name, all claiming (with varying degrees of authority) to be the continuation of Haley's group. As of the end of 2014, four such groups were still performing in the United States and internationally.
Ерте тарих
1940 жылдардың ортасында Билл Хейли Down Homers тобымен бірге өнер көрсетіп, Four Aces of Western Swing деп аталатын топ құрды. Кейіннен "Кометс" болып танылған топ бастапқыда "Билл Хейли және Saddlemen" ретінде 1949–1952 жылдары құрылды, көбінесе кантри және вестерн әндерін орындады, кейде блюздық сезіммен. Топ сонымен қатар алғашқы болып Rocket 88 әнінің кавер нұсқасын (шілде 1951 жылы) жазды, ол бастапқыда Джеки Бренстон және оның Delta Cats тобының, шын мәнінде Айк Тернер мен оның Kings of Rhythm тобының әні болған. Ол Филадельфиядағы Holiday Records лейблі үшін, қазір рок-н-ролл стилі деп танылған стильде жазылды. Ән жақсы сатылды және 1952 жылы Holiday Records компаниясының еншілес компаниясы Essex Records үшін 1940 жылдардағы ритм-н-блюз әні "Rock the Joint" әнінің кавер нұсқасы шығарылды. Алайда сол жылдары Хейли Америкадағы ең үздік ковбойлық йодлшілердің бірі саналды. Saddlemen-нің көптеген жазбалары 1970 және 1980 жылдары ғана жарық көрді, олардың ішінде "Rose of My Heart" сияқты романтикалық балладалар мен "Yodel Your Blues Away" сияқты вестерн-свинг әндері болды. Бұл топтың алғашқы мүшелері Хейли, пианист және аккордеоншы Джонни Гранде және сталь-гитарашы Билли Уильямсон болды. Ал Томпсон топтың алғашқы бас-гитарисі болды, одан кейін Ал Рекс және Маршалл Лайтл келді. Топтың алғашқы жылдарында олар бірнеше басқа аттармен жазба жасады, соның ішінде Джонни Клифтон және оның String Band тобы, сондай-ақ Рено Браун және оның Buckaroos тобы (бірақ Браун, сол кездегі әйелдерге арналған кумир, жазбада қатыспады). "Rocket 88", "Rock the Joint" және олардың тікелей жалғасы Saddlemen атымен шығарылды. Бірақ жаңа музыкалық стильге сәйкес топқа жаңа ат қажет екені тез анық болды. Хейлидің досы, Бейлимен рифмалану үшін Хейлидің кометасы деген атаудың жиі дұрыс айтылмауын ескеріп, Хейлиге өзінің тобын "Кометс" деп атауын ұсынды. Бұл оқиға Хейлидің өмірбаяны "Sound and Glory" (авторлары Джон Хейли мен Джон фон Хоелль), Джон Свенсонның "Bill Haley" және "Still Rockin' Around the Clock" (Кометс тобының бас-гитарисі Маршалл Лайтлдің естеліктері) кітаптарында келтірілген. Топтың жаңа аты 1952 жылдың күзінде қабылданды, бұл 1953 жылы шыққан "Crazy Man, Crazy" әніне дейін болды, ол рок-н-ролл мен роккабилли музыкасының кейбір элементтерін қамтыды. Сол кездегі топ мүшелері Хейли, Джонни Гранде, Билли Уильямсон және Маршалл Лайтл болды. Гранде әдетте пластинкаларда фортепианода ойнайтын, бірақ тікелей концерттерде аккордеонға ауысты, өйткені ол фортепианодан гөрі портативті және көп би болатын музыкалық нөмірлер кезінде пайдалануға ыңғайлы болды. Топ атын өзгерткеннен кейін көп ұзамай Хейли өзінің алғашқы барабаншысы Эрл Фамусты жұмысқа алды. Құрамға риза болмаған Хейли Дик Бокчеллиді (Дик Ричардс деп те белгілі) іздеді, ол ұсыныстан бас тартты, бірақ жас барабаншы Чарли Хиглерді ұсынды. Бірақ Хейли Ричардсқа қайтадан жүгінді, ол рөлді қабылдады. Осы уақыт ішінде (және 1955 жылдың күзіне дейін) Хейлиде тұрақты бас-гитарашы болған жоқ, ол жазбаларда сессиялық музыканттарды пайдаланды және өзі бас-гитарада ойнады немесе Уильямсонның сталь-гитаралық сололарын орындады. Тіпті сәтті жазбалар шыққанға дейін, топтың кейбір жетістіктері болды: "Комметс тобының "Rock the Joint" әнінен бұрын ешкім ел және R&B-ді біріктірген жоқ. 1953 жылы шыққан "Crazy Man Crazy" әнінен бұрын ешкім американдық топ 20-ға рок-н-ролл деп санауға болатын әнді енгізбеген".
Халықтың сүйіспеншілігінің төмендеуі
Құрама Штаттарда топтың танымалдылығы 1956–57 жылдары Элвис Пресли, Джерри Ли Льюис және Литтл Ричард сияқты тартымды, жабайы орындаушылар рекордтық тізімдерде көш бастағанда төмендеді (бірақ Хейлидің Литтл Ричардтың "Rip It Up" әнінің кавер-версиясы, Литтл Ричардтың түпнұсқасымен тікелей бәсекелесіп, түпнұсқадан көп сатылды). 1958 жылы "Skinny Minnie" хит-парадқа енгеннен кейін Хейли АҚШ-та көп сәттілікке жете алмады, бірақ Comets музыканттарынан құралған The Kingsmen (кейінірек "Louie, Louie" әнімен танымал топпен қатысы жоқ) тобы сол жылы "Weekend" атты инструменталды хитке ие болды. Дегенмен, шетелде Хейли мен оның тобы танымал болып қала берді, 1957 жылдың ақпанында Ұлыбританияда гастрольде болды, сол кезде Хейли мен оның ұжымын Лондонның Ватерлоо станциясында мыңдаған жанкүйерлер қарсы алды. Бұл оқиғаны бұқаралық ақпарат құралдары "Ватерлоо шайқасының екіншісі" деп атады. Топ 1957 жылы Австралияда гастрольде болды, ал 1958 жылы Еуропа материгінде сәтті (бірақ тәртіпсіздіктерге толы) гастрольдік сапар жасады. Билл Хейли және оның Кометалары осылайша әлемді аралаған алғашқы ірі американдық рок-н-ролл тобы болды. Германияда әскери қызметін өтеп жүрген Элвис кейбір концерттерде сахна сыртында олармен кездесті. Берлинде бос күнінде олар Катерина Валентенің "Hier Bin ich Hier Bleib Ich" (Мен осындамын, мен осында қаламын) фильмінде екі әнді орындады. АҚШ-та Хейли өзінің Clymax атты жеке лейблін ашуға тырысты және Салли Старр (Филадельфиядағы балалар бағдарламасының жүргізушісі) және Матис ағайындылары сияқты өнерпаздармен жұмыс істеді. Comets мүшелеріне осы жазбалардың көпшілігіне сессиялық музыканттар ретінде қатысу тапсырылды, олардың көпшілігі Хейли мен Comets мүшелерінің өзі жазған немесе бірлесіп жазған әндері болды. Clymax эксперименті шамамен бір жылға созылды. 1959 жылы Хейлидің Decca компаниясымен арақатынасы уақытша тоқтады; күзде тек инструменталды жазбалардың соңғы жиынтығынан кейін Хейли Decca компаниясын тастап, жаңа Warner Bros. Records лейбліне өтетінін хабарлады, ол 1960 жылы екі альбом шығарды, олар орташа сәттілікке ие болды. 1960 жылы Фрэнни Бичер мен Руди Помпилли өздерінің жеке лейблін ашу үшін Comets тобынан кетті. Бичердің орнына Честер, Пенсильваниядан келген 20 жасар гитарист Джонни Кей келді. Кейін Бичер өзінің лейблі сәтсіз аяқталғаннан кейін қысқа мерзімге Comets тобына оралып, Кеймен бірге гитарада орындады. Кей 1966 жылы топтан кетіп, бірақ 1970 жылдардың басында тоқтатылған әлемдік турнеге қайта оралды. Ол Уэмблиде өткен концертте өнер көрсетті, ол "London Rock and Roll Show" ретінде түсіріліп, шығарылды.
Мексика және 1960 жылдардың соңы
1961-1962 жылдары Билл Хейли және оның "Cometas" тобы (осы топ испан Америкасында осылай танымал болды) Мексиканың "Orfeón" лейблімен келісімшарт жасап, "Twist Español" әнімен күтпеген сәттілікке қол жеткізді. Бұл ән Американы шарлаған твист биіне негізделген, испан тілінде жазылған туынды болды. Хейли осыны "Florida Twist" (#3 MEX, Billboard Hits Of The World 04.21.62) әнімен жалғастырды, ол бір кезде Мексика тарихындағы ең көп сатылған әнге айналды. Америкада твист маниясын бастаған Чабби Чекер мен Хэнк Баллард болғанымен, Мексика мен Латын Америкасында Билл Хейли және оның "Comets" тобы твистің патшалары деп жарияланды. "Twist Español" және "Florida Twist" әндерінің табысының арқасында, топ келесі бірнеше жыл бойы Мексика мен Латын Америкасында сәттілікке жетті, испан және испандық үлгідегі әндердің көптеген жазбаларын, сондай-ақ "Orfeon" лейблі мен оның еншілес компаниясы "Dimsa" арқылы студиялық жазбаларға қосылған көрермен дауысымен жасалған концерттік өнерлерін сатты. Олар "Orfeon a Go Go" телесериалын жүргізіп, бірнеше фильмдерде эпизодтық рөлдерде ойнап, өздерінің ескі хиттерін еріндікпен орындады. Испан тілінде еркін сөйлейтін Хейли осы тілде бірнеше ән жазды, бірақ осы жылдардағы топтың көп бөлігі аспаптық туындылар болды, олардың көпшілігі жергілікті сессиялық музыканттарды түймедақтармен ойнату үшін пайдаланды. Осы кезеңде Хейлидің стилімен тәжірибелер де жасалды; "Orfeon" үшін жазылған бір сингл – Хейлидің "Comets" тобысыз орындаған "Jimmy Martinez" атты халық балладасы. 1966 жылы "Comets" (Билл Хейлисіз) Хейлиге әрдайым кумир болған Биг Джо Тернердің сессиялық музыканттары ретінде "Orfeon" үшін альбом жазды; алайда, "Shake, Rattle and Roll" әнінің бірлескен орындалуы жазылмады. 1974 жылы BBC радиосына берген сұхбатында Хейли Тернердің мансабы сол кезде төмендеп кеткенін, сондықтан ол Тернерге жазу сессиясын ұйымдастыру үшін "Orfeon" компаниясындағы өзінің зор ықпалын пайдаланды деді. "Comets" тобының "Orfeon/Dimsa" компаниясымен байланысы сол жылдың соңында аяқталды. 1967 жылы Хейли радио жүргізушісі Ред Робинсонмен сұхбатында баяндағандай, топ Солтүстік Америка мен Еуропада тұрақты түрде өнер көрсетуді жалғастырса да, ешқандай жазба келісімшарты болмаған "еркін агент" болып саналды. Осы жылы Хейли "Comets" тобысыз Аризона штатының Финикс қаласында екі демо жазды: жергілікті мариачи тобының сүйемелдеуімен орындалған "Jealous Heart" атты кантри-вестерн әні (стилі ертеректегі "Jimmy Martinez" әніне ұқсас) және "Superfine Dandelion" тобының сүйемелдеуімен орындалған 60-шы жылдардың соңындағы рок-бұлтақ "Rock on Baby". Бұл жазбалар 30 жыл бойы жарық көрген жоқ. 1968 жылы Хейли және "Comets" тобы "United Artists" лейблі үшін Том Т. Холлдың "That's How I Got to Memphis" әнінің нұсқасын жазды, бірақ лейблмен ұзақ мерзімді байланыс орнатылмады. Өзінің жазу карьерасын жандандыру үшін Хейли Еуропаға бет бұрды.
Жаңғыру
1960 жылдардың соңында Хейли мен Кометалар «ескі хиттерді орындайтын» артисттер саналды. Еуропада топтың танымалдығы ешқашан төмендеген жоқ. 1968 жылы топ Швецияның Sonet Records компаниясымен тиімді келісімге келді және сол жылы еуропалық хит-парадтарға енген «Rock Around the Clock» әнінің жаңа нұсқасын жазды. Келесі он жылда топ лейбл үшін тікелей эфирде және студияда жазылған альбомдардың жиынтығын шығарды. 1969 жылы АҚШ-та промоутер Ричард Нейдер 1950 және 1960 жылдардың артистерін ұсынған рок-н-ролл фестивалінің бірнеше гастрольдік концерттерін ұйымдастырды. Нью-Йорктегі Мэдисон Сквер Гардендегі Фелт Форумда өткен алғашқы концерттердің бірінде Хейли өнер көрсеткеннен кейін сегіз жарым минутқа созылған тұрған аплодисменттерге ие болды. Нейдер бұл туралы Хейлидің тікелей альбомдық қосымшасы «Bill Haley Scrapbook» кіріспесінде айтқан, ол бірнеше аптадан кейін Нью-Йорктегі Bitter End клубында жазылған. 1970 жылдардың басында топ бірнеше концерттік фильмдерде пайда болды, соның ішінде «The London Rock and Roll Show» (мұнда Хейлидің 1960–66 жылдардағы жетекші гитарисі Джон Кей қысқа мерзімге топқа қайта қосылды) және «Let the Good Times Roll». 1974 жылдан кейін салық және басқару мәселелері Хейлиге АҚШ-та өнер көрсетуге кедерлес болды, сондықтан ол 1975 жылы Оңтүстік Америкада гастрольде болғанмен, негізгі өнер көрсетулерін Еуропада өткізді. Топ 1970 жылдарда Sonet және басқа лейблдер үшін көптеген альбомдарды жаздырып, студияда да жұмыс істеді, олардың бірнешесі кантри музыкасының әсерінде болды. 1974 жылы Хейлидің Decca компаниясымен жазылған «Rock Around the Clock» әні «American Graffiti» фильмінде және екі жыл бойы «Happy Days» телешоуында қолданылғандықтан АҚШ сатылым кестесіне қайта оралды. 1981 жылдың сәуір айында Bill Haley & His Comets MCA Records (Decca каталогының мұрагері) топтың ең танымал хиттерінен жинақталған «Haley's Golden Medley» атты жинағын шығарғаннан кейін британдық музыкалық кестелерге қайта оралды. Сингл Ұлыбританияда 50-орынға жетті, бірақ АҚШ-та жарық көрген жоқ. 1987 жылы Bill Haley Рок-н-ролл Даңқы залына енгізілді. Сол кезде қолдау көрсететін топтар даңқ залына енгізілмейтін. Бұл саясат кейіннен өзгертілді және 2012 жылы Даңқ залының арнайы комитеті Кометаларды енгізді. Bill Haley және оның Кометалары Роккабилли Даңқы залына да енгізілді. 2005 жылдың маусым айында Bill Haley And His Comets Мичиганның Рок-н-ролл Аңыздары Даңқы залына енгізілді. 2005 жылдың шілдесінде 1954–55 жылдарғы Кометалардың тірі қалған мүшелері (төменде қараңыз) Хейлидің екінші әйелі мен кіші қызының қатысуымен өткен салтанатта Bill Haley және оның Кометалары Голливудтың Роквогына енгізілді. Кометалар қолтаңбаларын цементке басты; Хейли үшін бос орын қалдырылды.
Кометалар
1952 жылдан 1981 жылы Билл Хейли қайтыс болғанға дейін Bill Haley & His Comets тобында 100-ден астам музыкант өнер көрсетті, олардың көптегені жанкүйерлердің сүйіктісіне айналды. 1970 және 1980 жылдары бірнеше қысқа мерзімді Comets тобының қайта құрылуына тырысылды, соның ішінде Балтимордағы фортепианошы Джоуи Уэлц ұйымдастырған (1962 жылдан 1965 жылға дейін Comets тобына фортепианода ойнаған) топ The Tomorrow Show бағдарламасында өнер көрсетті, ал тағы бірі Элвис Преслидің көшірмесі Джоуи Рэнд басқарды (кейін бұл топ Comets атауын пайдалану құқығы үшін сотта жеңіліске ұшырады). Хейлидің өзі және оның менеджменті мен өндіріс компаниясы тек бір топты өнер көрсетуге жіберді, ол 1960 және 1970 жылдары Хейлимен бірге ойнаған музыканттардан тұрды: бас гитарист "Ник Мастерс" (Матиас Николас Настос), бассист Рей Коули, әнші Рей "Падж" Парсонс және барабаншы Бадди Ди. Бұл топ "Rock Around the Clock" әнін "Happy Days" телесериалы үшін қайта жазды. 2005 жылдың 6 шілдесінде Батыс Голливудтағы Viper Room клубындағы концертте Comets-ке Билл Хейлидің кіші қызы Джина Хейли бір әнмен қосылды; наурыз айындағы ұқсас шарада Хейлидің үлкен ұлы Джон В. Хейли де қатысты. 1954–55 жылғы Comets тобына 2005 жылы Нью-Джерси штатының Сомерс-Пойнт қаласындағы Bubba Mac's клубында және 2005 жылы Нью-Джерси штатының Глостер қаласындағы Twin Bars клубында өткен Билл Хейли мен Saddlemen тобының еңбегін мойындаған концертте Билл Хейли-младший де қосылды. 2006 жылы 1954–55 жылғы Comets тобының көп бөлігін Миссури штатының Брансон қаласындағы Дик Кларктың American Bandstand Theater театрында өткізді. Сонымен қатар, Билл Хейлидің Comets тобының Джон Лейн нұсқасы 2006 жылдың басында Теннесси штатында альбом жазды, бірақ ол әлі шығарылмады. 2006 жылдың 2 маусымында 1954–55 жылғы Comets тобының клавишшісі және тобының негізін қалаушы мүшесі Джонни Гранде қысқа аурудан кейін қайтыс болды. Келесі айда 85 жастағы гитарист Фрэнни Бичер зейнеткерлікке шыққандығын жариялады, бірақ ол 2007 жылдың басында Германиядағы гастрольдік турнеге қатысатыны туралы хабарланды. Үш түпнұсқа Comets мүшесі (Лайтл, Ричардс және Амброуз) Брансон қаласында жаңа музыканттармен бірге пернетақта мен бас гитара позицияларын алып, өнер көрсетуді жалғастырды. 2006 жылдың қыркүйегінде АҚШ-тағы PBS телеарнасы 2006 жылдың көктемінде Брансон қаласында түсірілген бағдарламалар сериясын көрсетті; бұл бағдарламалар Гранде қатысқан толық Original Comets тобының соңғы жазылған өнерлерін қамтиды. Лайтл 2013 жылы, Бичер 2014 жылы қайтыс болды. 1954–55 жылғы Comets тобының соңғы қалған мүшелері Дик Ричардс және Джои Амброуз 2018 жылдың ортасына дейін Comets тобы ретінде өнер көрсетуді жалғастырды, кейде 1970 жылдардағы Comets мүшесі Билл Тернер бас гитарада ойнады. Джон "Бам-Бам" Лейн 2007 жылдың 18 ақпанында қайтыс болды, бірақ оның Билл Хейлидің Comets тобының нұсқасы Лейннің естелігіне арналған 2006 жылғы жазбалармен гастрольдік турнесін жалғастырады деп күтілуде. 2007 жылдың 27 қазанында Comets тобының бұрынғы гитаристі Билл Тернер Германияның Мюнхен қаласында жоғарыда аталған Билл Хейли мұражайын ашты. Ол сондай-ақ 2011 жылғы Remember Bill Haley турнесінде Хейлидің қызы Джина Хейлимен бірге New Comets тобына қосылады. Еуропада Comets тобынан үлгі алған бірнеше топтар белсенді, соның ішінде Германиядағы Bill Haley's New Comets тобы. 2019 жылдың 12 шілдесінде домбырашы Дик Ричардс 95 жасында Нью-Джерси штатының Оушен-Сити қаласында қайтыс болды. Ол 1924 жылдың 12 ақпанында Пенсильвания штатының Йедон қаласында Ричард Марли Бочелли болып дүниеге келген. 2020 жылдың 24 мамырында Comets тобының бұрынғы бассисті Альберт "Ал Рекс" Пичирили қайтыс болды. Аль Раппа 2021 жылдың 25 шілдесінде 94 жасында қайтыс болды. Бастапқы саксофоншы Джозеф Франк Д'Амброзио (сахналық аты Джоуи Амброз) (1934 жылдың 23 наурызы – 2021 жылдың 9 тамызы) 1954 жылы "Rock Around the Clock" хит-жазуында ойнады, бірақ 1955 жылдың қыркүйегінен бастап Руди Помпилли 20 жылдан кейін қайтыс болғанға дейін ұзақ мерзімге алмастырылды. Джоуи Амброуз музыкант болып қалды және 2021 жылдың 9 тамызында 87 жасында қайтыс болған соңғы Comets мүшесі болды.