Кіріспе

Америкалық музыка теоретигі және композиторы (1943 жылы туған)

Альфред Уитфорд (Фред) Лердаль (1943 жылғы 10 наурызда туған) – американдық музыка теоретигі және композиторы. Ол музыкалық грамматика, таным, ырғақ теориясы және тональдық кеңістік саласындағы еңбектерімен танымал. Лингвист Рей Джекендоффпен бірлесіп, Чомскидің идеяларына негізделген тональді музыканың генеративтік теориясын жасады. Лердаль көптеген оркестрлік және камералық шығармалар жазды, олардың үшеуі Пулитцер сыйлығына ие болуға үміткер болды: «Уақыт өте келе» (Time after Time) – 2001 жылы, «Квартет №3» (String Quartet No. 3) – 2010 жылы және «Аркалар» (Arches) – 2011 жылы. Қазірде ол Колумбия университетінің музыкалық композиция профессоры зейнеткер.

Өмір

Альфред Уитфорд "Фред" Лердаль 1943 жылғы 10 наурызда АҚШ-тың Висконсин штатындағы Мэдисон қаласында дүниеге келген. Лердаль Джеймс Мингпен Лоренс университетінде оқыды, онда 1965 жылы BMus дәрежесін алды, ал Милтон Бэббит, Эдвард Т. Коун және Эрл Киммен бірге Принстон университетінде 1967 жылы MFA дәрежесін алды. Танглвудта ол 1964 жылы Артур Бергермен, ал 1966 жылы Роджер Сешнспен оқыды. Содан кейін ол 1968–69 жылдары Фрайбургтегі Музыка жоғары мектебінде (Hochschule für Musik) Вольфганг Фортнермен Фулбрайт стипендиясы бойынша оқыды. 1991 жылдан 2018 жылға дейін Лердаль Колумбия университетінде музыкалық композиция профессоры болды; одан бұрын Мичиган университетінде, Гарвард университетінде және Берклидегі Калифорния университетінде сабақ берді. Лердаль 1999 жылы Лоренс университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. Ол Америка өнер және әдебиет академиясының мүшесі. Лердалдың анасының інісі – астроном Альберт Уитфорд. Лердаль үш кітап жазды: «Тональды музыканың генеративтік теориясы» (1983, екінші басылымы 1996, лингвист Рей Джекендоффпен бірлесіп, MIT Press), «Тональды питч кеңістігі» (2001, Оксфорд университетінің баспасы) және «Композиция және таным» (2019, Калифорния университетінің баспасы). Ол сонымен қатар музыка теориясы, музыка таным, компьютерлік көмекпен композиция және басқа да тақырыптар бойынша көптеген мақалалар жазды. Лердалдың музыкасы Schott баспасынан шығады, ал Bridge Records оның үнемі жаңадан жазылатын сериясын шығаруда. Лердалдың шәкірттеріне композиторлар Кристофер Бухенхольц, Зоша Ди Кастри, Р. Люк Дюбоис, Джон Холл, Хак Ходж, Артур Кампела, Алекс Минчек, Пол Моравек, Мэтью Рикетс, Аллен Ширер, Кейт Сопер, Тайшан Сори, Кристофер Трапани, Карл Восс, Ван Лу, Эрик Вуббельс және Нина Янг; сондай-ақ музыка теоретиктері Элизабет Маргулис және Дэвид Темперли кіреді.

Музыка

Лердалдың ықпалына неміс классиктері, Сибелиус, Шенберг, Барток, Стравинский, Картер, Мессиан және Лигети жатады. Ол "өзінің ойлап тапқан музыкалық формаларын іздеумен әрқашан айналысқанын" және көзделген өрнек үшін тиісті форманы табуға тырысқанын айтқан. Роберт Карл «Fanfare» журналында былай деп жазды: «Лердал – терең музыкалық композитор, ол барлық жұмыстарында дәстүрмен қатаң және құрметті диалог жүргізеді, шығармаларын мүмкіндігінше көп ақпарат пен айқындықпен сіңдіруге құштар». Лердалдың «Толқындар» композициясы туралы Филип Скотт: «Толқындар – оркестрлік шекерцо. Ол толқындардың қозғалысын және сезімін тудырады (бейнелемейді), тек мұхиттың ғана емес, сонымен қатар графиктерде кездесетін толқындарды да: дыбыс толқындары, жүрек соғуы және т.б. Ол белсенділікпен басталып, каскадтық гаммаларымен және жылдам фигурациясымен тоқтамайды. Дебюссидің «Теңіз» шығармасындағы терең теңіз толқындары еске түсірілгенімен, онда тынығу сәттері жоқ».

Дискография

Струнный квартет № 1 (оригинальная версия). Juilliard String Quartet (Composers Recordings, Inc.: CRI 551, 1987 [переиздан как New World Records: NWCR551, 2007]) Вальсы; Фантазийные этюды; Эрос; Пробуждение. Bethany Beardslee, сопрано; Beverly Morgan, меццо-сопрано; Rolf Schulte, скрипка; Scott Nickrenz, альт; Fred Sherry, виолончель; Donald Palma, контрабас; Robert Beaser/Musical Elements; David Epstein/Boston Symphony Chamber Players; Fred Lerdahl/Collage (Composers Recordings, Inc.: CRI 580, 1991 [переиздан как New World Records: NWCR580, 2007; Bridge Records: 9269; Bridge Records: 9391; и New World Records: NWCRL378]) Волны. Orpheus Chamber Orchestra (Deutsche Grammophon: 435 389–2, 1992, переиздан как Bridge Records: 9191) Фантазийные этюды. eighth blackbird (eighth blackbird, 1999) Время после времени; Марши; Квартет для гобоя; Волны. Antares; La Fenice; Jeffrey Milarsky/Columbia Sinfonietta; Orpheus Chamber Orchestra (Bridge Records: 9191, 2006, переиздание Deutsche Grammophon: 435 389 2) Перекрестные течения; Вальсы; Дуэт; Тихая музыка (оригинальная версия). Rolf Schulte, скрипка; Scott Nickrenz, альт; Fred Sherry, виолончель; Donald Palma, контрабас; James Winn, фортепиано; Paul Mann/Odense Symphony (Bridge Records: 9269, 2008 [частичное переиздание Composers Recordings, Inc.: CRI 580, New World Records: NWCR580]) Струнное трио; Фортепианная фантазия. Robert Miller, фортепиано; участники The Composers Quartet (New World Records: NWCRL319, ок. 2009) Струнные квартеты № 1–3. Daedalus Quartet (Bridge Records: 9352, 2011) Первые голоса. Frank Epstein/New England Conservatory Percussion Ensemble (Naxos Records: 8.559684, 2011) Эрос. Beverly Morgan, меццо-сопрано; Fred Lerdahl/Collage (New World Records: NWCRL378, 2011, переиздание Composers Recordings, Inc.: CRI 580) Спирали; Три диатонических этюда; Имбрикации; Пробуждение; Фантазийные этюды. Bethany Beardslee, сопрано; Mirka Viitala, фортепиано; eighth blackbird; Michel Galante/Argento Ensemble; David Epstein/Boston Symphony Chamber Players; Scott Yoo/Odense Symphony (Bridge Records: 9391, 2013, переиздание Composers Recordings, Inc.: CRI 580, New World Records: NWCR580) Там и обратно. Anssi Karttunen, виолончель (Toccata Classics: TOCC0171, 2013) Там и обратно, Струнный квартет № 4 "Chaconne", Огонь и лед, Три багатели, Арки (оркестровая версия). (Bridge Records: 9522, 2020)