Кіріспе

1901 жылы филиппин-американ соғысындағы оқиға

Балангига қырғыны – филиппин-американ соғысының соңғы кезеңдерінде Самар аралындағы Балангига қаласының тұрғындары АҚШ-тың 9-шы жаяу әскерінің батальонына жасаған күтпеген шабуыл. Оқиға салдарынан 54 адам қаза тапты. Бұл оқиға Балангига шайқасы, Балангига оқиғасы немесе Балангига қақтығысы деп те белгілі. Шабуылға қала полициясының бастығы Валериано Абанадор жетекшілік еткен.

Американдық сарбаздарға шабуыл

1901 жылдың 28 қыркүйегінде таңғы сағат 6:20 мен 6:45 аралығында ауыл тұрғындары шабуылды бастады. Қала алаңында тұтқындардың қоғамдық жұмысын қадағалап отырған Абанадор американдық күзетшілердің бірі, ерікті Адольф Гамлиннің мылтығын тартып алып, оны соққымен есінен айырды. Бұл алаңдағы қалған жұмысшыларға, таңғы астын ішіп отырған күзетшілер мен С ротасының сарбаздарына шабуыл жасау белгісі болды. Абанадор қалған филиппиндықтарға шабуылды бастауға айқайлап, Гамлиннің мылтығынан асханаға оқ атып, бір сарбазды жаралады. Бірнеше секундтен кейін шіркеу қоңыраулары соғып, құмшекерлердің дауысы естілді. С ротасының сарбаздарының кейбіреулері қаруларын ұстауға үспей шабуылға ұшырап, қаза тапты. Бастапқы шабуылдан аман қалғандары ас үй құралдарын, стейк пышақтары мен орындықтарды қолданып, қолдарымен шайқасты. Бір сарбаз бейсбол таяғымен шабуылшыларды кері қайтарды, бірақ соңында жеңіліп қалды. Сибли шатырында ұсталғандар қашып шығып, қалалық әкімдікке бет алды. Сонымен бірге, шіркеуде жасырынып отырған шабуылшылар шіркеу үйіне кіріп, үш американдық офицерді өлтірді. С ротасының қарусыз сарбазы және капитан Коннеллдің филиппиндық үй қызметшісіне назар аударылмады. Шабуылшылар бастапқыда шіркеу үйін және қалалық әкімдікті басып алды. Алайда, асхана мен казармаға жасалған шабуыл сәтсіз аяқталды. Есін жиған Гамлин тағы бір мылтық алып, филиппиндық күштерге елеулі шығын келтірді. Бастапқы тосынсырғылық жойылып, шабуыл әлсіреген кезде Абанадор шабуылшыларды кері шегінуге шақырды. Сержант Франк Бетрон басқаруымен С ротасының аман қалған сарбаздары теңіз арқылы Баси мен Танауанға, Лейтеге қашып кетті. Ауыл тұрғындары шамамен 100 мылтық және 25 000 оқ-дәрі тартып алды, 28 адам қаза тауып, 22 адам жараланды.

Салдары

Бұл "Америка Құрама Штаттары әскерлерінің 1876 жылғы Литтл-Бигхорн шайқасынан бергі ең ауыр жеңілісі" деп сипатталды.

Мұра

Самарға жасалған шабуыл және одан кейінгі әрекеттер Филиппин мен АҚШ арасындағы ең ұзаққа созылған және ең көп дау тудырған мәселелердің бірі болып табылады.