Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Суазилендтің 1899 жылдан 1982 жылға дейінгі королі, Собхуза
King of Swaziland from 1899 to 1982
the early king of Swaziland named Sobhuza
Собхуза II (; сондай-ақ Нкотфотьени, Мона деп те белгілі; 22 шілде 1899 – 21 тамыз 1982), 82 жыл 254 күн бойы Суазиленд (қазіргі Эсватини) королі болды, бұл тарихтағы кез келген монархтың ең ұзақ расталған билігі. Собхуза 1899 жылдың 22 шілдесінде Зомбодзе корольдік резиденциясында Инхосикати Ломава Ндванде мен король Нгване V-нің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол төрт айлық болғанда әкесі инквала биі кезінде күрт қайтыс болды. Одан кейін Собхуза көп ұзамай король болып тағайындалды, ал оның әжесі Лабоцибени және ағасы Малундж 1921 жылға дейін оның есейгенше Свази елін басқарды. 1967 жылы британдықтар Собхузаны король деп мойындады, ал 1968 жылы Суазиленд тәуелсіздік алды. Собхуза 1982 жылы қайтыс болғанша билік етті. Оның орнын Инхосикати Нтфомби Тфваладан туған кіші ұлы Мсвати III бағындырды, ол 1986 жылы таққа отырды.
Sobhuza II, (; also known as Nkhotfotjeni, Mona; 22 July 1899 – 21 August 1982), was Ngwenyama (King) of Swaziland (now Eswatini) for 82 years and 254 days, the longest verifiable reign of any monarch in recorded history. Sobhuza was born on 22 July 1899 at Zombodze Royal Residence, the son of Inkhosikati Lomawa Ndwandwe and King Ngwane V. When he was only four months old, his father died suddenly while dancing incwala. Sobhuza was chosen king soon after that and his grandmother Labotsibeni and his uncle Prince Malunge led the Swazi nation until his maturity in 1921. Sobhuza was acknowledged as King by the British in 1967, and Swaziland achieved independence in 1968. Sobhuza continued to reign until his death in 1982. He was succeeded by Mswati III, his young son with Inkhosikati Ntfombi Tfwala, who was crowned in 1986.
Ерте өмір және білім
Ингуэняма Собхуза 1899 жылдың 22 шілдесінде Зомбодзеде дүниеге келді. Ол 1899 жылдың 10 желтоқсанында, әкесі Нгване V қайтыс болғаннан кейін, небәрі төрт айлық болғанда Свазиленд королі болды. Ол Свази ұлттық мектебінде (Зомбодзеде) және Оңтүстік Африканың Шығыс Кейп провинциясындағы Ловедейл институтында білім алды, содан кейін жиырма екі жасында Свази тәжін иеленді.
Ingwenyama Sobhuza was born in Zombodze on 22 July 1899. He ascended to the throne after the death of his father, Ngwane V, as King of Swaziland on 10 December 1899, when he was only four months old. He was educated at the Swazi National School, Zombodze, and at the Lovedale Institution in the Eastern Cape, South Africa, before assuming the Swazi throne as King at the age of twenty two.
Патшалық
Собхузаның тікелей билігі 60 жылдан астам уақытқа созылды (1921–1982), осы кезеңде ол 1968 жылы Свазилендтің Ұлыбританиядан тәуелсіздігіне жетекшілік етті, содан кейін британ үкіметі оны Свазиленд (Эсватини) патшасы деп мойындады. Ол 1929 жылы жер мәселесі бойынша ісін тағы да Құпия Кеңестің Сот комитетіне әкелді. Ол 1890 жылғы «Шетелдік сот юрисдикциялары туралы» заңының талаптарымен жеңілді, бұл заң британдық әкімшіліктердің протектораттардағы әрекеттерін британдық соттардың қарауынан шығарды. 1960 жылдардың басында Собхуза 1968 жылы елінің тәуелсіздігіне әкелген оқиғаларда маңызды рөл атқарды. Ол британ үкіметі ұсынған Вестминстер конституциясына, ол оған конституциялық монарх рөлін тағайындаған, қарсылық көрсетті. Собхузаның 82 жыл 254 күндік билігі – дәл белгіленген ең ұзақ монархиялық билік және ежелгі заманнан бері кез келген тәуелсіз билеушінің ең ұзақ құжатталған билігі. Тек Бірманың Аркан патшалығындағы Мин Хти, Ежелгі Египеттің Пепи II Неферкаре және Көне Кореяның Когурё патшалығындағы Тэйджо ғана одан ұзақ билік еткен деп есептеледі, бірақ бұл мәлімдемелер күмәнді.
Sobhuza's direct reign would endure more than 60 years (1921–1982), during which he presided over Swaziland's independence from the United Kingdom in 1968, after which the British government recognised him as King of Swaziland (Eswatini). He again took his case on the land issue in 1929 to the Judicial Committee of the Privy Council. He was defeated by the terms of the Foreign Jurisdictions Act 1890, which effectively placed the actions of British administrations in protectorates beyond the reach of the British courts. In the early 1960s Sobhuza played a major role in events that led to independence for his country in 1968. He opposed the post colonial Westminster constitution proposed by the British government, in which he was assigned the role of constitutional monarch. Sobhuza's official incumbency of 82 years and 254 days is the longest precisely dated monarchical reign on record and the world's longest documented reign of any sovereign since antiquity. Only Min Hti of the Burmese Kingdom of Arakan, Pepi II Neferkare of Ancient Egypt and Taejo of the ancient Korean kingdom of Goguryeo are claimed to have reigned longer, though these claims are disputed.
Отбасы және мұрагерлік
Көптеген ұрпағы болғандықтан, "Свази бұқасы" деген құрметті лақап атымен танылған король Собхуза көп әйел алу дәстүрін сақтады. Свазиленд ұлттық сенім қоры комиссиясы мәліметінше, король Собхуза II-нің 70 әйелі болған, олар 1920 мен 1970 жылдар арасында оған 210 бала таңды. Шамамен 180 бала нәсіптік жасқа жетті, ал 2000 жылы 97 ұл мен қыздың тірі екендігі хабарланды. Қайтыс болған кезде оның 1000-нан астам немересі болды. Собхуза 1982 жылы қайтыс болды, бұл кезде принц Созиза Дламиниді "Уәкіл етілген тұлға" ретінде тағайындап, регентке кеңес беруші етіп белгіледі. Мұрагер таққа отыруға жетілмеген жаста болса, король Собхузаның қайтысынан кейін ғана оның ізбасары бекітілді, сол кезде регент қажет болды. Дәстүр бойынша, регенттің орнында марқұм корольға ұл тудырған патшайымдардың бірі отыруы керек еді. Нтомби король Собхузаның жас ұлы, ханзада Махосетив Дламини атынан билік жүргізді, ол мұрагер ханзада немесе Умнтфвана деп белгіленді. 1986 жылы ол король Мсвати III болып таққа отырды. Собхузаның күйеу балаларының бірі – Оңтүстік Африканың зулустар патшасы, марқұм Гудвилл Звелитхини каБхекузулу, ол Свази патшасының қызы, ханшайым Мантфомбиға (1956 жылы Ситекиде туылған, 1973 жылы келісім шарт жасалған) 1977 жылдың маусым айында Ногомада үйленді. Британ империясы орденінің құрметті командирі, азаматтық бөлім (CBE) (Ұлыбритания, 8 маусым 1950 ж.). Британ империясы орденінің құрметті офицері, азаматтық бөлім (OBE) (Ұлыбритания, 11 мамыр 1937 ж.). О. Р. Тамбо серіктері орденінің жоғарғы серігі [қайтыс болғаннан кейін] (Оңтүстік Африка Республикасы, 2006 жылғы 20 сәуір).
Known by the honorific "Bull of the Swazi" by virtue of his numerous progeny, King Sobhuza continued the tribal practice of maintaining many consorts. According to the Swaziland National Trust Commission, King Sobhuza II had 70 wives, who gave him 210 children between 1920 and 1970. About 180 children survived infancy, and 97 sons and daughters were reported living as of 2000. At his death he had more than 1,000 grandchildren. Sobhuza died in 1982, having appointed Prince Sozisa Dlamini to serve as 'Authorized Person', advising a regent. Selection of a successor was confirmed only after King Sobhuza's death, a regent being necessary if the heir remained under age at that time. By tradition, the regent would be one of the queens consort who had borne the late king a son. Ntombi reigned on behalf of her young son by King Sobhuza, Prince Makhosetive Dlamini, who was designated as Crown Prince or Umntfwana. He was crowned King Mswati III in 1986. One of Sobhuza's sons in law was the late Goodwill Zwelithini kaBhekuzulu, King of the Zulus of South Africa, who married the Swazi king's daughter, Princess Mantfombi (born at Siteki in 1956, betrothed in 1973), at Nongoma in June 1977. Honorary Commander of the Order of the British Empire, Civil Division (CBE) (United Kingdom, 8 June 1950.) Honorary Officer of the Order of the British Empire, Civil Division (OBE) (United Kingdom, 11 May 1937). Supreme Companion of the Order of the Companions of O. R. Tambo [posthumous] (Republic of South Africa, 20 April 2006).