Кіріспе

Эсватинидегі соңғы және өткен саяси оқиғаларЭсватини – конституциялық қағидалары, Свази заңдары мен әдет-ғұрыптары бар абсолюттік монархия. Мемлекет басшысы – король немесе Нгуэняма (лат. Арыстан), қазіргі кезде Мсвати III патша, ол 1982 жылы әкесі Собхуза II патшаның қайтысынан кейін 1986 жылы таққа отырды. Эсватини конституциясына сәйкес, король және Ингуэняма – Свази ұлтының бірлігі мен мәңгілігінің символы. Дәстүр бойынша король анасымен немесе ритуалдық орынбасары – Ндловукатимен (лат. «Ол – піл») бірге билейді. Бұрынғысы мемлекет басшысының әкімшілік басшысы, ал соңғысы – корольдің билігін тепе-теңдейтін рухани және ұлттық басшы ретінде қарастырылған, бірақ Собхуза II-нің ұзақ билігі кезінде Ндловукати рөлі көбінесе символдық сипатқа ие болды. Король премьер-министрді заң шығарушы органнан тағайындайды және кеңесші кеңестің көмегімен Либандаланың (парламент) екі палатасына да заң шығарушылардың аз бөлігін тағайындайды. Конституция бойынша корольге парламентке арнайы мүдделерді білдіретін мүшелерді тағайындауға рұқсат беріледі. Бұл ерекше мүдделер – сайлау кезінде сайлаушылар тарапынан назардан тыс қалған немесе кандидат ретінде тіркелмеген азаматтар. Бұл парламенттегі пікірлерді теңестіру мақсатында жасалады. Арнайы мүдделерге жынысы, нәсілі, мүмкіндігі шектеулі адамдар, бизнес-қоғамдастық, азаматтық қоғам, ғалымдар, басшылар және т.б. жата алады. Сенат 30 мүшеден тұрады, олардың бір бөлігін кеңесші кеңестің ұсынысы бойынша король тағайындайды, ал қалғандары төменгі палата тарапынан сайланады. Ассамблея палатасында 65 орын бар, оның 55-і елдің 55 сайлау округінен сайланған өкілдермен толтырылады, ал 10-ы кеңесші кеңестің ұсынысы бойынша король тағайындайды. Бас прокурор – экс-официал мүше. Сайлаулар бес жылда бір рет өткізіледі.

Монархия

Суази заңдары мен әдет-ғұрыптарына сәйкес, монарх жоғары атқару, заң шығару және сот биліктерін қолында ұстайды. Нгуеньяма (арыстан) – мұрагерлік жолмен келетін басшы, ол министрлер кеңесі мен ұлттық заң шығару органының көмегімен елді басқарады. Ндловукати (патшаның анасы) ұлттық рәсімдерге жауапты және егер оның серігі Нгуеньяма қайтыс болса, ал мұрагер патшалық ересектерге арналған рәсімдерді орындамаса немесе денсаулығына қатысты мәселелер болса, регент ретінде әрекет етеді. Егер патшаның анасы қайтыс болса, оның бірі Ндловукати рөлін атқара алады. Собхуза II кезінде оның әжесі, Ндловукати Лабоцибени Мдлули, 1899 жылы әкесі Бхуну қайтыс болғаннан кейін, бала мұрагер ретінде таңдалғаннан бастап, 1922 жылы толық билікке ие болғанға дейін регент болды. Кейін, оның ұзақ билігі кезінде тағы үш әйел аға патшайым атанды; Ндловукати қайтыс болғанда, оның аға әйелдерінің бірі тағайындалды. Теория бойынша патша мен патша анасы бірлесіп билейді және Собхуза II билікке келгенге дейін осылай болды. Колониялық кезеңге дейін аға патшайым кейбір әскери күштерді тікелей басқару арқылы және жаңбыр шақыру дәрілері мен рәсімдеріне бақылау жасау арқылы патша билігіне тепе-теңдік сақтады. Ол сондай-ақ жыл сайынғы Нквала ұлттық рәсімінің маңызды аспектілерінде маңызды рөл атқарды, бұл рәсім патша мен ұлттың тағдырын байланыстырады. Ұлыбритания саясаты және Собхуза II-нің күшті тұлғасы оның ұзақ билігі кезінде билікті патшаға қарай, ал аға патшайымнан алыстатты. Собхуза II қайтыс болғаннан кейін туған күрес кезінде Ндловукатиге Либандалада жаңа лауазымға ие болған, Уәкілетті тұлға принц Созиза Дламини көмектесті. Кейін ол қызметтен алынды және мұрагердің анасы, қазіргі патша Мсвати III, толық билікке ие болуына дейін Ндловукати атанды. Содан кейін конституцияға түзету енгізілді, онда егер регент пен уәкілетті тұлға қандай да бір мәселе бойынша келіспесе, ол мәселе Бантфвабенхоси (принцтер) мен басшыларға жіберіледі делінген. Жаңа конституцияға сәйкес, король Қорғаныс күштерінің Бас қолбасшысы және Полиция комиссары болып табылады. Ол және Король ана заңмен қорғалған иммунитетке ие.

Ерлер мұрагерлігі

Мұрагерлік болашақ патшаның анасының мәртебесіне қарай анықталады. Индловукати патшаның қайтысынан кейін Патшалық кеңес таңдайды; ол басқа рудан болады. Аристократияда бірінші әйел ешқашан басты әйел бола алмайды, жоғары текті екінші әйел басымдыққа ие болады. Патшалық әулет, дламинилер, ешқашан туысқандық некеге тұрмайды; патша әрқашан дламини, ал ана патшайым ешқашан дламини емес. Патшаның қандас бауырлары одан кейін таққа отырмайды. Ол "Nkosi Dlamini" деп аталады және қоғамның барлық топтарынан әйелдер таңдап, өзінің билігін нығайтуы керек. Билік патша мен ана патшайым арасында бөліседі. Патшалық кеңес тақ мұрагерін таңдауда маңызды рөл атқарады. Бұл дәстүрдің көп бөлігі құпия (немесе әлі толық анықталмаған) болып сақталады, бірақ жаңа патшаның отбасылық өмірде жалғыз болуы керек және көбінесе жасөсперім болуы мүмкін деген әңгімелер бар. Оның әйелдері өте маңызды.

Көп әйел алу

Суази патшасының алғашқы екі әйелін ұлттық кеңесшілер таңдайды. Бұл екеуінің діни ғұрыптарда арнайы міндеттері бар, ал олардың ұлдары таққа таласуға құқығы жоқ. Бірінші әйел Мацебула руынан, екіншісі Моца руынан болуы тиіс. Дәстүр бойынша, ол өз келіндеріне олар жүкті болғаннан кейін ғана үйлене алады, бұл олардың мұрагер тудыра алатынын көрсетеді. Оған дейін олар Липховела деп аталады.

Өмір салты

Патша III Мсватиді көбінесе елде шамамен 34 пайыз адам жұмыссыз, дерлік 70 пайызы күніне бір доллардан кем табыспен өмір сүретін және ересектердің 35 пайызы ВИЧ жұқтырған – бұл әлемдегі ең жоғары көрсеткіштердің бірі – болғандықтан, оның зәулім өмір салты үшін сынап жатады. Оның сәнді автокөліктері мен көптеген әйелдерінің сәнді сарайларын жаңартуға жұмсалған миллиондаған ақшасы осының мысалы ретінде айтылады.

Атқарушы билік

Алайда, жалпы тәжірибеде монархтың билігі дуалистік жүйе арқылы жүзеге асырылады: заманауи және заңмен бекітілген органдар, мысалы, кабинет, және одан да бейресми дәстүрлі үкіметтік құрылымдар. Қазіргі уақытта парламент 82 орындық Мәжіліс палатасынан (55 мүшесі халықтың тікелей дауысымен сайланады; Бас прокурор – қызметтік мүше; 10-ын король тағайындайды және әр әкімшілік аймақтан төрт әйел сайланады) және 30 орындық Сенаттан (10 мүшесін Мәжіліс палатасы тағайындайды, ал 20-сын король тағайындайды, олардың кем дегенде жартысы әйелдерден болуы тиіс) тұрады.