Кіріспе

Австралияда үнемі жалғасып жатқан наразылық – Австралияның аборигендері мен Торрес бұғазы аралдарының халықтарының саяси құқықтарын қорғауға бағытталған тұрақты наразылық ошағы. 1972 жылғы 26 қаңтарда (Австралия күні) құрылған және 2022 жылы 50 жылдығын тойлаған бұл, әлемдегі жергілікті халықтардың жер құқығы үшін ең ұзақ үзіліссіз жалғасып келе жатқан наразылық акциясы. 1972 жылы МакМахон үкіметінің аборигендердің жер құқығына қатысты саясатына қарсылық ретінде жағажайда шатыр тігу арқылы алғаш құрылған Аборигендердің шатырлар елшілігі – плакаттар мен шатырлардан тұрады. 1992 жылдан бері ол Австралия астанасы Канберрадағы Ескі Парламент үйінің қарсы жағындағы көгалда орналасқан. Австралия үкіметі оны ресми елшілік деп танымайды. Елшілік – Австралиядағы жергілікті халықтардың жер құқығын мойындау, абатуригендердің қамауда қайтыс болу жағдайларын, өздерін-өздері билеу құқығын және жергілікті халықтардың егемендігін қолдау мақсатындағы халықтық науқандарға наразылық білдіру және қолдау көрсету ортасы болып табылады.

Өмірбаян

Чикка Диксон 1946 жылы өткен саяси митингке қатысқанын айтты, онда Австралияның аборигендері прогрессивті қауымдастығының президенті және негізін қалаушы Джек Паттен елшілік туралы алғашқы идеяны және шабытты ұсынды. Паттен парламент үйінің алдына аборигендердің миссиялық станциясын орнатуды талап етті, осылай әлемнің назары елдің түпкілікті халқының қиын жағдайын көре алатын болар еді. 1967 жылы австралиялықтар тарихи референдумда Австралия Конституциясына түзетулер енгізу үшін дауыс берді, бұл Комонвелл үкіметіне аборигендерді конституциялық мақсаттар үшін ресми халық санағына қосуға және олар үшін жеке заңдар қабылдауға мүмкіндік берді; алайда, жас қалалық аборигендер содан бері болған прогреске қанағаттанбады. Австралияда консервативті үкіметтердің көп жылдары өтті, ал 1960 жылдары Австралияның Вьетнам соғысына қатысуына, сондай-ақ Оңтүстік Африкадағы апартеидке қарсы ірі наразылықтар болды. Бұл күшті энергияны жергілікті халықтың құқықтары үшін күрескендер пайдаланды.

1972 ж. құрылуы

1972 жылдың 26 қаңтарында Майкл Андерсон, Билли Крейги, Тони Кури және Берти Уильямс (әнші Гарри Уильямстың ұлы; кейінірек Кевин "Берт" Джонсон) төрт абориген азаматы Сиднейден Канберраға келіп, Парламент үйінің (қазіргі Ескі Парламент үйі) алдындағы шаршыға шатыр тігіп, абориген елшілігін құруға кірісті. Уильямс сол кезде бірнеше плакаттары бар лагерь болған шағын наразылықты «елшілік» деп атауды ұсынды. «Елшілік» терминінің таңдалуының себебі – абориген халқы ешқашан өз егемендігінен бас тартпағанын және Тажбен ешқандай келісім процесі болмағанын көрсету болды; Австралияда өздерін өкілдік ететін елшілігі жоқ жалғыз мәдени топ олар еді. Кейін доктор Гэри Фоули 2014 жылғы кітабында «шатырлық елшілік» терминінің абориген халқының нашар жағдайда өмір сүріп жатқанын және «өз жерінде шетелдіктер сияқты» қаралатынын еске түсіру мақсатында қолданылғанын жазды. Дүние жүзінен де қолдау күшейді. Талаптар қабылданбады, ал 1932 жылғы Мемлекеттік жерлерге енуге тыйым салу туралы жарлыққа (ол баспананы шығаруға болатын басып алуға айналдырды) түзетулер енгізілгеннен кейін, 1972 жылдың 20 шілдесінде полиция ескертусіз кірісті. Үш күннен кейін, 23 шілдеде 200 белсенді оқиға орнына оралды, бірақ 200 полицей оларды қайтадан басып алудан алдын алды. 1972 жылдың алғашқы алты айында Елшілік Австралиядағы абориген халқын бірыңғай ұлттық жер құқығын талап ету үшін біріктіріп, бұл мәселеге қатысты түпкілікті емес қолдауды жұмылдырды. ), Пэт Иток, Кевин Гилберт, Денис Уокер және Ширли Смит ("Мама Ширл"). Елшілікке қатысқан негізгі тұлғалардың көптегені, соның ішінде Джон Ньюфонг, Шерил Бьюкенен, Гэри Фоули және Майкл Андерсон, сондай-ақ балама ақпаратты жариялаған абориген газеттерін шығарды. Елшілік халықаралық баспасөздің де назарына ілікті, мысалы, The New York Times және BBC News, және Оңтүстік Африкадағы апартеидпен салыстырылды. Аборигендер құқығын қорғау қозғалысының кейбір наразылық білдірушілері қара театрға қатысып, сахнада айтылғанмен қатар, көше театрларын да қойды. ол символдық түрде қайта орнатылғаннан кейін. 1975 жылдың ақпанында абориген белсендісі Чарльз Перкинс жер құқығы жөніндегі үкімет әрекеттерін күтіп, үкіметпен Елшілікті «уақытша» алып тастау туралы келісім жасасты. 1976 жылдың желтоқсанында жер құқығы туралы заң қабылданғаннан кейін, Фрейзер үкіметінің екіпартиялық қолдауымен Елшілік таратылды. Содан кейін наразылық орны 1992 жылға дейін Канберраның әртүрлі жерлеріне көшірілді. 1976 жылдың наурыз айында Елшілік жақын маңдағы Ред-Хиллдегі үйге орналасты, бірақ ол 1977 жылы жабылды. 1992 жылы құрылған күнінің 20 жылдығында Аборигендердің шатырлық елшілігі Ескі Парламент үйінің шаршысындағы бастапқы оқиға орнында қайта құрылды. Көптеген адамдар оны алып тастауды талап еткенімен, ол сол кезден бері сол жерде қалып отыр. Бұл қасиетті отты Кевин Буззакотт жасап, 1998 жылы елшілікте Вираджури адамы Пол Коу жақты. 30 жылдығы 2002 жылдың қаңтарында тойланды, сол кезде аборигендер ағаларының тобы, соның ішінде Кевин Буззакотт ағасы, Австралия гербінен кенгуру мен эмудың қасиетті тотемдерін (мәдени міндеттермен бірге) қайтарып алды, ол салтанатты оттың алдында көпшілікке қойылды. Полиция шақырылды, ал Буззакотт «Коммунельстің мүлкінен мәңгілікке айыру ниетімен қола гербті адалсыз иеленгені үшін» айыпталды. Буззакотт сонымен қатар Австралия үкіметін геноцидпен айыптауға сәтсіз тырысты, бірақ бұл талап Бас прокурор тарапынан қабылданбады. Оқиға орнында бірнеше күдікті өрттер болды. Полиция осыдан кейін наразылық білдірушілерді оқиға орнынан қайтадан шығаруға тырысты. 2005 жылдың тамызында Федералды үкімет (сол кезде Хауард үкіметінің төртінші мерзімі) аборигендердің шатырлық елшілігін қарауды жариялады. Үкімет емес кәсіби делдалдық фирмасы, Mutual Mediations, аумақ министрі Джим Ллойдпен шатыр тұрғындарымен және аборигендер басшыларымен жоспар жасау үшін кездесуге тағайындалды. Олар 2005 жылдың желтоқсан айының басында Елшіліктің болашағы туралы шешімге келді. Негізгі ұсыныс – «тұрақты кемпингсіз шатырлық елшіліктің дамуы» болуы керек еді, Гари Фоулидің айтуынша, жеті негізгі ұсыныс «елшіліктің анархистік орнын үкіметтік бақылау мен бағыт-бағдарға тиімді түрде алу үшін» жасалған, бұл «елшілік тұжырымдамасы мен оның Австралиядағы аборигендер қауымдастықтары үшін маңызының толық қарсылығы».

2012: 40 жылдығы

2012 жылдың 26 қаңтарында Австралия күні елшілік 40 жылдығын тойлады. Австралияның алғашқы халықтарының Ұлттық Конгресі аборигендердің жер құқығы үшін күресі мен саяси наразылықты мерекелеу үшін екі күнге созылған бірқатар шаралар жоспарлады. Премьер-министр Джулия Гиллард пен оппозиция жетекшісі Тони Эбботт елшілікке жақын орналасқан Лобби мейрамханасына барған кезде «2012 жылғы Австралия күні» деп аталған наразылықтар болды. Осы күні таңертең Эбботттан елшіліктің «әлі де маңыздылығы бар-жоғын» сұрағанда, ол: «Менің ойымша, Австралияның түпкілікті халқының әрбір австралиялық тарапынан құрметтелгеніне қатты мақтана алады және, иә, содан бері көп өзгерді деп ойлаймын, енді осы мәселеден арылу уақыты келді» деді. Бұл сөздер белсенділерді ашуландырды, себебі Эбботт елшілікті күшпен шығарып салуды ұсынады деп ойлады. Гиллард пен Эбботт полиция қызметкерлерінің күзетімен мейрамханадан асығыс шығарылды, ал болған дау-дамалда кезінде Гиллард бір аяқ киімін жоғалтты, оны наразылық білдірушілер жинап алды. Бастапқыда елшілік Facebook парақшасында аяқ киімді тек ұрланған жерлер қайтарылған соң ғана қайтарылатынын жариялады, бірақ кейін аяқ киім Гиллардқа қайтарылды.

2020 жылдар

2021 жылдың желтоқсаны мен 2022 жылдың қаңтарында "Егемен азаматтар" вакцинаға қарсы тұрушылармен бірге, өтемдік әділдікке және болашаққа қадам басқана баса назар аударды. Кевин Гилберттің немересі Нгалан Гилбертті қоса алғанда, шамамен 2500 адам негізгі шеруге қатысты, ол шеру аборигендердің шатыр елшілігі орналасқан жерде аяқталды. Басқа бір шарада, түпкілікті елшіліктің жалғыз тірі қалған мүшесі Гиллар Майкл Андерсон және ерте қатысушы Шерил Бьюкенен көпшілік алдында сөз сөйледі. 1972 жылы түсірілген Оңтүстік-Шығыс Австралиядағы қарапайым белсенділікті көрсететін "Ningla A Na" атты деректі фильм осы шарада көрсетілді.

Нингла А-На

1972 жылы түсірілген «Нингла А На» атты деректі фильм Оңтүстік-Шығыс Австралиядағы қара нәсілділердің белсенділігін көрсетеді және полицияның үйден шығаруы сияқты оқиғаларды қамтиды. Оның мәдени мұралық құндылығы жоғары болғандықтан, Ұлттық кино және дыбыс мұрағатында сақталады. Бұл фильмді Алессандро Кавадини (продюсер Фабио Кавадинидің інісі) түсірген және оның режиссері де соған тиесілі. Фильмде Фред Холлоус, Мам Ширл, Боб Маза, Кароль Джонсон және Пол Коумен сұхбаттасқан жазбалар бар. «Нингла А На» термині 1972 жылдың 14 шілдесінде өткен қара нәсілділердің мораторий митингтерінде де қолданылған.

Біз әлі де көтерілеміз

Still We Rise – 1970 жылдардағы және одан кейінгі аборигендердің белсенділігі туралы толық метражды деректі фильм, ол шатырлық елшіліктің 50 жылдығын мерекелеуге арналған. Фильмнің сценарийін жазып, режиссерлік жұмысын жергілікті халықтан шыққан кинорежиссер Джон Харви жасады, ол Торрес бұғазы аралдарындағы Сабайдан. Фильм 2022 жылдың 8 желтоқсанында ABC телеарнасында тұңғыш рет көрсетілді. Онда Пол Ко, Гэри Фоули, Бобби Сайкс, Чикка Диксон және Денис Уокермен сұхбаттасулар, сондай-ақ King Stingray, Дэн Султан, Miiesha және тағы басқалардың музыкасы орын алған. Билли Крейг, Берти Уильямс, Тони Кури және Гиллар Майкл Андерсон да фильмде қатысқан. Харви Гэри Фоулимен болған әңгімелердің нәтижесінде фильмді жасады, қазір ол ғалым және тарихшы. Still We Rise 2022 жылдың 18 желтоқсанында Мельбурндағы ACMI-де арнайы көрсетілімге ие болады, одан кейін Харви мен Гэри Фоулидің қатысуымен сұрақ-жауап сессиясы өтеді. Харви бұрын да бірнеше қысқаметражды фильмдер мен телесериалдарды түсіріп, режиссерлік еткен.

Мағынасы мен түсіндірмесі

Сол кезде "Тент-Амбасада" Австралиядағы әділетсіздіктерге халықаралық назар аударды, бұл мәселелерге дейін көбінесе назар аударылмаған еді. Redfern Tent Embassy 2014 жылы Лайл Мунро кіші, оның әйелі Дженни Мунро және басқа да белсенділер Сидней қаласының Редферн ауданындағы The Block-ты қайта құру жоспарына қарсы наразылық таныту үшін құрылған.