Кіріспе
Даррил Р. Доукинс (1957 жылдың 11 қаңтары – 2015 жылдың 27 тамызы) – американдық кәсіби баскетболшы және жаттықтырушы. Ол ең әйгілісі Ұлттық баскетбол қауымдастығының «Филадельфия 76ers» және «Нью-Джерси Нетс» командаларындағы өтетінімен танымал, бірақ карьерасының соңында ол «Детройт Пистонс» және «Юта Джаз» командалары үшін қысқа ғана уақыт ойнады. «Шоколадты дауыл» деген лақап атын оған Стиви Уондер берген. Ол қуатты данктерімен танымал болды, нәтижесінде 1979 жылы екі рет доңғалақты сындырғандықтан НБА бұрылатын доңғалақты қабылдауға мәжбүр болды. Доукинс НБА-дағы 14 жылында тоғыз рет еселік ұпай жинады, көбінесе алаңға гол соғу көрсеткіші бойынша лига көшбасшыларының қатарында болды. Ол сондай-ақ 1970-жылдардың соңы мен 1980-жылдардың басында «Филадельфия 76ers» командасының құрамында үш рет НБА финалдарына қатысты. Доукинс бір маусымда (1983–84 ж. 386) фол бойынша НБА рекордын орнатты.
Darryl R. Dawkins (January 11, 1957 – August 27, 2015) was an American professional basketball player and coach. He was particularly known for his tenure with the National Basketball Association's Philadelphia 76ers and New Jersey Nets, although he also played briefly for the Detroit Pistons and Utah Jazz late in his career. His nickname, "Chocolate Thunder", was bestowed upon him by Stevie Wonder. He was known for his powerful dunks, which led to the NBA adopting breakaway rims due to him shattering a backboard on two occasions in 1979. Dawkins averaged double figures in scoring nine times in his 14 years in the NBA, often ranking among the league leaders in field goal percentage. He also played in the NBA Finals three times as a member of the Philadelphia 76ers in the late 1970s and early 1980s. Dawkins set an NBA record for fouls in a season (386 in 1983–84).
Ерте өмір
Докинз 1957 жылы Флорида штатының Орландо қаласында Харриет Джеймс пен Франк Докинз отбасында туған. Оның әжесі Аманда Селестин Джонс жас Даррилді өте жақсы көріп, жеке өзі тәрбиелеген.
НБА мансабы
Флорида штатының Орландо қаласындағы Мейнард Эванс орта мектебінің түлек ретінде Доукинс командасын штаты бойынша өткен чемпионатқа жеткізу үшін орта есеппен 32 ұпай және 21 допты қайтаруды (ребонд) жинады. Оған бүкіл елдегі I дивизион колледждерінен көптеген шақырулар келді, ал ол өзінің таңдауын Флорида штаты, Канзас және Кентукки колледждеріне дейін тарылтты. Күтпеген шешіммен, Доукинс колледжге түспей, жоғары мектептен тікелей НБА-ның драфтына қатысуды жөн көрді. Ол бұл шешімді әжесіне, анасына және туыстарына кедейліктен шығуға көмектесу үшін жеткілікті ақша табу мақсатында қабылдады. Ол жоғары мектепті бітіргеннен кейін бірден НБА-ға қадам басқан алғашқы ойыншы болды.
Филадельфия 76ers
1975 жылғы НБА драфтында бесінші нөмірмен «Филадельфия 76ers» Доукинсті таңдады. Ол Дэвид Томпсон, Дэвид Майерс, Марвин Вебстер және Альван Адамстан кейін таңдалды. Ол 1 миллион долларлық жеті жылдық келісімшартқа қол қойды. Доукинс алғашқы екі маусымында «Сиксерс» құрамында негізгі ойыншы емес еді. Екінші маусымында, тұрақты маусымда аз ғана уақыт ойнағаннан кейін, Доукинс плей-офф кезеңінде «Сиксерс» командасына көмектесуге шақырылды, «Селтикс» командасының Дэйв Коуэнсімен және «Рокетс» командасының Мозес Малоунмен күресуге көмектесуі тиіс болды. «Сиксерс» екі плей-офф сериясын жеңіп, НБА финалына өтті. «Портленд» командасының Билл Уолтонға қарсы ойында Доукинс «Сиксерс» командасына алғашқы екі ойында жеңіске жетуге көмектесті, бірақ «Трейл Блейзерс» келесі төрт ойында жеңіске жетіп, серияны алты ойында аяқтады. Серияның екінші ойынында Доукинс Морис Лукаспен төбелес жасады, нәтижесінде екеуі де алаңнан қуылды. Доукинс ашуын «76ers» командасының киім ауыстыратын бөлмесіне төгіп, қабырғадан дәретхананы жұлып алып, шкафты бұзып, есікті осы шкафпен жапты. Доукинс «Сиксерс» командасының Шығыс конференциясының чемпионы болуына көмектескенімен, Филадельфияның үздік ойыншыларының біріне айналды, команда құрамында Джулиус Эрвинг, Джордж МакГиннис, Ллойд Фри және Даг Коллинс болды. 20 жасында Доукинс ойынға шыққан 25 минут ішінде орташа есеппен 11,7 ұпай және 7,9 добыр жинады, сонымен қатар лигадағы ең жоғары нәтиже көрсеткіштерінің бірі – .575 пайыздық доп тастау көрсеткішімен екінші орынды иеленді. Екінші жыл қатарынан «Сиксерс» Шығыс дивизионында бірінші орынды алды және конференция финалына өтті, бірақ алты ойыннан кейін «Вашингтон Буллетс» командасына жеңілді. 1978–79 маусымы алдында Филадельфия МакГиннисті «Денвер Наггетс» командасына сатты, бұл Доукинс үшін негізгі құрамда ойнауға мүмкіндік берді. Келесі үш маусымда Доукинс пен Колдуэлл Джонс орта және күшті шабуылшы позицияларында кезекпен ойнады. 1979–80 маусымында ол орташа есеппен 14,7 ұпай және мансабындағы ең жоғары көрсеткіш – 8,7 добыр жинады, «Сиксерс» командасын НБА финалына қайтаруға көмектесті, бірақ олар «Лос-Анджелес Лейкерс» командасына алты ойыннан кейін жеңілді. 1981 жылғы маусымда Доукинс .607 пайыздық доп тастау көрсеткішін көрсетті, бұл Артис Гилмордың .670 көрсеткішінен кейін НБА-да екінші орынды иеленді. Доукинс 14 ұпай және 7,2 добыр жинады, бірақ «Филадельфия» финалға қайта оралмады. Команда Шығыс конференциясының финалында «Бостон Селтикс» командасымен кездесіп, жеті ойыннан кейін жеңілді. «76ers» 1982 жылы финалға жеткенімен тағы да жеңіліске ұшырады, алты ойыннан кейін «Лос-Анджелес Лейкерс» командасына қайтадан жеңілді. Команданың «Лейкерс» командасының ойыншысы Карим Абдул-Жаббарды ұстай алмауына наразы болған «Сиксерс» басшылығы Доукинсті «Нью-Джерси Нетс» командасына, ал Колдуэлл Джонсты «Хьюстон Рокетс» командасына Муса Малоунға алмастырды, ол келесі жылы «Филадельфия» командасының НБА чемпионы болуына көмектесті.
Нью-Джерси Нетс
Доукинс 1982 жылғы маусым аралығында бірінші раундтағы таңдау құқығы үшін «Нетс» клубына ауыстырылды. 25 жасында Доукинс Альберт Кинг, Бак Уильямс және Отис Бердсонгтан тұратын «Нетс» құрамына қосылды. Оның «Нетс» сапындағы алғашқы екі маусымы екі тарап үшін де сәтті аяқталды, себебі Доукинс мансабындағы жаңа өркендеуді бастан кешірді, ал «Нетс» сол кезге дейін ең табысты маусымын өткізді. 1982–1983 маусымында Доукинс орта есеппен 12 ұпай жинап, .599-ға тиімді лақтырды, соның нәтижесінде лигадағы нысаналы лақтырулардың пайызы бойынша үшінші орынға ие болды. Сол жылы көрсеткен 49–33 есебі ABA–NBA бірігуінен бері ең жақсы көрсеткіш болды және 2001–2002 маусымына дейін өз мәнін сақтап тұрды. Келесі маусымда ол .593 тиімділікпен ойынға 16,8 ұпай енгізіп, бір ойында 6,7 ребордқа қол жеткізді. 1983 жылдың 3 қарашасында Доукинс «Чикаго Буллс» клубымен өткен 112–107 есебімен аяқталған ойында 15 реборд жинап, «Нетс» сапындағы ең жоғары көрсеткішін орнатты. Екі күннен кейін, 1983 жылдың 5 қарашасында Доукинс бір ойындағы блоктар саны бойынша «Нетс» клубының жаңа рекордын – 13 блокпен жаңартты. Плей-оффтың бірінші турында алтыншы орын алған «Нетс» Доукинстің бұрынғы клубы – «Филадельфия 76ers» клубымен кездесті. «Нетс» бұл серияның алғашқы екі ойынын «Филадельфияда» жеңіп алды, бұл команда тарихындағы плей-оффтағы алғашқы жеңістер болды. «Филадельфия» келесі екі ойында жеңіске жеткеннен кейін «Нетс» шешуші бесінші ойында жеңіске жетті, Доукинстің үлкен тәжірибелі MVP Мозес Мэлоунды қатаң қорғауы «Нью-Джерсиге» қарсыластарының соңғы тырысуын жеңіп, плей-офф сериясын жеңуге көмектесті. «Нетс» клубының НБА чемпиондарының титулын қорғап тұрған команданы жеңуі Sports Illustrated журналымен плей-офф тарихындағы ең үлкен сенсациялардың бірі деп танылды. Доукинс келесі серияда «Милуоки Бакс» клубына қарсы өткен ойында орта есеппен 22,3 ұпай және 7,3 реборд жинады, соның ішінде 106–100 есебімен аяқталған бірінші ойында плей-оффтағы мансаптық рекордын – 32 ұпайды көрсетті. Алайда «Нетс» алтыншы ойында жеңіліске ұшырап, серияны 6:0 есебімен жоғалтты, онда Доукинс 29 ұпай жинап, 8 ребордқа қол жеткізді, нәтижесінде 98–97 есебімен бір ұпаймен жеңіліске ұшырады. Плей-оффта Доукинс орта есеппен 18,4 ұпай жинады. Доукинс бастаған «Нетс» клубының жақсы көрсеткіштеріне қарамастан, команда 1984–1985 маусымын үлкен үмітпен күтті. Алайда жарақаттар оны тек 39 ойынға қана қатысуға мүмкіндік берді. Доукинс келесі маусымда жақсы формаға оралып, орта есеппен 15,3 ұпай жинап, .644 тиімділікпен лақтырды, бірақ маусымның ортасында алған жарақаты оны команданың соңғы 32 ойынының 31-інде алаңнан шығарды. Ол 1986–1987 маусымында тек алты ойынға қатысты, себебі екі жыл ішінде екінші рет арқа операциясын жасады.
Кейінгі мансап
Доукинс 1987 жылғы маусымда жеті ойыншыны қамтитын, үш командалық ауыстыру барысында «Юта Джаз» командасына ауыстырылды. «Ютамен» өткізген уақыты тек төрт ойынды құрады, содан кейін «Джаз» оны екінші раундтың екі таңдауы мен белгілі бір сомадағы ақша үшін «Детройт Пистонс» командасына берді. Доукинстің мінезі «Bad Boys» («Жаман жігіттер») атты «Пистонс» командасына өте үйлесімді болды, және екі маусымда бар болғаны 14 ойынға қатысқанына қарамастан, ол команданың көшбасшыларының бірі саналды. Доукинс көптеген ойындарда жарақаттарынан толыққандай жазылмағандықтан және бұрынғы әйелінің қазасына байланысты қайғырып жүргендіктен, ойынға қатыспады. НБА-дағы соңғы маусымында «Пистонс» НБА чемпионатында жеңіске жетті, және Доукинс соңғы рет чемпиондық жүзік иегері атанды. 1989 жылы Доукинс «Орландо Мэджик» командасының тұңғыш маусымына дайындық лагеріне шақырылды, бірақ Италияда ойнауды жөн көрді. Ол Италияда бірнеше маусым «Торино», «Олимпия Милано» және «Телемаркет Форли» клубтарында өнер көрсетті. 1994 жылы «Денвер Наггетс» командасының жаттығу лагеріне қатысып, 1995 жылы «Бостон Селтикс» командасымен қайтадан оралуға тырысты. Доукинс 1983–1984 жылдар маусымында 386 жеке бұзушылық жасап, НБА рекордын орнатты. Ол Майкл Джорданнан мансабында бір жеке бұзушылық артық жасады, бірақ одан шамамен 350 ойынға аз қатысты.
Қолтаңбаның басылуы
1979 жылы 13 қарашада Канзас-Сити Кингс командасына қарсы Муниципальдық аудиторияда өткен ойында Доукинс артқы тақтаны сындырып, Кингстің Билл Робинзині қорқытып қашыпты. Үш аптадан кейін ол тағы да солай істеді, бұл жолы үйінде, "Спектр" стадионында "Сан-Антонио Спёрс" командасына қарсы. Бірнеше күннен кейін НБА жаңа ереже енгізді: артқы тақтаны бұзу – айыппұл мен дисквалификацияқа әкеп соғатын құқық бұзушылық. Доукинс алғашқы тақтаны бұзған соққысын "Шоколадты күн күркірі ұшып, Робинзин жылап, тістер дірілдеп, шыны сынып, жамбас қыздырып, Бун тостырылып, Вэм Бам, шыны сындырғыш мен джем!" деп атады. Ол басқа да соққыларға да ат қойды: Rim Wrecker, Go Rilla, Look Out Below, In Your Face Disgrace, Cover Your Head, Yo Mama, Spine Chiller Supreme және Greyhound Special (сирек жағдайларда, жағалаудан жағалауға шапқанда). "76ers" командасы Доукинстің өзіндік лақап есімдері үшін статистикалық парақта бөлек баған ұстады: "Сэр Слем" және "Шоколадты күн күркірі". Доукинс 1980 жылғы НБА финалдарында ойыншыларға оларды кортта киюге тыйым салғанға дейін ойындар кезінде алтын тізбек киген. Бір алтын тізбекте крест болса, екіншісінде алтын әріппен "Сэр Слем" деген лақап аты жазылған. Оның алтын әріппен "Доктор Дунк" деген лақап аты бар ұқсас тізбегі де болған. Кейде Доукинс шашын қырқып, майлап, сырға таққан. Бір кезде Доукинс өзінің Лавтрон планетасынан келгенін айтқан, ол маусымнан тыс уақытта "планетааралық фанк өнерін" үйренетін, оның сүйіктісі Джуси Люси тұратын жерде. Музыкант Стиви Уандер, ол жиі "Sixers" ойындарына қатысқан, Доукинске "Шоколадты күн күркірі" деген лақап ат берген.
НБА-дан кейінгі мансап
НБА мансабынан кейін Доукинс Харлем Глобтроттерс командасында қысқа ғана уақыт ойнады, содан кейін 1995–96 маусымында Континентальдық баскетбол лигасының «Сиукс-Фоллс Скайфорс» командасымен бір маусым өткізді. Осы маусымда «Скайфорс» командасының «Флорида Бич Догс» командасына қарсы ойындары ESPN арнасымен жалпыұлттық деңгейде көрсетілді, себебі «Бич Догс» құрамында тағы бір бұрынғы НБА ойыншысы Мануте Бол болды. Доукинс Америка баскетбол лигасының «Ньюарк Экспресс» командасының бас жаттықтырушысы болды. Ол сондай-ақ 1999–2000 жылдары қысқа ғана өмір сүрген Халықаралық баскетбол лигасының «Виннипег Циклон» командасының ойыншы-жаттықтырушысы болды. Доукинс 2000 жылғы маусымда «Валлидоугс» командасымен бір ойында қатысты.
Басқа медиа
1986 жылғы 7 сәуірде ол WrestleMania II-де Mr. T (Джо Фрейзер және The Haiti Kid-пен бірге) мен Родди Пайпердің (Боб Орттон және Лу Дувамен бірге) арасындағы бокс матчының қонақ төрешісі ретінде көрінді. 1989 жылы Доукинс өзінің рөлінде ("Баскетбол жұлдызы" деп көрсетілген) "Биг Бенг" деректі фильмінде пайда болды. Доукинс NBA Ballers және NBA 2K видео ойындарында 1980-ші жылдар Легендалары Шығыс командасының резервтік ойыншысы ретінде көрінеді. Ол сондай-ақ NBA Live Mobile ойынында Sixers командасымен 1979-80 маусымындағы өнеріне сүйенген Легенда ретінде пайда болады. 2005 жылы Доукинс ESPN телеарнасында аналитик лауазымына үміткер ретінде сынақтан өту үшін басқа бірнеше бұрынғы НБА ойыншыларымен бірге қатысты, бұл телеарнаның "Dream Job" шындық шоуының бөлігі болды.
Жеке өмір
Доукинстің автобиографиясы «Шоколадты күн күркірі: Даррил Доукинстің цензураланбаған өмірі мен кезеңі» (Шарли Розенмен бірге жазылған) оның НБА жұлдызы ретіндегі баскетбол алаңындағы және одан тыс жердегі өмірін суреттейді. Кітапта Доукинс НБА карьерасында, 76ers командасының жұлдызы Джулиус Эрвингпен бірге ойнағанда кездескен нәсілшілдік пен есірткі, кештер мен әйелдермен байланысты тәжірибелерін айтады. 1986 жылдың қыркүйегінде Доукинс Нью-Джерси штатының Трентон қаласынан Келли Барнспен қашып кетіп, үйленді. 1988 жылы ол «Nets» командасының бұрынғы жанкүйері Роббин Торнтонға үйленді, бірақ 10 жылдан кейін ажырасты. Кейін Доукинс қайтадан үйленді; ол әйелі Джениспен үш балаға ие болды: Ник, Алексис және Табита. Табита – Дженистің бұрынғы қарым-қатынасынан туған, Даун синдромымен туған қызы.
Өлім
Докинс 2015 жылғы 27 тамызда Пенсильвания штатының Аллентаун қаласында 58 жасында дүние салды. Лехай округінің сот-медициналық сарапшысы 27 тамызда мәйітке аутопсия жасалатынын хабарлады, бірақ Докинстің отбасы таратқан мәлімдемеге сәйкес, өлімнің себебі жүрек талмасы болды. Оның ашық табынына 600-дан астам адам келді. Олардың ішінде бокс бойынша ауыр салмақтағы бұрынғы чемпион Ларри Холмс, «76ers» командасының бұрынғы ойыншысы Билли Каннингэм (ол Докинсті командадағы жеті маусымның бесеуінде жаттықтырды), «Нью-Джерси Нетс» командасының бұрынғы ойыншысы Тим Бассетт және қазіргі «НБА» ойыншылары Джейсон Томпсон мен Карл Энтони Таунс бар еді.