Кіріспе

Якобиндік пьеса, ықтимал, Уильям Роули жазған.

"Мерлиннің тууы", немесе "Бала әкесін тапты" – бұл Якобиндік пьеса, толығымен немесе ішінара Уильям Роулимен жазылған болуы мүмкін. Ол алғаш рет 1622 жылы Шордичтегі "Перде" театрында қойылды. Пьесада Мерлиннің ересек күйінде ауыл қызына тууының комикалық бейнесі көрсетілген, сонымен қатар Артурий аңызының кейіпкерлері – Утер Пендрагон, Вортигерн және Аурелий Амброзиус та бар.

Авторлығы

1662 жылы "Мерлиннің тууы" пьесасының бірінші басылымы Томас Джонсонның Франсис Киркман және Генри Марш кітап сатушылары үшін баспадан шыққан кварто болып табылды; пьеса авторлығы Уильям Шекспир мен Уильям Роулиге жатқызылды. Осылайша, "Мерлиннің тууы" XVII ғасырда Шекспирдің бірлесіп жазған екі пьесасының бірі саналады, екіншісі – "Екі асыл туыс". Көптеген зерттеушілер Шекспирдің авторлығын жоққа шығарып, пьеса Роулиге тиесілі деп санайды, мүмкін, бірлескен авторлықпен жазылған. Пьеса кейде заманауи сахнада қайта қойылды, мысалы, Theatr Clwyd театрында. "Мерлиннің тууы" пьесасы Бомонт пен Флетчердің пьесаларының бірі – "Купидонның кек алуымен" маңызды байланысқа ие. Сюжеттік үлкен ұқсастықтар – жоғалған ханзада, билеуші мен оның мұрагерінің бір әйелге ғашық болуы – ортақ бастаулардан туындаған болуы мүмкін; бірақ бұл ірі элементтер екі пьесада да кездесетін нақты жолдар мен үзінділермен нығайтылады. Осы ортақтықты алғаш байқаған сыншылар, Бомонт пен Флетчердің "Мерлиннің тууына" қатысы бар екендігінің дәлелі деп қарады. Алайда, бұл пікір ғалымдар мен сыншылардың көпшілігі тарапынан қабылданбады, себебі келтірілген ортақ үзінділерден басқа, пьесада Бомонт немесе Флетчердің авторлығын көрсететін ешқандай мәлімет жоқ. Ортақ үзінділер дәуірдегі шығармаларда кездесетін қарыз алудың бір түрі ретінде түсіндірілуі мүмкін (мысалы, Шекспирдің "Антоний мен Клеопатрасында" Томас Норттың Плутархтың "Параллель өмірлер" аудармасынан алынған қарыздар), бұл авторлық мәселесіне қатысы жоқ. Екі пьесаның да жазылған мерзімі белгісіз болғамен, "Купидонның кек алуы" алғашқы туынды болып көрінеді, ал "Мерлиннің" авторы немесе авторлары Бомонт пен Флетчердің пьесасынан шабыттанған болуы ықтимал.

Қысқаша мазмұны

Мерлиннің тууы үш деңгейлі сюжетке ие, бұл сол дәуірдегі пьесаларға тән құрылым. Басты сюжетте мемлекеттік басқару және ұлттық игілігімен айналысатын патшалық тұлғалар бар. Екінші сюжетте жеке құндылықтармен және жеке өзін-өзі жетілдірумен айналысатын аристократтар мен мәдениетті тұлғалар бейнеленген. Комедиялық сюжетте көбінесе сезімталдықпен айналысатын қара халықтың кейіпкерлері бар. Пьеса түрлі-түрлі көріністерге толы, олардың ішінде құдайлар мен шайтандар, сиқыр және маска сияқты әсем көріністер кездеседі. Бұл пьеса шынайы өмірді бейнелеуден гөрі, кең ауқымды, түрлі-түсті және қарқынды ойын-сауық беру үшін жасалған.

Ашылу

Көбінесе кездеспейтіндей, пьеса екінші жобадан басталады: ашылу сахнасында дворян Доноберт, оның қыздары Констанция мен Модестия, сондай-ақ олардың күйеушілері Кадор мен Эдвин таныстырылады, және Модестияның діни жолға ұмтылысы мен үйленуге қоғамдық қысым арасындағы қақтығысының оқиғасы басталады. Артурий романдарының танымал кейіпкерлері екінші сахнада ғана пайда болады, онда патша Аврелий және оның сарайы таныстырылады. Британдықтар жақында басып кірген сакстарға қарсы жеңіске жеткендігіне қуанышты, бірақ патшаның жоғалған інісі Утердің жоқтығы оларды алаңдатады. Саксон елшілері бейбіт келісім шарты бойынша келіссөздер жүргізу үшін сарайға келеді, оларға саксон принцессасы Артезия жетекшілік етеді. Аврелий Артезияға бірден ғашық болады және сарай қызметкерлерінің қарсылығына және қасиетті жалғызбастының сын-пікірлеріне қарамастан, сакстарға өте кеңпейілді бейбіт шарттар береді. (Сахна аяқталар алдында Модестия өзінің рухани қиындықтары туралы жалғызбасқа кеңес сұрайды.)

Орман

Екінші актінің алғашқы көрінісінде аты аталмаған Клоун және оның қатты жүкті қарындасы Джоан Гоут таныстырылады. Пьесадағы сілтемелер семіз Клоунды Роули өзі үшін пьесаға қайта-қайта жазған типтік рөл ретінде көрсетеді. Клоунның әпкесі белгісіз біреудің әрекетіне көніп, жүкті болған; енді ол және Клоун баланың әкесін, не болмаса балаға әке іздеп орманды шарлап жүр. Апалы-інілі – Джоан мен Клоун – сол орманды аралап жүрген принц Утерге кездеседі, ол бір әйелге бірден ғашық болғаннан кейін ойшаң және қайғылы күйде болады. Бұны естіген Клоун Ютерді Джоанға күйеу болып алуға шақырады, бұл принцті қатты ашуландырады. Ол оларды ұрып жатқанда, олардың дауысын ханзаданы іздеп келген сарай қызметкерлері естиді, олар оқиғаны тоқтатады және Утерді сарайға алып кетеді. Клоун мен Джоан іздеулерін жалғастыра береді.

Сотқа қайта оралу

Арелийдің Артесияға деген құштарлығы сарайда күтпеген үйленуге әкелді. Британдық ақсүйек Эдол осыған қатты ашуланып, сарайдан қашып, қарсылығын күшейтуге бет алады. Сарайда қазір британдық және саксондық ықпалдар бірігіп жатыр, бірақ бұл үйлесімді де, қуанышты да емес. Ғұрыпшы сакс сиқыршысымен күш сынасады; христиан ғалымы түркі дінінің сиқырын жеңіп шығады. Принц Утер келіп, көңілінен шыққан әйелдің енді оның бауырының әйелі және жаңа британдық патшайымы болғанын көреді. Арелий жағдайды түсініп, ашу мен қызғанышпен шегінеді. Үшінші актіде Джоан мен Клоун оның баласының әкесін іздеуде сарайға жетеді. Олар түрлі сарайлықтармен кездеседі, бірақ бұл кездесулер күлкілі сәттерге толы болады. Ақырында олар нағыз әкені табады: Джоан оны әдемі сарайлық деп қарайды, ал Клоун оны шайтан деп таниды, «оның аяқтары мен басы қорқынышты». Джоан оның соңынан қуады, ал Клоун адал түрде оның ізінен жүреді. Екінші сюжет желісінде Модестия діни жолын таңдайды; отбасылық дау барысында Модестия таңдауын қорғағандықтан, оның қарындасы Констанция рухани өмірге бет бұрып, күйеуінен бас тартады, дәл Модестия істегендей. Доноберт ашуға булығады, бірақ Кадор мен Эдвинді қыздарынан әлі үмітін үзгені жөн емес деп кеңес береді.

Орманға қайтып оралу және Мерлиннің тууы

Ормандағы үңгірде Ібіліс Люцина мен Тағдырларды шақырып, Джоан Мерлинді дүниеге келтіргенде оларға көмектесуге жинады. Клоун қарындасымен және жаңа туған немересі – толыққанды өскен Мерлин сиқыршымен кездесу үшін жетеді. Мерлин клоун әкесін шайтан атасымен таныстырады; Ібіліс жаңа туған ұлына драмалық болашақ болжайды. Британдық сарайда саксондар опасыздық жоспарлайды; Артесия Утердің романдық құштарлығы мен Аврелийдің қызғанышын пайдаланып, екеуінің арасын ажырастыруға тырысады, бірақ британдық ақсүйектер оның жоспарларын ішінара бұзады. Екі топ бөлініп, соғысқа дайындалады. Осы уақытта Мерлин, Джоан және Клоун Уэльске аттанады, онда саксон одақтасы король Вортигерн қамал салуда қиындыққа тап болады. Құрылыстың үнемі құлауын тоқтату үшін уэльстіктер "шайтаннан туған баланы" құрбан етуі керек; сондықтан Мерлиннің келуіне олар қуанып, жеңілдеп қалады. Бірақ Мерлин Вортигерннің Эдол мен британдықтардан жеңіліп қалуын болжайды. Шайқас сахналары Эдолдың жеңісін көрсетеді, ал ең әсерлісі – Мерлиннің жалындаған комета туралы болжам айтқан керемет әсерлі көрінісі.

Жүктеу

V акт әртүрлі сюжеттердің жылдам аяқталуын көрсетеді. Мерлин әкесі – шайтанды жерге көмеді, ал анасын тәубеге келу үшін алып кетеді. Доноберт қыздарының уақыттық және бойдақ өмірге адалуына қатысты діни ниеттерін қабылдайды. Британдықтар Аурелийді өлтірген сатқыш саксондықтарды жеңіп алады. Утер енді Мерлиннің көмегімен британдық патша болады.