Кіріспе

Америкалық қорқыныш жазушысы Томас Лиготти (1953 жылдың 9 шілдесінде туған) – американдық қорқыныш жазушысы. Оның шығармалары бірнеше әдеби жанрларға негізделген, ең бастысы – таңғажайып әдебиет, және сыншылар оларды философиялық қорқыныш туындылары деп сипаттайды, көбінесе готикалық әдебиет дәстүрінде жазылған қысқа әңгімелер мен повестьтер түрінде. Лиготти өзінің көркем және ғылыми еңбектерінде пессимистік және нигилистік көзқарасты ұстанады. "Вашингтон пост" газеті оны "қазіргі заманғы қорқыныш әдебиетіндегі ең жақсы сақталған құпия" деп атады.

Мансап

Лиготти өзінің кәсіби жазушылық мансабын 1980 жылдардың басында американдық шағын баспа журналдарында жарияланған әңгімелермен бастады. 1982 жылдан 1985 жылға дейін "Гримуар" журналының редакторы болды. 2015 жылы Лиготтидің алғашқы екі жинағы, "Өлі армандар жыры" және "Гримскрип: Оның өмірі мен еңбектері" "Penguin Classics" баспасында бір томдық "Өлі армандар жыры және Гримскрип" деген атпен қайта басылды. The Wall Street Journal газетінің Майкл Калиа бұл қайта басылым туралы былай деп жазды: "Қорқыныш жазушысы Томас Лиготти американдық әдеби канонға енуге айналып келеді. Penguin Classics Лиготтидің әңгімелер жинағын басып шығарды, осылайша ол АҚШ-та басылған жүздеген автордың арасында Томас Пиншон және Дон ДеЛилло сияқты тірі 10 жазушының біріне айналды". Лиготтидің еңбектері The New York Times Book Review, Los Angeles Review of Books, The Washington Post және The New Yorker сияқты басылымдардан жоғары баға алды. Терренс Раффэрти Лиготтиді Стивен Кингпен салыстырып, былай деді: "Кинг, ұлы ойыншы, әңгімеге комедианның әзілге мұқтаж болғаны сияқты мұқтаж, ал оны жеткізе алмаса, өледі (комедианттың мағынасында). Дегенмен, Кинг – қорқыныштың шебері. Шабыт келмесе, оны жасауға дағдыланған. Томас Лиготти – мүлдем басқа деңгейдегі шебер, тіпті басқа түр. Ол қаласа да, жалғандыққа баруға тырыспайды, себебі оның мұндай қажеті жоқ. Ол қорқыныштың өзінің бейнесіндей жазады".

Жеке өмір

Ол Томас Бернхардты, Уильям С. Берроузды, Эмиль Чиоранды, Владимир Набоковты, Эдгар Аллан Поны, Джакомо Леопардиді, Самуэль Беккетті, Франц Кафканы және Бруно Шульцті өзінің сүйікті жазушылары ретінде атады. Х.П. Лавкрафт Лиготти үшін маңызды шабыт көзі болып табылады: бірнеше әңгіме, әсіресе "Идиоттар сектасы", Лавкрафтың Ктулху мифологиясына тікелей сілтеме жасайды, ал "Арлекиннің соңғы тойы" Лавкрафқа арналған. Оның ықпалында Алгернон Блэквуд, М.Р. Джеймс және Артур Махен де бар, бәрі де ғажайып авторлар, олардың жұмсақтығымен және әңгімелеріндегі ғарыштық және табиғаттан тыс күштердің сезімімен танымал. Лиготтидің тұқымдарының үштен екі бөлігі сицилиялық, ал бір бөлігі – поляк, бұл генетикалық комбинация оның "қиялының ерекшелігіне және оның "әмбебаптығына" үлес қосты" деп ойлауын ұнатады. Ол өзінің поляк әжесінің әңгімелері қорқынышты болмаса да, "маған бұрын білмеген ескі және жат әлеммен байланыс орнатуға көмектесті, және мен көп жылдар өткен соң әңгіме жазуды бастағанда ол пайда болды" дейді. Лиготти 1971 және 1973 жылдар аралығында Макомб округі қауымдастық колледжінде оқыды және 1978 жылы Уэйн мемлекеттік университетін бітірді. Лиготти 23 жыл бойы әдеби (және басқа) зерттеулерді жинақтайтын баспа компаниясы Gale Research (қазіргі Gale Group) -та редактор болып жұмыс істеді. 2001 жылдың жазында Лиготти Гейл тобындағы жұмысын тастап, Оңтүстік Флоридаға көшіп барды. Саяси көзқарасы бойынша ол өзін социалист деп жариялайды.

Ықпал

Оған «Набоковтың бірінші тұлғадағы әңгімелеу стилі» және «Бруно Шульцтің тығыз метафоралық стилі» әсер еткен. 2003 жылы Wildside Press баспасы «Томас Лиготтидің оқырманы: Эсселер мен зерттеулер» атты жинақты жариялады, оны Даррелл Швейцер құрастырған. Автор Джефф ВандерМир Лиготтидің шығармаларын жоғары бағалап, көптеген мақалалар жазды, соның ішінде «Пингвин Классикс» басылымындағы «Өлі арманның әндері» және «Гримскрайб» кітаптарына жазған кіріспелері бар. 2014 жылы HBO телесериалы «Нағыз детектив» Лиготтидің жанкүйерлерінің назарын аударды, себебі алғашқы эпизодтарда Раст Коль (Мэттью Макконахи сомдаған) кейіпкері білдірген пессимистік, антинаталистік философия Лиготтидің философиялық пессимизмі мен антинатализміне ұқсас болды, әсіресе «Адамзатқа қарсы қастандық» еңбегінде көрініс тапқандай. «Нағыз детектив» сериалындағы Коль кейіпкерінің диалогы «Адамзатқа қарсы қастандықтан» алынған деген айыптаулардан кейін, сериалдың авторы Ник Пиццолато The Wall Street Journal басылымында Лиготти мен Юджин Таккердің шығармаларының 2021 жылы Гетеборгтың мелодикалық дед-метал тобы At the Gates-тің «The Nightmare of Being» альбомына әсер еткенін растады.