Кіріспе

Квебек киносы – Квебек киносының дамуын қолдаушы ұйым.

Квебек киносының тарихы 1896 жылдың 27 маусымында француз Луи Миниердің Монреаль театрының залында Солтүстік Америкадағы алғашқы кино көрсетілімін ұйымдастыруымен басталды. Бірақ, нағыз Квебек киноиндустриясының қалыптасуы 1960-шы жылдарға дейін күтілді. 1943 жылдан бері Квебек киноиндустриясы шамамен 620 толық метражды фильмді түсірді немесе түсіруге қатысты. Квебек халқының басым бөлігі франкофонды болса, ал Канаданың қалған бөлігі ағылшын тілді болғандықтан, тілдік және мәдени айырмашылықтарға байланысты Квебек киноиндустриясы ағылшын канадалық киноиндустриядан ерекше қарастырылады. Канаданың ұлттық «Genie» сыйлығына қатысудан басқа, Квебек киноиндустриясы өз сыйлықтарын беру рәсімін де ұйымдастырады – «Prix Iris» (бұрын «Jutra» деп аталған). Сонымен қатар, Квебек көрермендері арасында француз тіліндегі жергілікті фильмдердің танымалдылығы, ал ағылшын канадалықтарының Голливуд фильмдерін ұнататынымен салыстырғанда, Квебек фильмдері кассада ағылшын канадалық фильмдерден көбінесе жақсы нәтижелер көрсетеді. Шынында, жылдың ең табысты канадтық фильмі көбінесе Квебекте түсірілген француз тіліндегі фильм болады.

Office national du film алдында

1896 жылдан 1960 жылдарға дейін католик шіркеуінің өкілдері квебек тұрғындарының қандай фильмдерді көретінін бақылауға тырысты. Екі тәсіл қолданылды: цензура және 16 жасқа дейінгі балалардың кинотеатрға баруына тыйым салу. 1913 жылы «Бюро де цензура де вю аниме» (анимациялық кадрларды цензуралау бюросы) Квебектегі кинопроекцияларды реттеуді бастады. 1927 жылы «Лауриер сарайы» театры өртеніп, 78 бала қаза тапты. Содан кейін шіркеу провинциядағы барлық кинотеатрларды жабуға жақындады. Алайда, Квебек Парламенті 16 жасқа дейінгі балалардың кинопроекцияларын тамашалауына тыйым салатын заң қабылдады. Бұл заң тек 1961 жылы жойылды. Дегенмен, осы кезеңде Квебекте бірнеше фильм түсірілді. Олардың көп бөлігі деректі фильмдер болды, олардың кейбіреулерін дін қызметкерлері (Альберт Тессье) және мемлекеттік қызметкерлер (Герменьегильда Лавоа) түсірді. Жозеф Артур Хомье Квебектегі толық метражды фильмдердің алғашқы режиссері деп есептеледі, ал оның 1922 жылғы «Мадлен де Вершерес» туындысы 17 ғасырдағы Квебек қаһарманы Мадлен де Вершерес өміріне негізделген. 1940-1950 жылдары кино өндірісінде алғашқы коммерциялық әрекеттер жасалды. Осы кезеңдегі барлық фильмдердің бастауында екі өндіріс компаниясы тұрды: «Ренессанс фильмдері» және «Квебек өндірісі». Көптеген коммерциялық көркем фильмдер негізінен төрт режиссердің еңбектерінен құралды: Федор Отсеп, Пол Гури, Жан Ив Биграс және Рене Делакруа. Бұл кезеңнің ең танымал фильмдері: «Музыка шебері» (Le Père Chopin, 1945), «Адам және оның күнәсі» (Un homme et son péché, 1949), «Түнқұйрық пен қоңыраулар» (Le Rossignol et les cloches, 1952), «Кішкентай Аурораның трагедиясы» (La petite Aurore l'enfant martyre, 1952), «Тит Кок» (1953) және «Уәде етілген жер» (Les brûlés, 1959).

Office national du film кино саласындағы мемлекеттік

Канаданың Ұлттық кино басқармасы 1939 жылы Канада Парламентімен құрылды. Оның кеңсесі 1956 жылы Оттавадан Монреальге көшірілді. Жетпісінші жылдар ұлттық кино өндірісінің көркемдік жағынан ең жоғары деңгейімен ерекшеленді, бұл бағалауды ТИФФ-тің Канаданың барлық уақыттағы ең үздік 10 фильмінің тізімі сияқты сауалнамалар растады. Онда сол онжылдықтың бірнеше фильмі әр жыл сайын тізімге енгізілді. Арканд пен Карл Канн қаласындағы сыншылардың жоғары бағасын алды және бірқатар коммерциялық табысқа жетті, мысалы, Аркандтың "Джина" және Карлдың "Бернадеттің нағыз табиғаты" фильмдері. 1971 жылы режиссер Клод Ютра Квебек киносының ең жоғары бағаланған фильмдерінің бірі – "Mon oncle Antoine" фильмін шығарды. Дегенмен, оның келесі туындысы, Энн Хеберттің "Камураска" романының бейімделуі, коммерциялық және сындық сәтсіздікке ұшырады. Бұл фильмтің театр иелерінің талаптарына сәйкес қайта өңделгенін атап өткен жөн. 2003 жылы көрсетілген екі сағаттық қалпына келтірілген нұсқасы көркемдік тұрғыдан әлдеқайда үйлесімді. 1977 жылы Жан Боденнің "Ж. А. Мартин Фотограф" фильмі Канн кинофестивалінде көрсетілді, онда фильмнің бас актрисасы Моник Меркур "Үздік актриса" сыйлығын жеңіп алды (Шелли Дюваллмен "3 әйел" фильмі үшін тең бөлісті). 1971 жылы Монреальдегі киношілер тобы Association coopérative de productions audio visuelles (ACPAV) кооперативін құрды, ол келесі онжылдықтарда Квебек киносында маңызды рөл атқарып, көптеген жаңа Квебек режиссерлерінің алғашқы фильмдерін қаржыландырып, шығарды.

1980 жылдар

"Жоқ" лагерінің егемендік қауымдастығы туралы референдумдағы жеңісі квебек тарихы мен мәдениетінде шешуші бұрылыс болды. Дени Арканд референдум қорытындысы туралы NFB-мен бірге өзінің ең танымал фильмдерінің бірін – "Le confort et l'indifférence" фильмін түсірді. Одан кейін ол "Оскар" сыйлығының "үздік шетелдік фильм" номинациясына ұсынылған екі фильмді түсірді: 1986 жылғы "Америка империясының құлдырауы" ("Le Déclin de l'empire américain") және 1989 жылғы "Монреаль Исасы" ("Jésus de Montréal"). 1980 жылдан кейін көптеген суретшілер квебек киносының бастапқы кезеңіндегі ұлт құру күресінің жоғалып кеткенін сезінді. Квебек кинорежиссерлері енді квебектердің ұлттық ерекшелігіне бағынбаған фильмдер түсіре бастады. 1986 жылы "Құлдырау" фильмінің ішкі және халықаралық деңгейдегі сәтті түсірілуі провинцияның кино тарихындағы тағы бір маңызды өзгеріс болды. Мемлекеттік қаржыландыруды қолдаған киноиндустрия Аркандтың табысын халықаралық бірлестікте түсірілген фильмдер, жоғары бюджеттік жобалар және "көпшілік көрерменге арналған" фильмдер арқылы қайталауға тырысты. Осы уақытта режиссер Роберт Морин "Сұлу ізбасарға реквием" ("Requiem pour un beau sans coeur") сияқты жеке стильдегі фильмдерімен танылды. Клод Ютра 1980 жылдары Альцгеймер ауруымен күрескеннен кейін өмірден қол жұмды, ал Жиль Карл денсаулығының нашарлауына байланысты режиссерлік жұмысты жалғастыра алмады.

1990 және 2000-шы жылдар

1990-2002 жылдары Квебек киноиндустриясы қалыптасты. Дени Вильнёвтің «Мельстрём», Дени Шоинардың «Ангел де гудрон» және «Креб бас астында» сияқты тәуелсіз фильмдер БАҚ назарын аударды. 1994 жылы Пьер Фалардоның «Октябрь» фильмі 1970 жылы Квебек министрі және вице-премьер Пьер Лапортты ұрлап, өлім жазасын орындаған FLQ террористік ұяшығы – Шениер ұяшығының көзқарасынан Октябрь дағдарысының қияли нұсқасын көрсетті. 2000 жылдары жергілікті блокбастерлер пайда болып, ішкі нарықта үстемдік құра бастады, американдық блокбастерлерді екінші орынға ықтырды. Шарль Бинаме режиссерлік еткен «Серафин: адам және оның күнәсі» фильмі 2002 жылы прокатта үлкен табысқа жетті. Келесі 2003 жыл «Квебек киносының қайта жаралу жылы» деп аталды, Дени Аркан «Барбариялық шабуылдар» (Les Invasions barbares) фильмі үшін «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, бұл фильм «Американ империясының құлдырауы» (Le Déclin de l'empire américain) фильмінің жалғасы болды, сондай-ақ «Газ Бар Блюз» және «Доктор Льюистің азғыруы» фильмдері сыншылар мен көрермендердің жоғары бағасын алды. 2005 жылы «C. R. A. Z. Y.» фильмі шағын нарықта айтарлықтай табыс әкеліп, сыншылардың кең мақтауына ие болды. 2006 жылы Квебек туындысы – «Bon Cop, Bad Cop» әрекет-комедиясы, француз және ағылшын тілдерінде диалогтар бар фильм, Канаданың кассасындағы ең танымал канадтық фильм атағын жеңіп алды. «Жақсы және жаман полицей» фильмінің сатылымы бүкіл ел бойынша 13 миллион долларды құрады. Бұрын осы құрметке ие болған Квебек фильмі – «Les Boys» болды. 2007 жылы Арканның «Қараңғы күндері» (L'Âge des ténèbres) Канн кинофестивалінің жабылу фильмі ретінде таңдалды. 2009 жылы «De père en flic» (ағылшынша: Әке мен қару) фильмі «Bon Cop Bad Cop» фильмімен теңесіп, Канада тарихындағы ең көп кассалық түсім тапқан француз тіліндегі фильм болды.

2010 жылдар

2010 жылдар Квебек фильмдерінің «Шет тілдер» санатында үш рет қатарынан Академия сыйлығына ұсынылуымен ерекшеленді, атап айтқанда «Өрт» (Incendies, 2010), «Мырза Лазар» (Monsieur Lazhar, 2011) және «Соғыс сиқыршысы» (War Witch, 2012) фильмдері. «Соғыс сиқыршысы» фильмінің режиссері Ким Нгуен: «Әлемнің түкпір-түкпіріндегі адамдар қазір Квебек киносын қызығушылықпен қарап, келесі режиссердің осы жерден шығуын күтуде. Бұл елдің шетелде танылуына зор әсер етеді». 2016 жылдың мамырында Ксавье Долан «Бұл әлемнің соңы ғана» (It's Only the End of the World) фильмімен Канн кинофестивалінде Гран-при жеңіп алған алғашқы квебектік кинорежиссер атанды. Бұдан кейін ол Квебек фильмдері үшін Jutra сыйлықтарының орнына жаңадан құрылған Iris сыйлығында «Кастинг», «Визуалды эффекттер», «Жыл ашылуы» және «Документалды фильмді монтаждау және операторлық жұмысы» номинацияларымен қатар, көрермендер дауысымен таңдалған «Көрермендер сыйлығы» бойынша үздік фильм деп танылды.