Кіріспе
Unix System V (Жүйе Бес) – Unix операциялық жүйесінің алғашқы коммерциялық нұсқаларының бірі. Ол бастапқыда AT&T компаниясымен әзірленді және 1983 жылы алғаш рет жарияланды. System V-тің төрт негізгі нұсқасы шығарылды: 1, 2, 3 және 4. System V Release 4 (SVR4) коммерциялық тұрғыдан ең табысты нұсқа болды, бұл Unix жүйесін біріктіру (Unix System Unification) деп аталатын, Unix-тің ірі жеткізушілерінің ынтымақтастығын қамтамасыз етуге бағытталған күш-жігердің нәтижесі болды. Ол көптеген кең таралған коммерциялық Unix мүмкіндіктерінің бастауы болды. System V кейде SysV деп қысқартылады. 2021 жылғы мәліметтерге сәйкес, AT&T-дан туындаған Unix нарығы төрт System V түріне бөлінген: IBM-нің AIX, Hewlett Packard Enterprise-тің HP-UX және Oracle-дың Solaris, сондай-ақ OpenSolaris-тен жасалған тегін бағдарламалық жасақтама illumos.
Unix System V (pronounced: "System Five") is one of the first commercial versions of the Unix operating system. It was originally developed by AT&T and first released in 1983. Four major versions of System V were released, numbered 1, 2, 3, and 4. System V Release 4 (SVR4) was commercially the most successful version, being the result of an effort, marketed as Unix System Unification, which solicited the collaboration of the major Unix vendors. It was the source of several common commercial Unix features. System V is sometimes abbreviated to SysV. as of 2021, the AT&T derived Unix market is divided between four System V variants: IBM's AIX, Hewlett Packard Enterprise's HP UX and Oracle's Solaris, plus the free software illumos forked from OpenSolaris.
Кіріспе
System V – 1982 жылғы UNIX System III-нің жалғасы болды. AT&T System V жүйесін іске қосатын аппараттық құралдарды әзірлеп, сатса да, көптеген клиенттер AT&T-нің эталондық нұсқасына негізделген дистрибьютордан алынған нұсқаны пайдаланды. System V Interface Definition деп аталатын стандарттар жинағы жүйелердің стандартты мүмкіндіктерін және жұмыс істеуін анықтады.
AT&T-ті қолдау
AT&T компьютерлік бизнесінің қалыптасу кезеңінде, бөлім System V бағдарламалық қамтамасы топтарының бірнеше фазасынан өтті, бастапқыда Unix қолдау тобы (USG), одан кейін Unix жүйесін дамыту зертханасы (USDL), сосын AT&T ақпараттық жүйелері (ATTIS) және соңында Unix жүйелік зертханалары (USL).
BSD-мен бәсекелестік
1980-ші және 1990-шы жылдардың басында UNIX System V және Беркли бағдарламалық таратуы (BSD) UNIX-тің екі басты нұсқасы болды. Тарихи тұрғыдан алғанда, BSD-ді «BSD Unix» немесе «Беркли Unix» деп те атады. Эрик С. Реймонд System V және BSD арасындағы ұзақ жылдарға созылған қарым-қатынасты және бәсекелестікті былай сипаттайды: HP, IBM және тағы басқалар өздерінің Unix өнімдері үшін System V-ді негіз етіп алғанда, Sun Microsystems және DEC сияқты басқа да жеткізушілер BSD-ді дамытты. Бірақ, даму барысында System V BSD мүмкіндіктерімен толықтырылды, ал DEC-тің Ultrix сияқты BSD түрлері System V мүмкіндіктерін қабылдады. AT&T және Sun Microsystems бірлесіп System V-ді BSD-негізіндегі SunOS-пен біріктіріп, бүгінге дейін қолданылып келе жатқан System V-дің маңызды ұрпақтарының бірі – Solaris-ті жасады. 1990-шы жылдардың басынан бері POSIX сияқты стандарттау жұмыстары мен Linux-тың табысының арқасында System V мен BSD арасындағы айырмашылық маңызын жоғалтты.
While HP, IBM and others chose System V as the basis for their Unix offerings, other vendors such as Sun Microsystems and DEC extended BSD. Throughout its development, though, System V was infused with features from BSD, while BSD variants such as DEC's Ultrix received System V features. AT&T and Sun Microsystems worked together to merge System V with BSD based SunOS to produce Solaris, one of the primary System V descendants still in use today. Since the early 1990s, due to standardization efforts such as POSIX and the success of Linux, the division between System V and BSD has become less important.
SVR1
Bell Labs-те Unix 5.0 деп белгілі болған System V, 1983 жылдың қаңтар айында AT&T-тің бұрынғы коммерциялық Unix жүйесі System III-ті ығыстырды. Unix 4.0 сыртқа шығарылмады, ол System IV деп аталатын еді. System V-дің бұл алғашқы нұсқасы (System V.0, System V Release 1 немесе SVR1) AT&T-тің UNIX қолдау тобы (USG) жасаған және Bell Labs ішкі USG UNIX 5.0-ге негізделген. System V сонымен қатар Калифорния университеті, Берклиде жасалған 4.1 BSD-ден vi редакторы және curses сияқты мүмкіндіктерді қамтыды; сондай-ақ буферлік және inode кэштерін қосу арқылы өнімділікті арттырды. Бұрын Bell ішкі CB UNIX үшін жасалған хабарламалар, семафорлар және ортақ жадты пайдалану арқылы процестер аралық байланысқа қолдау да қосылды. SVR1 DEC PDP 11 және VAX мини-компьютерлерінде жұмыс істеді.
SVR2
AT&T-тің UNIX қолдау тобы (USG) UNIX жүйелерін дамыту зертханасына (USDL) трансформацияланды, ол 1984 жылы System V Release 2 нұсқасын шығарды. SVR2 қабық функцияларын және SVID-ді қосты. SVR2.4 талап бойынша беттерді ауыстыру, жазу кезінде көшіру, ортақ жад және жазбалар мен файлдарды құлыптау мүмкіндіктерін қосты. «Порттау базасы» тұжырымдамасы ресми түрде қалыптастырылды, ал осы нұсқа үшін DEC VAX 11/780 таңдалды. «Порттау базасы» – бұл басқа машиналарға порциялау жұмыстары басталатын нұсқаның түпнұсқасы. AT&T компаниясы SVR2 үшін білім беру мақсатындағы бастапқы код лицензиясын алғашқы процессор үшін 800 АҚШ долларына, ал әр қосымша процессор үшін 400 АҚШ долларына ұсынды. 43 000 АҚШ долларына коммерциялық бастапқы код лицензиясы, үш айлық қолдау және қосымша процессор үшін 16 000 АҚШ доллары бағамен ұсынылды. Apple Computer компаниясының A/UX операциялық жүйесі бастапқыда осы нұсқаға негізделген. SCO XENIX де SVR2-ні өзінің негізі ретінде пайдаланды. HP UX-тің алғашқы нұсқасы да SVR2-нің туындысы болды.
SVR3
AT&T-тің UNIX System Development Laboratory (USDL) компаниясының орнына 1987 жылы UNIX System V, Release 3 жүйесін таратқан AT&T Information Systems (ATTIS) компаниясы келді. SVR3 құрамына STREAMS, қашықтан файлдарды бөлісу (RFS), файлдық жүйе ауыстырғышының (FSS) виртуалды файлдық жүйе механизмі, ортақ кітапханалардың шектеулі түрі және Транспорттық қабат интерфейсі (TLI) желілік API кірді. Соңғы нұсқасы 1988 жылы шыққан 3.2 нұсқасы болды, ол Intel платформаларында Xenix жүйесімен екі жақты үйлесімділікті қамтамасыз етті (Интел екі жақты үйлесімділік стандартын қараңыз). Пайдаланушы интерфейсі жақсартуларының ішінде DMD 5620 графикалық терминалы үшін "қабаттар" терезе жүйесі және SVR3.2 сегіз немесе одан көп түс жұбын және сол кезде маңызды болған басқа мүмкіндіктерді (формалар, панельдер, мәзірлер және т.б.) ұсынған кітапханалар болды. AT&T 3B2 ресми "тұғырлық база" ретінде белгіленді. SCO UNIX, ISC 386/ix сияқты, SVR3.2 негізінде құрылды. 386 үшін SVR3.2-нің сирек таралған дистрибутивтерінің арасында Everex-тің ESIX 3.2 және Intel-дің өзі сатқан "System V, Release 3.2" болды; бұл екеуі AT&T-тің бастапқы код базасын өзгеріссіз жеткізіп берді. IBM-нің AIX операциялық жүйесі SVR3-тің туындысы болып табылады.
SVR4
System V Release 4.0 1988 жылғы 18 қазанда жарияланды және 1989 жылдың басынан бастап әртүрлі коммерциялық Unix өнімдеріне енгізілді. Everex (ESIX), Микростанция технологиясы (SVR4), Микропорт (SVR4) және UHC (SVR4). SVR4 үшін негізгі платформалар Intel x86 және SPARC болды; SPARC нұсқасы Solaris 2 (немесе ішкі SunOS 5.x) деп аталды, және оны Sun әзірледі. Sun мен AT&T арасындағы қарым-қатынас SVR4 шығарылғаннан кейін тоқтатылды, яғни Solaris-тің кейінгі нұсқалары SVR4-тің кейінгі мүмкіндіктерін мұра етпеді. Sun 2005 жылы Solaris 10 (SunOS 5.10) үшін көбінесе бастапқы кодты ашық бастапқы кодты OpenSolaris жобасы ретінде жариялады, оның тармақтарымен бірге, бұл ашық бастапқы кодты (бірақ көп өзгертілген) System V іске асырылымын құрды. Oracle Sun-ді сатып алғаннан кейін Solaris жекеменшік релизге бөлінді, бірақ illumos жалғастыру жобасы ретінде ашық бастапқы кодта әзірленуде. Unisys, ICL, NCR Corporation және Olivetti сияқты Intel-ге негізделген дистрибьюторлар консорциумы SVR4.0MP-ді мультипроцессорлық мүмкіндікпен (жүйелік шақыруларды кез келген процессордан өңдеуге мүмкіндік береді, бірақ үзілістерді тек "басты" процессор қызметкер етеді) әзірледі. 4.1 ES (Enhanced Security) нұсқасы Orange Book B2 сәйкестігі үшін қажетті қауіпсіздік мүмкіндіктерін, кіруді басқару тізімдерін (Access Control Lists) және ядро модульдерін динамикалық түрде жүктеуді қосты.
SVR4.2 / UnixWare (жаңадан жасалған)
1992 жылы AT&T USL компаниясы Novell компаниясымен бірлесіп Univel деген бірлескен кәсіпорын құрды. Сол жылы Veritas файлдық жүйесімен жабдықталған Univel UnixWare ретінде System V.4.2 нұсқасы жарық көрді. Басқа жеткізушілердің ішінде UHC және Consensys компаниялары болды. 1993 жылдың соңында аяқталған 4.2MP нұсқасы көппроцессорлық қолдау қосты және 1995 жылы UnixWare 2 ретінде шығарылды. Эрик С. Реймонд болашақ сатып алушыларды SVR4.2 нұсқаларынан сақтандырды, себебі олар көбінесе онлайн анықтамаларын қамтымайтын. 1994 жылғы сатып алушыларға арналған нұсқаулығында ол осы саясаттағы өзгерісті Unix System Laboratories компаниясына жатқызды.
SVR5 / UnixWare 7 (бірлік)
Xenix-тің иелері Santa Cruz Operation (SCO) ақырында Novell-ден UnixWare сауда белгісін және System V Release 4.2 код базасына тарату құқықтарын сатып алды, ал басқа өндірушілер (Sun, IBM, HP) System V Release 4-ті пайдалануды және кеңейтуді жалғастырды. Novell Unix сауда белгісінің меншік құқығын The Open Group-қа берді. 1997 жылы Santa Cruz Operation (SCO) компаниясы System V Release 5-ті SCO OpenServer (SVR3-тің туындысы) және UnixWare-ді біріктіру арқылы, ірі серверлерге баса назар аудара отырып жасады. Ол SCO UnixWare 7 ретінде жарияланды. SCO-ның ізбасары, The SCO Group, SCO OpenServer 6-ны да SVR5-ке негіздеді, бірақ бұл код базасын басқа ірі әзірлеуші немесе сатушы пайдаланбайды.
SVR6 (жою)
System V Release 6 2004 жылдың соңына дейін шығарылатыны SCO компаниясымен хабарланды, бірақ көрінеу жойылды. Ол 64 биттік жүйелерді қолдауға тиіс болған. SCO сондай-ақ 2004 жылы Smallfoot жобасын да тоқтатты. Қазіргі таңда индустрия The Open Group ұйымының Single UNIX Specification нұсқасы 3 (UNIX 03) төңірегінде біріккен.
1990 жылдары x86 платформаларында қол жетімділігі
1980 және 1990 жылдары x86 PC платформасы үшін Unix-тің SVR4 нұсқаларының әртүрлілігі коммерциялық түрде қолжетімді болды. Бірақ Linux және BSD кеңінен таралғаннан кейін, компьютерлердегі коммерциялық Unix нарығы құлдырады. 1994 жылдың соңында Эрик С. Реймонд USENET-тегі PC клоны UNIX бағдарламалық қамтамасының сатып алушысы туралы нұсқаулығын тоқтатты, себебі "Мен қазір Linux қолданамын, және SVr4 нарығы маған енді қызықты немесе маңызды көрінбейді" деді. 1998 жылы Microsoft-тың құпия хатында "Linux x86 UNIX нарығын иеленуге жақын" делінді және "Linux, NT-ден гөрі, жақын арада SCO үшін үлкен қауіп болады деп ойлаймын" деген болжам жасалды. 2001 жылғы InfoWorld мақаласында SCO UnixWare-дің Linux және Solaris-тің нарықта басымдығына байланысты "көңіл көншітпейтін болашағы" бар екені айтылды, ал IDC SCO-ның "нарықтағы үлесінің азаюын" күтті.
Монтерей жобасы
Монтерей жобасы 1998 жылы Compaq, IBM, Intel, SCO және Sequent Computer Systems компанияларының бірлескен жобасы ретінде, қолданыстағы коммерциялық Unix платформаларының маңызды мүмкіндіктерін біріктіру мақсатымен басталды. Бұл жобаның негізгі платформасы Intel-дің жаңа IA 64 архитектурасы және Itanium процессорлар тізбегі болуы тиіс еді. Дегенмен, жоба 2001 жылы, аз прогресске қол жеткізгеннен кейін күрт тоқтатылды.
OpenSolaris және illumos дистрибутивтері
OpenSolaris және оның туындылары – ашық бастапқы кодты бағдарламалық құралдар болып табылатын SVR4-тің жалғыз ұрпақтары. Негізгі жүйелік бағдарламалық құралдар Illumos ретінде әрі қарай дамытылуда, осыған байланысты SmartOS, Omniosce, OpenIndiana және тағы да басқа Illumos дистрибутивтері пайдаланылады.
Жүйе V үйлесімділігі
Жүйелік V процестер аралық байланыс механизмдері Unix-ке ұқсас операциялық жүйелерде қол жетімді, бірақ System V-ден туындамағандарда; атап айтқанда, Linux-та (Unix-тің қайта жасалған нұсқасы) және BSD туындысы FreeBSD-де. POSIX 2008 осы интерфейстерге жаңа баламаны ұсынады. Қазіргі заманғы System V, Linux және BSD платформалары түпнұсқада компиляцияланған бинарлық файлдар үшін ELF файл форматын пайдаланады.