Кіріспе

Бұрын алкогольді шектен тыс ішуге қатысты қолданылатын термин – полидипсия – шамадан тыс шөлдеу немесе шамадан тыс ішу. Бұл сөз грек тіліндегі πολυδίψιος "өте шөлді" деген сөзден шыққан, ол πολύς ("көп") + δίψα ("шөлдеу") сөздерінен құралған. Полидипсия – түрлі медициналық аурулардың белгісіз симптомы. Бұл құстар сияқты кейбір жануарларда да қалыптан тыс мінез-құлық ретінде кездеседі.

Диабет

Полидипсия қант диабетіне тән болуы мүмкін, көбінесе бастапқы белгі ретінде. Бұл жағдай, көбінесе науқастың антидиабеттік препараттарды жеткілікті мөлшерде қабылдамауы салдарынан туындайды. Психогенді полидипсия – шизофрения сияқты психикалық аурулары бар немесе даму кемістіктері бар кейбір науқастарда кездесетін, шамадан тыс су ішу. Бұл өте қауіпті, себебі организмге сіңген су мөлшері бүйректердің шығара алатын мөлшерінен асып, сирек жағдайларда өмірге қауіп тудыруы мүмкін, өйткені организмдегі қанның натрий деңгейі төмендеп, құрысулар мен жүрек тоқтауына әкелуі мүмкін. Психогенді полидипсия көбінесе ауыр психикалық аурулар тобында кездеспесе де, психоз немесе басқа психикалық жағдайлар болмағанда байқалатын жеңіл түрінің («әдеттегі полидипсия» немесе «әдеттегі су ішу») кейбір деректері бар. Суды шамадан тыс ішу нәтижесінде диабет инсипидусының бұрыс диагнозы қойылуы мүмкін, себебі судың шамадан тыс мөлшерде тұрақты түрде қабылдануы, жеңіл диабет инсипидусының белгілеріне ұқсас диагностикалық нәтижелерге әкелуі мүмкін. Диабет инсипидусы туралы мәліметтерде айтылғандай, «Әдеттегі су ішу (ең ауыр түрі психогенді полидипсия деп аталады) барлық жастағы диабет инсипидусының ең көп кездесетін имитаторы болып табылады. Көптеген ересек жағдайлары медициналық әдебиетте психикалық аурулармен байланысты болғанымен, әдеттегі полидипсиясы бар пациенттердің көпшілігінде басқа анықталатын аурулар жоқ. Айырмашылық сусыздандыру тестісі кезінде анықталады, себебі науқас сусызданғанға дейін, әдетте, зәрдің концентрациясы изосмолярдан жоғары болады». Дегенмен, сусыздандыру тестісін жүргізу алдында, психогенді полидипсияны немесе әдеттегі полидипсияны жоққа шығару мүмкіндігін анықтау үшін психиатрмен кеңесуді қарастыру қажет.

Диагностика

Полидипсия – бұл аурудың белгісі (ауру күйінің көрінісі), өзіндік ауру емес. Ол көбінесе полиуриямен (көп несеп шығару) және төмен натрий деңгейімен қатар жүреді. Диабет инсипидусы мен қант диабетін анықтауға бағытталған зерттеулер пайдалы болуы мүмкін. Қан сарысуын тексеру денедегі жасушадан тыс сұйықтықтардың осмолялдығы туралы маңызды ақпарат береді. Артық су ішуден туындаған осмолялдықтың төмендеуі қызыл қан клеткаларының, қандағы мочевина азотының (BUN) және натрийдің сарысудағы концентрациясын төмендетеді.